صلح در سوریه، حد نهایت ناامیدی

متین مسلم در خبرآنلاین نوشت: وزیر خارجه ایران در مسکو نسبت به استفاده بعضی کشور ها از تروریسم هشدار داد. اوهرچند از کشوری نام نبرد اما ناظران سیاسی م می گویند اشاره غیر مستقیم وزیر خارجه ایران ترکیه بوده که اقدامات این کشور موجب نگرانی روز افزون ایران شده است به نحوی که مذاکرات محرمانه دو کشور نتوانسته حداقل از دید تهران،ترک ها را به در پیش گرفتن راه دومی متقاعد کند.

جنگ در سوریه از هر حد و مرز جنگی و اخلاقی گذشته است.روز ۵ شنبه بر اثر حملات هوایی به مدرسه یی در حلب حدود ۲۵ کودک خردسال و ۱۰ معلم و کادر آمورشی آن کشته شدند. روسیه اعلام کرده طی ۸ روز گدشته هیچ عملیات هوایی بر فراز حلب نداشته و مسئول جنایت ائتلاف ضد بشار اسد است.این ائتلاف اتهام مشابهی متوجه روسیه کرده.ابهام در منشا حمله این سوال را مطرح می کند"پس مسئول کیست؟".

جنبه دهشتناک تر، تکرار فجایعی مشابه بدون شناخته شدن مسئولان آن است. اما آنچه بر دامنه نگرانی ها افزوده شدت جنگ درشمال عراق و منطقه موصل است که گفته می شود تحت تاثیر نتایج آن، بسیاری از عوامل داعش و تروریست های متواری در حال فرار به سوی سوریه از کریدوری هستند که ازشمال غرب عراق به سوی مرز های شرقی سوریه به روی آنان باز شده . حتی گفته میشود ابوبکر بغدادی از همین مسیر به طرف سوریه گریخته است.

اگر واقعا داعش اقدام به چنین جابجایی لجستگی و انسانی کرده - که منطقا باید اینگونه باشد -نباید تردید کرد در آینده یی نه چندان دور جنگ از شمال عراق به شمال سوریه به ویژه در مناطق وسیعی ازاستان های حسکه،دیر الزور و رقه منتقل و گسترش خواهد یافت. منابع مستقل نظامی که تحولات سوریه را دنبال می کنند معتقدند شرایط به سمتی پیش میرود که حتی اگر نیروهای ارتش سوریه بر حلب مسلط شوند با توجه به تمرکز احتمالی داعش بر شمال سوریه، علی رغم پیش بینی ها نتیجه جنگ به خودی خود تغییری در معادلات نظامی ایجاد نخواهد کرد.

مگر آنکه صرف نظر از نتیجه، اراده طرفین بر گسترش جنگ قرار گرفته باشد. مهمترین تحول نظامی که موید چنین دیدگاهی ست حرکت ناوگان عظیم نیروی دریایی به همراه تنها ناوهواپیما برروس ها"کوزنتسوف" به منطقه مدیترانه شرقی و نزدیکی سواحل سوریه است.از سوی دیگرتقارن تلاش های دیپلماتیک با بالا گرفتن آتش جنگ، نشان می دهد طرف های منطقه یی و بین المللی سوریه در حال آماده کردن خود برای شرایطی هستند که احتمالا خوشایند هیچیک نخواهد بود. محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران روز جمعه همزمان با حضور ولید معلم وزیر خارجه سوریه برای آنچه رایزنی در باره سوریه توصیف کرد به مسکو رفت.

نزدیکی دیدگاه های تهران و مسکو و رایزنی های آنها در باره سوریه البته موضوع تازه یی نیست. اما چه اتفاقی افتاده که وزیر خارجه ایران را ترغیب به ملاقات فوری با همتای روس خود و با حضور ولید معلم کرده است؟.لاوروف وزیر خارجه روسیه از توجه به مبارزه بی امان با تروریسم سخن گفته و ظریف همتای ایرانی اواز ضرورتی مشابه و اتخاد تصمیمات مشترک.اما وزیر امور خارجه ایران هنگام ورود به مسکو به نکته دیگری هم اشاره کرد که توجه محافل دیپلماتیک را به سوی خود جلب و یکی از مهمترین اهداف نشست مسکورا علنی کرد. ظریف گفت" متاسفانه گروهی از کشورها همواره بدنبال جنگ و راه حل نظامی در سوریه بوده اند، در حالیکه راه حل این بحران سیاسی و همچنین مبارزه با گروههای تکفیری است".

وزیر خارجه ایران هرچند از کشوری نام نبرد اما ناظران سیاسی مقیم مسکو می گویند اشاره غیر مستقیم وزیر خارجه ایران ترکیه بوده که اقدامات این کشور موجب نگرانی روز افزون ایران شده است به نحوی که مراودات دوجانبه و محرمانه مقامات دو کشور نتوانسته حداقل از دید تهران،ترک ها را به در پیش گرفتن راه دومی متقاعد کند. پاره یی تحلیل گران سیاسی از موضعی ایرانی، این نگرانی را قابل درک می دانند .به خصوص که رویکرد آنکارا از حمایت کشور های محافظه کار عرب خلیج فارس برخورداراست که اگر مهار نشود تهران مجبور به حضور در ردیف دوم ارکستر منطقه خواهدبود.

اما روس ها چه می توانند بکنند؟. فعلا معلوم نیست. احتمالا مواضع اردوغان در قبال روسیه مقامات ایران را متقاعد کرده شاید کرملین بتواند ترک ها را به اتخاذ مواضع متعادل تری راضی کند. اردوغان قبلا گفته بود ""ولادمیر دوست نزدیک اوست!! وکشورش از این به بعد همکاری و رایزنی نزدیکی با روسیه در قبال تحولات سوریه خواهد داشت"". به درستی نمی دانم روس ها(ازموضع ایرانی بحران) چنین کاری خواهند کرد یانه؟ولی نتایج اجلاس مسکو دیر یا زود این را آشکار خواهدکرد.

تا آنجا که به جنگ جاری سوریه مربوط می شود باید خود را برای تشدید نبردهای دیپلماتیک و خشن،گسترش حضور داعش در سوریه و نهایتا در گیر شدن بیشتر روسیه در صحنه جنگ آماده کنیم.اما در آنچه به نقش ترکیه مر بوط می شود، ارزیابی دیپلماسی پیچیده روسیه و قضاوت اخلاقی در باره آن بسیار مشکل است. مشخص نیست روس ها قادربوده و یا خواهان اعمال فشار به ترکیه و توجه به نکات وزیر خارجه ایران هستند یا خیر!؟منطقا آنطور که از سخنان ظریف استنباط می شود تهران چنین انتظاری از متحد خود در سوریه دارد.

اما از آنجا که مشخص نیست کرملین، ترکیه را بخشی از مشکل می داند یا قسمتی از راه حل ؟یافتن پاسخ نه فقط برای ایران که برای بسیاری تحلیل گران امور منطقه مشکل است.هر گزینه پاسخی، تعیین کننده کیفیت روابط این دو و تاثیرش بر منطقه و مشخصا سوریه خواهد بود.باید دید بر گرفته از کدام نگاه به ترکیه، مسئولان روس با مقامات ایران سخن گفته اند.