روزهای بی پولی شهرداری و تونلی که معطل مانده

روزنامه شرق: شهرداري تهران از چند سال قبل کلنگ احداث يک بزرگراه چند بخشي را که جزئي از کمربند شرقي تهران است، بر زمين زد؛ اما از همان ‌زمان تاکنون اين پروژه به‌دليل تداخل با چند پارک جنگلي متوقف ماند؛ اما اكنون زمان اجراي اين پروژه گذشته و محيط زيست نيز ‌زماني با طولاني‌شدنِ تونل و اجراي مجدد کار موافقت کرده است که شهرداري در روزهاي بي‌پولي به سر مي‌برد.

احداث تونل حدود چهار کيلومتري از زير دو پارک جنگلي و منطقه حفاظت‌شده، همين امروز بيش از ‌هزار ميليارد پول نياز دارد که شهرداري فعلا ندارد و به نظر مي‌رسد بهانه‌هاي زيست‌محيطي و امروز و فردا کردن درباره اين بزرگراه دليلي جز بي‌پولي شهرداري تهران ندارد.

«در بازديد از منطقه ١٥ متوجه شديم شهرداري املاک بسياري از شهروندان را در طرح بزرگراه شوشتري تملک و تخريب کرده؛ اما هنوز بخشي از مطالبات را به‌صورت کامل پرداخت نکرده است»؛ (عضو شوراي شهر تهران) . «نزديک به ٩ کيلومتر از آزادراه شوشتري از منطقه حفاظت‌شده جاجرود، خجير و سرخه‌حصار مي‌گذرد و نگراني‌هايي را از لحاظ زيست‌محيطي دارد و قرار بود طرحي براي ايجاد تونل و کم‌شدن مسير ارائه دهند؛ اما هنوز طرحي ارائه نشده است»؛ (مديرکل حفاظت محيط زيست استان تهران).

اين شرايط بخشي از وضعيت فعلي بزرگراه شهيد شوشتري است که شهرداري تهران در چند سال اخير درگير اجراي آن بوده و اكنون با دستور اداره کل محيط زيست استان تهران كاملا متوقف شده است.

تهران در سال‌هاي اخير در شبکه‌هاي بزرگراهي خود توسعه زيادي داشته است و اتصال شبکه بزرگراهي داخل شهر به شهرهاي اقماري نيز شرايط خوبي دارد؛ اما در اين ميان بسياري از بزرگراه‌ها در اين سال‌ها تا به‌سرانجام‌رسيدن، چالش‌ها و حواشي زيادي داشته‌اند. نبود هماهنگي، انجام‌نشدن مطالعات زيست‌محيطي و اجتماعي و مطابقت‌نداشتن با شرايط موجود در مناطق شهري، همواره پروژه‌ها را با تأخير زيادي پس از شروع به کار مواجه مي‌کند.

پروژه‌هاي نيمه‌تمام افتتاح‌شده در تهران کم نداريم و يادگار امام نمونه بارز چنين بزرگراهي است که از ساليان گذشته هنوز بخش‌هايي از آن باقي مانده است. حال بيش از يک سال است که بزرگراه شهيد شوشتري که بخشي از کمربندي شرق تهران را تشکيل مي‌دهد، روي هوا مانده و حالا هم به کلي متوقف شده است.

آبان‌ماه سال گذشته، عليرضا جاويد، معاون فني و عمراني شهرداري تهران، اعلام کرده بود: «با توجه به بررسي‌هاي انجام‌شده و همچنين تأکيدات سازمان محيط زيست، سازمان منابع طبيعي و ستاد کل نيروهاي مسلح، مقرر شد براي حفظ درختان پارک سرخه‌حصار و همچنين نگاهداشت منابع طبيعي بخشي از اين بزرگراه به‌صورت زيرسطحي و منفي يک ساخته شود». از همان زمان بخش از اين بزرگراه از تقاطع امام رضا (ع) تا ياسيني به طول ١٦ کيلومتر متوقف و در حال هماهنگي با سازمان محيط زيست و ستاد کل نيروهاي مسلح بود که گويا اين هماهنگي تا امروز ادامه پيدا کرده و توافقي هم تاکنون حاصل نشده است.

اين اولين‌بار نيست که پروژه‌هاي عمراني شهر تهران از ميان پهنه‌هاي سبز شهر تهران عبور مي‌کنند و در سال‌هاي اول کار محمدباقر قاليباف در شهرداري تهران، پروژه بزرگراه شهيد زين‌الدين در شرق تهران که در امتداد بزرگراه شهيد همت پيش‌بيني شده بود، حدود دو سال به‌دليل تعارض با پارک جنگلي لويزان متوقف شد. شهرداري تهران هم به‌دنبال تخريب نبوده؛ اما اين هماهنگي‌ها هميشه از ابتداي کار اتفاق نمي‌افتد و در‌حالي‌که خانه‌هاي مردم و محلات به هم ريخته و کارگاه‌ها تجهيز شده‌اند و اعتبارات شهر روي زمين خوابيده است، پروژه براي مدتي طولاني متوقف مي‌ماند. اين‌گونه است که پس از اعمال نظرات محيط زيست پيش‌بيني تونل ۶۰۰ متري در طرح اوليه، با تجديد نظر به سه‌هزارو ٦٠٠ متر تونل تبديل مي‌شود.

معاون عمراني شهردار تهران چند روز قبل به خبرگزاري مهر گفته بود هنوز جلسات با محيط زيست ادامه دارد و اميدواريم بتوانيم در دو ماهه آينده تأييديه سازمان محيط زيست را درباره اين پروژه با لحاظ تمهيدات حفاظت از محيط زيست ارزشمند آن اخذ کنيم. عليرضا جاويد گفته است افزايش طول تونل هزينه‌اي هزار ميليارد توماني را روي دست شهرداري تهران گذاشته است که به نظر مي‌رسد با توجه به شرايط مالي شهرداري تهران در اين روزها و بدهکاري‌هايي که دارد، حتي اگر موافقت محيط زيست هم حاصل شود، باز هم اعتبار و البته زماني (چند ماه تا پايان اين دوره مديريت شهري باقي‌ مانده است) نمانده است.

محمدهادي حيدرزاده، مدير کل قبلي حفاظت محيط زيست استان تهران، مهرماه و در آخرين روزهاي کاري خود، اعلام کرده بود «احداث اين پروژه هنوز در مرحله کارشناسي است و چون از داخل پارک ملي خجير و سرخه‌حصار و منطقه حفاظت‌شده مي‌گذرد، سازمان محيط زيست با اين پروژه مخالفت کرده و حالا با قبول پيشنهاد تونل از سوي شهرداري تهران، موضوع قابليت طرح مجدد در کميته ارزيابي محيط زيست را پيدا مي‌کند».

اكنون ناصر مهردادي، مدير کل حفاظت محيط زيست استان تهران، از توقف کامل پروژه احداث اتوبان شهيد شوشتري خبر داده و اعلام کرده است اين پروژه اشکالات مهمي دارد و توضيح داده: «ايجاد آزادراه در دو باند ١٢ متري با ٢٤ متر عرض آزادراه، مشکلات ويژه‌اي را براي محيط زيست از جمله محل اصلي رفت‌وآمد حيات وحش دارد، به همين دليل گفتند مي‌خواهند تونل ايجاد کنند؛ اما تاکنون طرحي از نظر کنترل مسائل زيست‌محيطي به ما ارائه نکرده‌اند».

به‌هر‌روي شهردار تهران از چند ماه قبل تاکنون چندين‌بار قول آماده‌سازي و افتتاح اين بزرگراه را داده است؛ او هفته آخر شهريور‌ماه اعلام کرد «موافقت‌هاي آخر ساخت اين بزرگراه از جانب نيروهاي مسلح، محيط زيست و... انجام شده و اميدواريم به‌سرعت اين بزرگراه نهايي شود». از آنجايي که اين بزرگراه هنوز شروع نشده، چندسالي است در بودجه سالانه شهرداري تهران اعتبار دارد، بايد پرسيد در اين مدت کدام بخش‌هاي آن اجرائي شده است.

قاليباف اسفندماه سال گذشته در جلسه بررسي بودجه سال ٩٥ در صحن شوراي شهر تهران اعلام کرد که به «شهرداري تهران اجازه داده شده در صورت تحقق منابع اعتباري از محل فاينانس داخلي و خارجي در سال ٩٥، نسبت به تأمين مالي پروژه‌هاي اولويت‌دار دردست‌اقدام از جمله بابت خطوط ٣، ٦ و ٧ مترو تا سقف دوميليارد يورو، احداث بزرگراه شهيد شوشتري به بزرگراه رسالت به مبلغ ٢٠٠ ميليارد تومان اقدام کند».

در شرايط فعلي که شهرداري تهران درباره پروژه‌هاي خود با مشکل محدوديت منابع مالي روبه‌روست و براي پرداخت بدهي خود به بانک شهر که روزي جزئي از خودش بود، دارد اموال بزرگ‌مقياس مثل نمايشگاه شهر آفتاب و شهروند را مي‌فروشد، به نظر مي‌رسد ارائه‌نکردن طرح براي تونل بزرگراه شوشتري نشانه‌اي جز اهتمام‌نکردن شهرداري به شروع اين بزرگراه نداشته باشد. از آنجايي که طرف حساب مالي پروژه بزرگراه شهيد شوشتري هم همانند بسياري از پروژه‌هاي شهري، بانک شهر است، به نظر مي‌رسد شهرداري تهران و بانک شهر هر دو منتظر پاک‌شدن حساب‌وکتابشان هستند و مشکلات زيست‌محيطي دراين‌ميان دليلي علي‌السويه است.