نقش حلب در شكستن بن‌بست لبنان

احمد کاظم زاده در جوان نوشت: با انتخاب ميشل عون به عنوان رياست جمهوري لبنان دو سؤال مطرح است: نخست اينكه چه عواملي موجب شد بعد از ۲/۵ سال بن‌بست انتخاب رئيس‌جمهوري شكسته شود و دوم اينكه در سايه گشايش سياسي ايجاد شده چه چشم‌اندازي را مي‌توان براي آينده تصور كرد؟

در پاسخ به سؤال نخست دست‌كم دو عامل را مي‌توان در شكسته شدن بن‌بست سياسي مؤثر دانست: نخست اينكه سعد حريري رئيس جريان المستقبل با نامزدي ميشل عون موافقت كرد و بر همين اساس اين احتمال قوت گرفت كه گويا سعد حريري دارد از عربستان به عنوان عامل و مانع اصلي خلأ كرسي رياست جمهوري در لبنان فاصله مي‌گيرد.

از جمله عواملي كه اين احتمال را تقويت مي‌كرد اين است كه عربستان ديگر مثل سابق حريري را پشتيباني مالي نمي‌كند و به همين علت شركت حريري ورشكست شد و صدها نفر از كارمندان آن بيكار شدند. دوم اينكه عربستان طي سال‌هاي اخير حمايت خود را از سعد حريري به سمت اشرف ريفي رئيس پليس سابق لبنان چرخانده بود كه يك چهره امنيتي است، لذا تصور مي‌رفت اهداف آشوب‌سازانه عربستان را بهتر مي‌تواند تأمين كند. سوم اينكه سعد حريري در آخرين سفر دوره‌اي خود سفر به عربستان را در اولويت بعد از روسيه و تركيه قرار داد. البته در مقابل برخي ديگر از كارشناسان بر اين عقيده‌اند كه عربستان از سعد حريري نبريده بلكه همزمان با چند مهره كار مي‌كند و ريفي را در كنار حريري مي‌خواهد نه اينكه او را جايگزين حريري كند.

دوم اينكه ريفي برخلاف حريري فاقد خاندان در بين اهل سنت است و در حالي كه ريفي تنها در طرابلس نفوذ دارد اما حريري علاوه بر طرابلس در صيدا و حتي بيروت نيز نفوذ دارد. به هرحال هرچند نقش عربستان در تغيير رويكرد سعد حريري در قبال نامزدي ميشل عون به درستي مشخص نيست و تا حدودي مبهم است اما در اينكه تغيير رويكرد سعد حريري يكي از عوامل شكسته شدن بن‌بست رياست جمهوري است، ترديدي وجود ندارد اما عامل دوم در شكسته شدن بن‌بست رياست جمهوري به تحولات سوريه و شكست پروژه براندازي در اين كشور و قطع اميد عوامل اين پروژه برمي‌گردد.

به عبارت روشن‌تر جناح موسوم به ۱۴ مارس كه سعد حريري هم جزو آن بود زماني تصور مي‌كردند كه اگر در سوريه پروژه براندازي پيش رود آنها قدرت مانور بيشتري در لبنان و انتخاب رئيس‌جمهور مورد نظرشان پيدا خواهند كرد و به همين علت در انتظار روشن شدن تكليف تحولات در سوريه بودند كه به نظر مي‌رسد اكنون از اينكه روزي تحولات سوريه به نفع آنها دگرگون شود، قطع اميد شده‌اند.

در پاسخ به سؤال دوم نيز مي‌توان گفت كه هر چند نمي‌توان از نقش و اهميت شكسته شدن بن‌بست انتخاب رئيس‌جمهور جديد لبنان غافل شد اما همچنانكه نبيه بري رئيس پارلمان نيز تصريح كرده است نمي‌توان آن را پايان راه تلقي كرد بلكه برعكس سرآغاز راهي جديد و در عين حال دشواري است كه بايد با همكاري همه جناح‌هاي سياسي طي شود زيرا بعد از انتخاب رئيس‌جمهور جديد دو اقدام مهم ديگر نيز بايد صورت گيرد: نخست تدوين قانون جديد انتخابات و برگزاري انتخابات پارلماني و دوم تشكيل كابينه جديد و نحوزه توزيع پست‌ها در آن كه همواره چالش‌برانگيز بوده است. از اين ديد هر چند انتخاب رئيس‌جمهور جديد گامي به جلو است اما كافي نيست و بايد با برداشتن گام‌هاي مكمل ديگر همراه باشد.