شیب رشد موالید منفی شد

جوان نوشت: پيش‌بيني‌هاي جمعيتي در حال محقق شدن است و بر اساس آمارها طي هفت ماه نخست امسال رشد مواليد در كشور در سراشيبي افتاده و منفي شده است، آن هم در شرايطي كه چند سالي مي‌شود سياست‌هاي جمعيتي كشور از تحديد به افزايش تغيير كرده و ظرف اين مدت بايد سياستگذاري‌ها و برنامه‌ها افزايش جمعيت را عملي مي‌كرد. اين در حالي است كه در چهار سال گذشته نرخ باروري از ۱/۸ به ۱/۹ رسيده و ماحصل عملكرد وزارت بهداشت و ساير نهادهاي دولت تدبير و اميد رشد ۰/۱ درصدي نرخ باروري است.

تازه همين روند هم به دليل كوتاهي‌هاي مسئولان كند شده است، طوري كه درصد رشد مواليد در هفت ماهه نخست امسال قريب به نیم درصد شده است. اين ماجرا اما پشت پرده‌اي دارد؛ پشت‌پرده‌اي كه در قالب پيوستن ايران به برنامه‌هاي بين‌المللي سازمان‌هاي جهاني موجب شده تا هنوز هم بسياري از سياست‌هاي تحديد جمعيت با عناوين و الفاظي جديد پيگيري شود.

طبق آمار چهار ماهه امسال نرخ مواليد به منفي 6/0 درصد رسيد. اين را بگذاريد در كنار حركت جمعيت كشور رو به سالمندي و كاهش تمايل براي تشكيل خانواده. همه اينها در كنار هم موجب شده تا نرخ باروري و رشد جمعيت كشور بحراني شود. از سوي ديگر فرهنگ غالب تك‌فرزندي موجب شده تا يك سوم خانواده‌هاي جامعه فقط يك فرزند داشته باشند و پتانسيل محدود خانواده‌هاي تك فرزند هم روند رشد جمعيت را بيش از پيش كند كرده است. همچنين سياستگذاران و برنامه‌ريزان حوزه جمعيت از جمله وزارت بهداشت با موضع انفعال در برابر اين مسئله رفتار مي‌كنند و حتي در برخي موارد هنوز مي‌توان ردپاي سياست‌هاي تنظيم خانواده را در قالب‌هاي تازه و نام‌هاي جديد ملاحظه كرد.

اين رفتارهاي منفعلانه و پيگيري سياست‌هاي تنظيم خانواده و كاهش جمعيت به جايي رسيد كه چندي پيش جمعي از پزشكان در نامه‌اي به وزير بهداشت ضمن مطالبه اينكه براي افزايش جمعيت و مقابله با سقط‌هاي غيرقانوني چه كاري انجام شده، ‌سياست‌هاي اين وزارتخانه را در مغايرت با تأكيدات رهبر انقلاب دانستند؛ سياست‌هايي كه حالا افتادن جمعيت به سراشيبي سقوط را جدي‌تر از قبل مطرح مي‌كند.

نقش جريان تربيت شده غرب در جريان تنظيم خانواده

حسين مروتي، يكي از برندگان جايزه ملي جمعيت با اشاره به جريان غربي براي تحديد جمعيت كشورهاي اسلامي از جمله ايران مي‌گويد: نتايج سرشماري سال ۱۳۶۵ موجب شد تا جريان تربيت‌شده‌هاي غرب يا همان جريان تنظيم خانواده، فرصت عرض اندام پيدا كند. در برنامه اول توسعه نوشتند هر زن كه به طور متوسط در دوران باروري‌اش بيش از شش فرزند به دنيا مي‌آورد، در سال ۱۳۹۰ به طور متوسط چهار فرزند به دنيا بياورد. به گفته اين كارشناس حوزه جمعيت با وجود آگاهي كامل اين جريان به آمارها، در قدم دوم و در سال ۱۳۷۲، پيگير تصويب قانون تنظيم خانواده شدند؛‌قانوني كه سه فرزند را مطلوب عنوان مي‌كرد. در اين قانون با نگرشي غيرانساني، حقوق متعددي از فرزند چهارم و خانواده‌اش سلب شد. در قدم بعدي افراد اين جريان در شهريور ماه سال ۱۳۷۳ براي شركت در كنفرانس جمعيت و توسعه (ICPD) راهي قاهره مي‌شوند و آنجا در خيانتي آشكار، تعهد دادند كه رشد جمعيت كشور را به صفر برسانند.

هدف به صفر رساندن رشد جمعيت ايران

مروتي يكي از اهداف كنفرانس جمعيت و توسعه (ICPD) براي ايران را كشاندن كشور به ورطه «رشد جمعيتي برابر صفر» مي‌داند؛ هدفي كه موجب تولد شعار «دو بچه كافيست» بر در و ديوار، قبوض آب و برق و محصولات تجاري شد. در نهايت هم محصولات رسانه‌اي متعددي توسط وزارت بهداشت توليد مي‌شود كه علناً تك فرزندي را ترويج مي‌كنند.

به گفته وي نرخ باروري زنان ايراني در سال ۱۳۷۹ به كمتر از ۲/۱ رسيدكه اين يعني ورود ايران به نخستين فاز بحران جمعيت. زيرا كاهش نرخ باروري به كمتر از حد جايگزيني، شرط رسيدن به رشد جمعيتي صفر است.

مروتي معتقد است، مسئولان بهداشت و درمان كشور در آن دوران با وجودي كه آمارها مثل روز برايشان روشن بود و آنها را مداوم به سازمان‌هاي بين‌المللي گزارش مي‌كردند، افتخار هم مي‌كردند كه توانسته‌اند در يك دوره ۱۵ ساله رشد جمعيت را آنقدر كاهش دهند كه در تاريخ كنترل جمعيت در دنيا بي‌نظير باشد.

بحران در پي تغيير كاغذي سياست‌ها

بنا به تأكيد مروتي در اين چند سالي كه سياست‌هاي جمعيتي روي برگه تغيير كرده است، افزايش محسوسي در نرخ باروري مشاهده نمي‌شود. آنطور كه اين كارشناس حوزه جمعيت مي‌گويد، ‌پير شدن جمعيت در ايران با پير شدن كشورهاي ديگر يك تفاوت اساسي دارد و آن هم سرعت پير شدن جمعيت كشور است. مروتي تصريح مي‌كند: «‌ايران يكي از سه كشور دنيا است كه با بيشترين سرعت در حال پير شدن است، همين مسئله اساساً امكان تدارك ديدن براي پيري جمعيت را تا حد زيادي منتفي مي‌كند. وقتي كه ظرف سه دهه، درصد افراد بالاي ۶۰ سال به سه برابر افزايش پيدا كند، ما نخواهيم توانست نيرو و امكانات بهداشت و سلامت، مبلمان متناسب شهري و تأمين اجتماعي مناسب را براي درصد بالاي سالمندان تدارك ببينيم. نه‌تنها ايران، بلكه به اعتقاد بنده اگر اين بلا با اين سرعت به سر قوي‌ترين اقتصادهاي دنيا نازل شود، آنها هم نخواهند توانست آن را مديريت كنند و دچار بحران‌هاي اجتماعي بزرگي خواهند شد.»

وي همچنين به تبعات اقتصادي پيري جمعيت تأكيد مي‌كندو مي‌افزايد:‌«‌از سوي ديگر الآن اساساً كشور غيرتوسعه‌يافته‌اي وجود ندارد كه جمعيتش سالخورده شده باشد. تمام كشورهاي پير، توسعه‌يافته هستند و به هر حال اقتصاد قوي كه مرهون دوران جواني جمعيت در اين كشورها است، تا حدي به اين كشورها كمك كرده است تا زير بار آسيب‌هاي سالخوردگي جمعيت نابود نشوند. ايران جزو نخستين كشورهايي است كه با ادامه اين روند فرزندآوري مادرانش، قبل از توسعه‌يافتگي پير خواهد شد. امري كه تاكنون در جهان تجربه نشده و به دليل اقتصاد ضعيف كشور، قطعاً آثار خطرناكي خواهد داشت.»

وي در پاسخ به اين سؤال كه براي اينكه جمعيت كشور پير نشود، چه بايد كرد، گفت: «در نخستين قدم بايد با جريان تنظيم خانواده مبارزه كرد. معتقدم تا زماني كه با افراد ظاهر‌الصلاح كه سياست‌هاي جمعيتي غرب را در ايران پيگيري مي‌كنند، بدون تعارف مقابله نكنيم، اينها با سالوس بازي‌هاي خود نخواهند گذاشت سياست‌هاي جمعيتي در كشور اجرايي شود. نبايد به واسطه خدمات پيشين اين افراد با آنها رودربايستي داشته باشيم، چون خسارتي كه به واسطه كوتاهي‌ها و بعضاً خيانت‌هايشان در موضوع جمعيت به كشور و انقلاب وارد آمده، هرگز قابل جبران نيست. اين جريان قدرتمند، بزرگ‌ترين مانع در اجرايي شدن سياست‌هاي جديد جمعيتي بوده است. هر جا كه نظام خواسته قدمي اساسي براي اجراي اين سياست‌ها بردارد، افراد اين جريان مانع ايجاد كرده‌اند.