هزینههای پول الکترونیکی در مقایسه با پول سنتی
در سالهای اخیر شاهد تبلیغات گسترده بانکها در زمینه فناوری اطلاعات و استفاده از کارتهای بانکی هستیم و بانکهای کشور با افتخار تمام الکترونیکی شدن پرداختها را نوید میدهند. آیا جایگزینی پول نقد شامل اسکناس و مسکوکات با ابزارهای الکترونیکی مقرون به صرفه و به نفع جامعه است؟
هفته نامه تجارت فردا - هومن رضوی ،علی رحیمیپور*: با گذشت دو دهه از ورود ادوات و تجهیزات الکترونیکی به فضای بانکداری و پرداخت کشور حال وقت آن فرا رسیده تا با نگاهی ۳۶۰ درجه در ابعاد مختلف، مزایا و معایب بانکداری و پرداخت الکترونیک را در کشور بررسی کنیم.
در سالهای اخیر شاهد تبلیغات گسترده بانکها در زمینه فناوری اطلاعات و استفاده از کارتهای بانکی هستیم و بانکهای کشور با افتخار تمام الکترونیکی شدن پرداختها را نوید میدهند. آیا جایگزینی پول نقد شامل اسکناس و مسکوکات با ابزارهای الکترونیکی مقرون به صرفه و به نفع جامعه است؟ پاسخ این سوال را در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و حقوقی بررسی میکنیم.
نگاه اقتصادی: اگر با یک مثال ساده شروع کنیم فرض کنید هزینه ضرب یک سکه ۵۰۰۰ ریالی برای کشور همان ۵۰۰۰ ریال باشد. طول عمر یک سکه بین ۲۰ تا ۳۰ سال است ولی اگر فرض کنیم به دلیل تورم موجود مقرون به صرفه بودن چرخش یک سکه تنها سه سال باشد و این سکه هر روز در یک معامله بهکار رود، با این مفروضات یک سکه در بیش از هزار معامله بهکار میرود.
به عبارتی هزینه انجام هر تراکنش با یک سکه ۵۰۰۰ ریالی کمتر از پنج ریال خواهد بود. سوال اینجاست که آیا میتوان یک تراکنش الکترونیکی را با هزینه تمامشده پنج ریال انجام داد؟ آمارها نشان میدهد ۵۷ /۲ درصد پرداختهای صورتگرفته از طریق کارتخوانها مبلغی کمتر از ۱۰ هزار ریال دارد که با توجه به هزینه ۲۵۰۰ ریالی هر تراکنش برای شبکه و همچنین کارمزد ۵۰۰ ریالی که بانکها باید به ازای آن بپردازند استفاده از ابزارهای الکترونیکی برای پرداختهای خرد را بسیار پرهزینه میکند.
ضرب سکه و پول خرد باعث سوخت نقدینگی میشود و در عمل بخشی از نقدینگی را از دور خارج میکند. این در حالی است که پولهای الکترونیکی که در حساب دارندگان کارت است شامل سود بانکی شده و این خود باعث خلق پول و افزایش نقدینگی میشود. لذا اگر بانک مرکزی سهم پول خرد و اسکناس در چرخش را از حجم نقدینگی افزایش دهد در واقع بخشی از نقدینگی را معاف از سود کرده و به نفع اقتصاد کشور است.
سهم اسکناس و مسکوکات از کل حجم نقدینگی کشور (هزار هزار میلیارد تومان) در سال ۹۴ معادل ۶۶ /۳ درصد بوده است. حال اگر این ۳۶۶۰۰ میلیارد تومان به شکل الکترونیکی وجود داشت هزینه سود آن برای شبکه بانکی ۵۸۸ /۶ میلیارد تومان (۸۸ /۱ میلیون دلار) در سال میشد. از اینرو در کشوری با شرایط تورمی نظیر ایران و هزینههای سنگین فناوری اطلاعات افزایش سهم سکه و اسکناس از پرداختهای کشور کاملاً به صرفه است.
نگاه اجتماعی: بسیاری از کسبوکارها بر پایه پرداختهای خرد شکل گرفتهاند. تصور کنید شخصی که میخواهد جنسی با ارزش ۱۰ هزار ریال یا کمتر را بفروشد بسیاری از مواقع به دلیل در دسترس نبودن مکفی پول خرد و اسکناس کسبوکارش با تهدید مواجه میشود. در دسترس نبودن پول خرد معلول زیادی به همراه دارد از جمله وقتی شاهد هستیم یک کسبوکار کوچک مانند خردهفروشهای کنار خیابان به دستگاههای کارتخوان (که البته با دلار خریداری شده) مجهزند. در حالت ایدهآل قیمت خدمات و کالاها باید بسیار دقیق محاسبه شود تا حداقل اثرات تورمی را داشته باشد.
فرض کنید نرخ کرایه یک مسیر 17500 ریال باشد، از هر 10 مسافر ممکن است 9 نفر مبلغ 20 هزار ریال بپردازند (14 درصد تورم به دلیل عدم دسترسی به پول خرد) و به دلیل نبود پول خرد از گرفتن مابقی پول خود منصرف شوند و یک مسافر هم ممکن است با اصرار زیاد 15 هزار ریال پرداخت کند.
این مساله حتی از منظر شرعی نیز اشکال دارد و حاکمیت باید ابزارهای پرداخت خرد را فراهم کند تا خطای کوانتیزاسیون را به حداقل برساند. اگر فرض کنیم قیمت خدمات در ایران به اندازه ایالات متحده باشد، هر دلار آمریکا تا یک سنت خرد میشود. قیمت هر سنت 350 ریال است ولی در شرایط موجود در کشور ما امکان پرداخت کمتر از دو هزار ریال به سختی وجود دارد در نتیجه آن شاهد هستیم که قیمت بسیاری از کالاها و خدمات به صورت مضربی از 10 هزار ریال درآمده است.
به موازات این مساله کسبوکارهای خرد که پایه دادوستدشان پول خرد است نیز دچار آسیب میشوند. به این سبب که ناچار به افزایش قیمت محصولات خود بوده و طبیعتاً در رابطهای معکوس، توانایی فروش پایینتری خواهند داشت. کسبوکار خردهفروشی و محصولات قابل ارائه در آن، علاوه بر موارد ذکرشده و استفاده از کارتخوان، محکوم به فروش محصولات به قیمتی بالاتر از ارزش واقعی است که نهایتاً منجر به کاهش حجم فروش وی خواهد شد.
این امر در مورد محصولاتی که به نسبت دیگر محصولات موجود در بازار، به سبب مواد اولیه و فرآوری تولید ارزانتر محسوب شده و لازم است از طریق مبالغ پایینتر و پول خرد داد و ستد شوند نیز رویه غیرطبیعی خواهند داشت. این محصولات یا به مرور از سبد کالا به دلیل نبود ابزار مناسب حذف شده و جایگاه خود را به موارد مشابه خارجی میدهند یا کاربریشان تغییر کرده و به عنوان باقیمانده پول استفاده میشوند.
برعکس اگر بانک مرکزی ابزارهای سنتی را تقویت کند و پول خرد در اختیار مردم باشد بسیاری از کسبوکارهای خرد پا میگیرد و سبب تولید فرصتهای شغلی برای کشور میشود.
نگاه حقوقی: استفاده از پول خرد و اسکناس به عنوان حق شهروندی است. از زمانی که استفاده از پول در بین تمدنها رایج شده است مردم حق استفاده از این ابزار سنتی را داشتهاند و دولتها برای حذف این ابزار پرداخت باید از طریق همهپرسی و رایگیری اقدام کنند.
در بین تمام کشورهای جهان مردم کشور سوئد بیشترین آمار استفاده از ابزار الکترونیکی و مدرن را دارند. چندی پیش دولت سوئد اعلام کرد حذف تدریجی کرون با همهپرسی و طی فرآیندی تدریجی تا سال 2030 میلادی انجام میگیرد. با نگاهی به نمودار 1 مشخص میشود که در ایران نسبت حجم اسکناس و مسکوکات به حجم نقدینگی رو به کاهش است و ظرف سالهای 91 تا 94 نصف شده است.
به نظر میرسد بانک مرکزی باید به وظیفه خود عمل کرده و مردم را از ابزار سنتی پرداخت محروم نکند. با توجه به هزینههای سنگین بانکداری الکترونیک (50 هزار میلیارد ریال در سال) که از منابع درآمدهای مشاع بانک تامین میشود، حفاظت از ابزار سنتی عدالت اجتماعی را به همراه دارد و همه مردم میتوانند از آن بهرهمند شوند.
متاسفانه بانکهای کشور در سالهای اخیر سرمایهگذاری و تبلیغات زیادی برای استفاده از ابزارهای الکترونیکی کردهاند که با توجه به مکانیسم ناصحیح کارمزد و عدم پرداخت مستقیم آن از سوی خریدار و فروشنده این ابزارهای گرانقیمت به ابزارهای خرد تبدیل شدهاند.
دامنه تبلیغات برای ابزارهای الکترونیکی حتی تا مسائل بهداشتی و زیستمحیطی نیز گسترش یافته است در صورتی که از لحاظ آلودگی و مسائل زیستمحیطی نمیتوان ابزارهای الکترونیکی را برتر از اسکناس و سکه دانست. در نتیجه وجود پول خرد به صورت اسکناس و مسکوکات بسیار ضروری است و نهتنها به عنوان یک حق شهروندی باید از حاکمیت مطالبه شود بلکه اثرات مثبت اقتصادی آن نیز زیاد است.
در کشورهای توسعهیافته نیز پول خرد و مسکوکات جایگاه خود را داراست و حتی خودپردازها قادر به پرداخت سکههای خرد هستند و با توجه به مسائل مطرحشده پندارههای ما از معایب ابزارهای سنتی پرداخت و لزوم حذف سریع آنها صحیح نبوده و باید در کشور ما نیز حفاظت از این ابزار سنتی در دستور کار قرار گیرد.
*مدیر بازاریابی و فروش شرکت نبضافزار
تبلیغات متنی
-
واکنش همتی به افزایش نرخ دلار: منطقی بود
-
واکنش تند تاج خطاب به ترامپ: خل و چل!
-
وضعیت دانشآموزان بازگشته از امارات به کجا رسید؟
-
چگونه درخواست بیمه بیکاری بدهیم؟
-
۴ هزار میلیارد بدهید کیفیت ایتا را به اندازه واتساپ میرسانیم!
-
اظهارات جنجالی نخستوزیر ارمنستان درباره قرهباغ
-
فوری؛ پاسخ ایران به متن پیشنهادی آمریکا ارسال شد
-
امیر مقاره با یک استوری درباره ایران ظاهر شد
-
آمریکا زمانِ مذاکرات اسرائیل و لبنان را اعلام کرد
-
پوتین: ایران پیشنهاد رقیقسازی اورانیوم را داد
-
جزئیات دیدار فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا با رهبری جدید
-
مراحل میکاپ صورت - راهنمای کامل آرایش روزانه با وسایل ضروری
-
شهرک صنعتی اصفهان دچار آتشسوزی شد
-
چطور یک وبسایت حرفهای میتواند اعتماد مشتریان را چند برابر کند؟
-
نیکزاد: تنگه هرمز با عملیات نظامی باز نمیشود
-
واکنش همتی به افزایش نرخ دلار: منطقی بود
-
فوری؛ پاسخ ایران به متن پیشنهادی آمریکا ارسال شد
-
پوتین: ایران پیشنهاد رقیقسازی اورانیوم را داد
-
شغل جدید و عجیبی که این روزها رونق گرفته است
-
ماجرای تعمیر خانه یک خانم مسن توسط رسول خادم
-
ادعای امارات درباره شلیک پهپاد به خاک این کشور
-
رگبار و رعد و برق از این تاریخ مهمان تهران است
-
سرقت مسلحانه از طلافروشی در اندرزگو
-
یک اتفاق هولناک دقایقی بعد از ترور رهبر کرهشمالی
-
صدای انفجار شدید در چابهار شنیده شد
-
تایتانیک در هامون به آب انداخته شد!
-
پزشکیان: مردم سطح توقعات خود را تعدیل کنند
-
چلوگوشت دیماه سال قبل حالا مزه قرمهسبزی میدهد
-
یک فروند جنگنده F-۳۵ کد اضطراری صادر کرد
-
کپی دقیق پورشه توسط چینیها معرفی شد
-
توهین باورنکردنی به علی دایی روی آنتن زنده صداوسیما!
-
بنر آیسان اسلامی در چند شهر مازندران زده شد
-
تمام واکنشها به خبر دیدار پزشکیان با رهبر انقلاب
-
پنتاگون اسناد بیسابقه درباره «بشقابپرندهها» را منتشر کرد
-
اولین تصویر از حمله موشکی به پتروشیمی امیرکبیر
-
جمله تهدیدآمیز ترامپ درباره شیوه پایان آتشبس
-
یک اتفاق هولناک دقایقی بعد از ترور رهبر کرهشمالی
-
اعتراض به گرانیها به تجمعات شبانه رسید
-
چهل سالگی فیلمی که تا هنوز و تا ابد دوستش داریم
-
ادعای هاآرتص: این کشور مانع سرنگونی نظام ایران شد
-
بنگاه برادر رونالدو در گلشهر کرج افتتاح شد!
-
حرکت پهلوانانه رسول خادم همه را به ستایش وا داشت!
-
پیام تبریک متفاوت ایران به سخنگوی کاخ سفید
-
پرونده پژمان جمشیدی در افکار عمومی پیچیدهتر شد!
-
ویدئوی خبرساز همشهری از مداحی برای دختران کمحجاب!
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج
-
سالن های آرایش و زیبایی
-
پزشکان پوست و مو
-
آموزشگاه آشپزی در تهران
-
گالری پوشاک
-
اخذ ویزا
-
کاشت ناخن
-
محصولات پزشکی
-
تدریس خصوصی
-
مزون و شوی لباس
-
اعزام دانشجو
-
خدمات آرایشی و زیبایی
-
خدمات درمانی
-
مدارس
-
طلا و جواهر و زیورآلات
-
صرافی
-
محصولات آرایش و زیبایی
-
خدمات حیوانات خانگی
-
مهد کودک
-
مبلمان
-
سیسمونی و نوزاد
-
مراکز درمانی
-
پت شاپ
-
رستوران و تهیه غذا
-
تعمیرات مبل در تهران
-
خدمات تفریح و سرگرمی
-
پزشکان متخصص
-
باشگاه های ورزشی
-
فست فودهای تهران
-
سرویس خواب
-
موبایل
-
دکتر زنان در تهران
-
فروشگاه ها و لوازم ورزشی
-
کافی شاپ و سفره خانه
-
دکوراسیون داخلی
-
لوازم خانگی
-
دندانپزشکان
-
آموزشگاه ها
-
صنایع غذایی
-
تزیینات داخلی
-
خدمات منزل
-
دندانپزشکی کودک
-
آموزشگاه زبان در تهران
-
تشریفات و موسسه پذیرایی
-
خدمات ساختمان
-
فروش و خدمات خودرو
-
پزشکان زیبایی و لاغری
-
آموزشگاه موسیقی
-
خدمات مجالس
-
قالیشویی در تهران
-
سایر خدمات
-
جراحی بینی و زیبایی
-
آموزشگاه هنری
-
آتلیه عکاسی
-
آژانس مسافرتی و هتل
نظر کاربران
خواهش میکنیم این مدل منسوه وپاره راکناربگزاریدچیزی دست مردم نیست که شماهرروزیک ترفندجدیدبکارمی گیرید خجالت اوراست که برای دوروزریاست بدعتهایی می گزاریدکه سالسان سال مردم بیچاره باید ضررش رابدهند ...
اصلا پول هست