نبرد گلادیاتورها و سیاست خارجی آمریکا

نصرالله تاجیک در خبرآنلاین نوشت: یک جوی محافظه کاران وطنی راه انداختند و بقیه هم از دولتیها و رسانه ترس برشان داشت! یکی نیست بگوید آی دلواپسان بفرض اینکه ترامپ بخواهد چنین بی مهابا عمل کند، اولا" ایا قدرت اینکار را دارد؟ و ثانیا" ایران بیکار نشسته با منافع ملی اش بازی کنند؟ به اندازه کافی اهرم در دست ندارد؟

حتی اگر آمریکا بخواهد و یا بتواند برجام را معلق نگه دارد و تحریمهای کنگره و...را نیز دو مرتبه برقرار کندبه دلایل زیادی عملی نیست: ۱- اروپا و سایر کشورها را پشت سر خود داشته باشد، آنها ملعبه دست ترامپ نیستند و ۲- ترامپ شعاری داد که رای بگیرد و عنقریب عقب نشینی ها و اصلاحیه به رسانه روان میشوند. نباید در این جو خود ساخته گیر کرد. محافظه کاران متاسفانه نانشان در بریدن نان سفره مردم است! انگونه که دولت مهر ورزشان طی هشت سال انجام داد! وای به روزی که پرونده کاسبان تحریم گشوده شود! نه شریعتی برای مردم ماند و نه شریعتمداری!

حاصل انتخابات این دوره آمریکا فقط راه افتادن نبرد گفتمان بیماریهای مقاربتی نبود بلکه شکست هیمنه آمریکا در انظار جهانیان را هم به دنبال داشت که خوشبختانه با انتخاب ترامپ که همچنان بهت و حیرت جهانیان را در پی داشته است نبرد گلادیاتورها تکمیل شد. یکی پیروز میدان و دیگری طعمه شیر شد! اما آمریکائی که رئیس جمهورش ترامپ است با آمریکائی که اوباما رئیس جمهورش شد تا چهره سیاسی آمریکا در خارج و و چهره اقتصادی آن کشور در داخل را ترمیم، بزک و جراحی پلاستیک نماید فرق میکند. قصد این یادداشت تخفیف و یا نادیده انگاشتن آمریکا و نقشی که رئیس جمهور این کشور در سیاست خارجی و مقولاتی که مستقیما" روی سیاست خارجی ، روابط بین المللی و امنیت ملی ایران تاثیر میگذارد نیست.

بلکه دقت در وزن و بهائی است که باید داد تا نه منابع نایاب یا کمیابمان از دست برود و نه زمان و فرصتها از بین رفته و یا سوزانده شوند. در مبارزات مقدماتی انتخابات آمریکا رویکرد کلی احتمالی سیاست خارجی دو نامزد انتخاباتی چهل و پنجمین دوره ریاست جمهوری این کشور به اندازه کافی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

مخصوصا" در زمینه چهار موضوع مهم برای نه تنها سیاست خارجی ایران بلکه امنیت ملی کشور نظیر: 1- خاورمیانه و مسائل مهمی نظیر داعش، فلسطین، رژیم صهیونیستی و برجام و ایران ، 2- اروپا ، 3- آسیای غربی و 4- روسیه و قفقاز و تغییراتی که سیاست خارجی آمریکا نسبت به این مقولات خواهد داشت بحث و بررسی شد. در تمامی این موارد ایران نیز جزئی از صحنه بازی است و لذا جا دارد که تحولات آمریکا در این سطح با دقت و وسواس حداقل از سوی رسانه ها و محافل مطالعاتی و دانشگاهها دنبال شود.

آمریکا کشور پیچیده ائی است و همین یک نمونه سیستم انتخاباتی کالج الکترال خود نشان دهنده میزان پیچیدگی کشوری است که با پنجاه قانون اساسی اداره میشود. تعامل با این کشور نیز راحت نیست اما با توجه به نقش ، حضور و قدرت سیاسی اقتصادی آمریکا و تاثیر تصمیمات این کشور بر بسیاری از تحولات جهانی و تاثیری که ظرفیتهای مثبت و منفی آمریکا از جنبه‌های مختلف بر این تحولات ایجاد می کند، تا روز رای گیری همه چشمها در گوشه و کنار این کره خاکی به سوی واشنگتن بود تا ببینند کدام یک از دو نامزد جمهوری‌خواه یا دموکرات زمام امور را در آمریکا در دست خواهند گرفت. تا روز چهارشنبه نهم نوامبر ناباورانه ترامپ از سوی مردم آمریکا به رئیس جمهوری این کشور انتخاب شد.

مجموعه شعارها، برنامه ها و نظرات اعلام شده ترامپ که در حال و هوای رقابتهای انتخاباتی و برای معلوم نیست خیلی عملی باشد و بدیهی است به محض مستقر شدن ترامپ در کاخ سفید سیستم اداری ، مشاورین، دست اندرکاران سازمانهای اجرائی نقطه نظراتی به وی منتقل میکنند که کم کم وی را به واقعگرائی سوق میدهند و او ناچار میشود از بخشی از نظرات خود عدول نماید. و یا بعضی شعارها همچون قرار دادن آمریکا در پله اول مستلزم نگاه به درون است و تخصیص منابع برای تامین نیازهای مردم بجای هزینه های نظامی در خارج از آمریکا و میدان دادن به کارخانه های تولید تسلیحات نظامی. لذا اگر ترامپ بخواهد به آنچه در زمینه سیاست خارجی گفته است پای بند باشد لاجرم باید در چهار زمینه برشمرده شده بالا سیاست مدونی در پیش بگیرد. بطور مثال در زمینه توازن بین روسیه و اروپا دیگر اتخاد رویکرد یکجانبه گرایانه در ارتباط با اتحادیه اروپا و ناتو و ابراز تمایل به همکاری با روسیه در امنیت بین الملل کارساز نبوده و وی در عمل باید ثابت نماید که این دیدگاه قابل دفاع و اجرا است و منافع آن به همه اطراف قضیه میرسد.

درست است که ترامپ کشورهای اروپایی و عضو ناتو را متحد ذاتی آمریکا می داند ولی آنها را برای آمریکا پرهزینه قلمداد کرده و برای کاهش این هزینه ها قصد دارد به سمت همکاری با روسیه برود اما اروپا هم برای خودش اصولی دارد و خود را وزنه ائی در معادلات جهانی میداند. و یا در زمینه خاورمیانه و سوریه اصولا" ترامپ به دمکراسی سازی اعتقاد نداشته و در مدیریت بحران در سوریه و مهار داعش سعی در همراه ساختن روسیه دارد که نکته مثبتی برای ایران است.

ترامپ درباره سوریه گفته بود که سوریه بدون «بشار اسد» سقوط خواهد کرد و لذا معتقد است امکان ایجاد یک ائتلاف گسترده روسی - آمریکایی برای حذف داعش و انتقال قدرت در سوریه وجود دارد، اما باید دید ایا این راهبرد به قیمت معامله روسی- آمریکائی تمام خواهد شد و یا با در نظر گرفتن تمامی ذینفعان به میزان نفوذ و قدرت بازیگریشان نقش ایران در معادلات خاورمیانه را نیز ملحوظ میدارد. یکی از بزرگترین اشتباهات دولت اوباما چشم پوشی از توانمندیهای ایران برای بازیگری در صحنه خاورمیانه بود و امید است ترامپ راه او را نرود. انشاالله!