سنگینی کفه هزینه سفر به نفع خروجی‌ ها

مرکز آمار ایران در جدیدترین گزارش آماری خود از وضعیت سفرهای داخلی ایرانی‌ها اعلام کرد که در بهار سال ۹۳، حدود ۵۸ درصد از خانوارهای کشور که معادل ۱۳ میلیون و ۴۴۱ هزار و ۷۸۶ خانوار هستند، حداقل یک سفر داشته‌اند؛ این درحالی است که در مقابل آنها، حدود ۴۲ درصد یعنی ۹ میلیون و ۵۳۸ هزار و ۲۱۴ خانوار در این فصل به جایی سفر نکرده‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد: مرکز آمار ایران در جدیدترین گزارش آماری خود از وضعیت سفرهای داخلی ایرانی‌ها اعلام کرد که در بهار سال ۹۳، حدود ۵۸ درصد از خانوارهای کشور که معادل ۱۳ میلیون و ۴۴۱ هزار و ۷۸۶ خانوار هستند، حداقل یک سفر داشته‌اند؛ این درحالی است که در مقابل آنها، حدود ۴۲ درصد یعنی ۹ میلیون و ۵۳۸ هزار و ۲۱۴ خانوار در این فصل به جایی سفر نکرده‌اند.

براساس این آمار، کل تعداد سفرهای انجام شده در مدت زمان مذکور ۶۹ میلیون و ۸۱۸ هزار و ۶۶۵ سفر بوده که در این میان، ۳۲ میلیون و ۵۳۳ هزار و ۵۲۴ سفر بدون اقامت شبانه و ۳۷ میلیون و ۲۸۵ هزار و ۱۴۱ سفر نیز با اقامت شبانه همراه بوده و این به آن معنا است که ۵۳ درصد از سفرهای داخلی در بهار ۹۳ با اقامت شبانه و ۴۷ درصد از آنها بدون اقامت شبانه بوده است.

در کل، این سفرها ۵۳۷۶ میلیارد و ۱۴۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان هزینه صورت گرفته است که بیشترین آن به هزینه‌های حمل‌ونقل اختصاص داشته است. این یعنی برای هر سفر داخلی تنها حدود ۷۷ هزار تومان هزینه می‌شود. پس از حمل و نقل با رقمی بالغ بر ۱۲۴۴ میلیارد و ۷۸۱میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، هزینه‌های خوراکی و دخانی با بیش از ۱۱۴۳ میلیارد و ۱۳۴ میلیون و ۳۰۰ هزار، هزینه‌های درمانی با ۹۱۱ میلیارد و ۴۳۸میلیون و ۹۰۰ هزار تومان، هزینه‌های خرید کالا با ۸۱۳ میلیارد و ۳۵۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و هزینه‌های خرید سوغاتی با ۶۰۵ میلیارد و ۴۹۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اهم هزینه‌های گردشگران داخلی را به خود اختصاص داده‌اند. در این بخش نکته قابل توجه آن است که هزینه‌های اقامت به نسبت، یکی از کمترین هزینه‌ها یعنی رقمی معادل ۳۶۹ میلیارد و ۱۴۹ میلیون و ۳۰۰هزار تومان را دربرگرفته‌اند که چرایی آن را در الگوی اقامت گردشگران داخلی می‌توان یافت. علاوه بر این، سهم هزینه تور نیز ناچیز است.

این ناچیزی هزینه تورها به خاطر آن است که همچنان سفرهای همراه با تور، کمترین سهم را در سفرهای داخلی کشور دارند؛ تا جایی که تنها ۸۶۷هزار و ۸۱۹ سفر از مجموع نزدیک به ۷۰میلیون سفر انجام شده در بهار ۹۳ با تور صورت گرفته و بقیه آن بدون تور و شخصی انجام شده است. نزدیک به دوسوم سفرهایی که با تور صورت گرفته، با اقامت شبانه همراه بوده و این در حالی است که تنها کمی بیش از نیمی از سفرهای بدون تور اقامت شبانه را نیز شامل می‌شده‌اند. بنا به تحلیل کارشناسان، سفرهای سازمان‌یافته‌ای که با تور صورت می‌گیرد به اقامت طولانی‌تر منجر می‌شود و هزینه‌کردها را نیز سازماندهی می‌کند.

علاوه‌بر این، از مجموع سفرهای داخلی که با اقامت شبانه صورت گرفته است، دیدار دوستان و بستگان بالاترین سهم را به خود اختصاص داده؛ به طوری که ۶۰ درصد از این سفرها یعنی ۲۲میلیون و ۲۰۰ هزار و ۴۳۳ سفر با این هدف انجام شده است. اهداف گردش و تفریح با ۲۲ درصد و رقمی حدود ۸ میلیون و ۳۳۴ هزار و ۹۳۲ سفر، زیارت با ۹ درصد و تعداد ۳ میلیون و ۵۱۳ هزار و ۹۱۹ سفر و اهدافی نظیر درمان، آموزش، خرید و کسب‌وکار در مجموع با حدود ۹ درصد در سفرهای داخلی سهم داشته‌اند. اما این گزارش نشان می‌دهد الگوی سفر به لحاظ هدف اصلی سفر، در سفرهای بدون اقامت شبانه متفاوت از سفرهای با اقامت شبانه است. درحالی‌که هدف اصلی برای سفرهای با اقامت شبانه در فصل بهار سال۹۳، دیدار دوستان و بستگان بوده، گردش و تفریح به عنوان هدف اصلی سفرهای بدون اقامت شبانه معرفی شده‌اند.

بر این اساس، ۴۰ درصد از سفرهای بدون اقامت شبانه یعنی معاول ۱۲ میلیون و ۸۷۱ هزار و ۶۴۸ سفر با هدف گردش و تفریح انجام شده است. ۲۵درصد دیگر از این سفرها برابر با ۸ میلیون و ۱۱۵ هزار و ۷۲۷ سفر با هدف دیدار دوستان و بستگان، ۱۷درصد یعنی ۵ میلیون و ۵۱۵ هزار و ۹۸۷ سفر با هدف درمان و ۷ درصد معادل ۲ میلیون و ۲۴۵هزار و ۶۷۵ سفر با هدف زیارت انجام شده است. در این میان ۱۲ درصد از سفرهای بدون اقامت شبانه نیز با اهدافی دیگر نظیر آموزش، خرید و کسب و کار صورت گرفته است.

نحوه اقامت خانوارها حین سفر داخلی نیز مستقیما از هدف‌شان از سفر نشأت می‌گیرد. طبق گزارش مرکز آمار از مجموع 166 میلیون و 444 هزار و 211 نفر-شب اقامت که در بهار 93 صورت گرفته، ۷۴ درصد در خانه آشنایان و بستگان بوده است؛ این یعنی رقمی برابر با 123میلیون و 646 هزار و 765 نفر-شب اقامت. پس از خانه دوستان و بستگان، ویلا و آپارتمان اجاره‌ای با 11 میلیون و 623 هزار و ۷۹ نفر-شب اقامت، ویلا و آپارتمان شخصی با 8 میلیون و 95 هزار و 34نفر-شب اقامت، اقامتگاه‌های عمومی با 7 میلیون و 473 هزار و 697 نفر- شب اقامت، چادر و کمپ شخصی با 6 میلیون و 463 هزار و 5 نفر-شب اقامت و اقامتگاه سازمانی با 6 میلیون و 185 هزار و 104نفر-شب اقامت را به خود اختصاص داده‌اند. سایر اقامتگاه‌ها نیز میزبان 2 میلیون و 957 هزار و 526 نفر-شب اقامت بوده‌اند.

در این گزارش همچنین شهرستان‌هایی که بیشترین تعداد سفر را داشته‌اند، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. بررسی شهرستان‌های مهم کشور به لحاظ تعداد سفر انجام‌شده در بهار نشان می‌دهد، شهرستان‌های تهران با 4 میلیون و 322 هزار و 454 سفر، مشهد با 3 میلیون و 716 هزار و 268 سفر، ‌شیراز با 2میلیون و 975 هزار و 620 سفر، رشت با 2 میلیون و 636هزار و 588 سفر، اصفهان با 2 میلیون و 259هزار و 179 سفر، قم با یک میلیون و 957 هزار و 454 سفر و قزوین با یک میلیون و 932 هزار و 254سفر دارای بیشترین تعداد سفر و بازدیدکننده بوده‌اند. در عین حال، توجه به این نکته ضروری است که الگوی گردشگری از لحاظ نوع سفر در این شهرستان‌ها با هم متفاوت است؛ به گونه‌ای که عمده سفرها در شهرستان‌های مشهد، تهران، شیراز، اصفهان و قم از نوع سفرهای با اقامت شبانه و عمده سفرها در شهرستان‌های رشت و قزوین از نوع سفرهای بدون اقامت شبانه بوده است.

آمار سفر در خانوارها چگونه است؟

گزارش مرکز آمار ایران همچنین نشان می‌دهد قریب به دوسوم خانوارهای چهارنفره در بهار سال۹۳ به سفر پرداخته‌اند و این درحالی است که بیش از نیمی از خانوارهای سه نفره و خانوارهای دونفره طی این مدت زمان، در ایران سفر داخلی داشته‌اند. در عین حال، قریب به دوسوم از خانوارهای پنج‌نفره و شش نفره نیز در بهار ۹۳ به سفر رفته‌اند اما تنها یک سوم خانوارهای یک‌نفره در این مدت سفر داشته‌اند؛ آماری که بخشی از الگوی سفر ایرانی‌ها را تبیین می‌کند. تحلیل این آمار نشان می‌دهد در فصل بهار سال ۹۳، خانوارهای پنج‌نفره و چهارنفره به نسبت تعداد کلشان بیشترین سفرها را داشته و در مجموع نیز این خانوارهای چهارنفره بوده‌اند که با رقم ۴ میلیون و ۴۱ هزار و ۴۶۷ خانوار بیشتر به سفر رفته‌اند. از سوی دیگر، بیشترین تعداد سفرهای داخلی را خانوارهایی تشکیل می‌دهند که سرپرست آنها به لحاظ وضعیت شغلی، کارکن مستقل، حقوق‌بگیر بخش خصوصی یا حقوق‌بگیر بخش عمومی است.

بر این اساس، بیش از ۲۵میلیون سفر از سوی اعضای خانوارهایی صورت گرفته که سرپرستشان کارکن مستقل است و نزدیک به ۱۶میلیون نفر از اعضای خانوارهایی که سرپرستشان حقوق‌بگیر بخش خصوصی به شمار می‌آیند، به سفر داخلی پرداخته‌اند. همچنین بیش از ۱۰ میلیون سفر داخلی از سوی خانوارهایی با سرپرست‌های حقوق‌بگیر بخش عمومی انجام شده است. البته کارشناسان در تحلیل این ارقام تاکید می‌کنند که باید در نظر داشت در مجموع رقم شاغلان به این سه وضعیت شغلی نسبت به کارفرماها، افراد حقوق‌بگیر بخش تعاونی و کارکنان فامیلی بدون مزد بیشتر است.

وسایل نقلیه شخصی؛ اولویت سفرهای داخلی

در همین حال، نگاهی به آمار سفر خانوارها به تفکیک برخورداری از وسیله نقلیه نشان می‌دهد که این عامل نیز نقش عمده‌ای در سفرهای داخلی ایرانیان ایفا می‌کند؛ چه اینکه بیش از ۹ میلیون نفر از ۱۳ میلیون و ۶۴۶ هزار و ۱۶۳خانوار دارای وسیله نقلیه در فصل بهار سال ۹۳ به سفر رفته‌اند و این درحالی است که تنها ۴ میلیون و ۳۸۸ هزار و ۸۷۰خانوار از تعداد ۹ میلیون و ۳۳۳ هزار و ۸۳۷خانوار بدون وسیله نقلیه شخصی سفر کرده‌اند. آمار وسیله نقلیه مورد استفاده در این سفرها نیز این موضوع را تایید می‌کند که بیش از نیمی از سفرهای داخلی با خودروی شخصی انجام می‌گیرد و در این میان هواپیما و شناور دریایی کمترین سهم را دارند.

بر این اساس، ۳۶ میلیون و ۳۵۲ هزار و ۶۲۵ سفر با وسایل نقلیه شخصی، ۱۱ میلیون و ۵۰۹ هزار و ۸۲۶ سفر با سواری کرایه، ۸ میلیون و ۶۰۳ هزار و ۸۴۸ سفر با وسیله شخصی دیگران، ۶ میلیون و ۴۸۲ هزار و ۱۸۷ سفر با اتوبوس، ۲ میلیون و ۵۸۸ هزار و ۸۵ سفر با مینی‌بوس، یک میلیون و ۲۲ هزار و ۱۳۸ سفر با قطار، ۵۹۶ هزار و ۵۱۴ سفر با هواپیما و ۴۴ هزار و ۱۹۸ سفر نیز با شناور انجام شده است. علاوه‌بر این ۲ میلیون و ۶۱۹ هزار و ۲۴۲ سفر نیز از طریق سایر وسایل نقلیه صورت گرفته است.

سفرهای خارجی

اما درحالی که قریب به ۷۰ میلیون سفر داخلی در بهار ۹۳ صورت گرفته است، آمارهای مرکز آمار کشور نشان می‌دهد در این مدت تنها ۸۸۶هزار و ۶۳۷ سفر خارجی صورت گرفته است. این میزان موید دخالت عوامل متعدد نظیر عوامل اقتصادی است. طبق این آمار، ایرانی‌ها در این سفرها رقمی معادل ۲۱۳۹ میلیارد و ۹۹۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان صرف سفرهای خارجی خود کرده‌اند و این رقم یعنی برای هر سفر خارجی حدود ۲ میلیون و ۴۱۳ هزار و ۶۰۴تومان هزینه می‌شود. بیشترین هزینه‌ها در این میان به تور و گشت با ۱۲۶۲ میلیارد و ۳۱۷ میلیون و ۹۰۰هزار تومان اختصاص دارد.هزینه خرید سوغات (۳۳۹ میلیارد و ۸۳۰ میلیون تومان)، هزینه حمل‌ونقل (۱۷۳ میلیارد و ۲۳۴میلیون و ۴۰۰ هزار تومان)، هزینه خرید کالا (۱۰۸ میلیارد و ۱۶ میلیون و۱۰۰هزار تومان) و هزینه‌های خوراکی و دخانی (۱۰۲ میلیارد و ۴۰۸میلیون و ۷۰۰ هزار تومان) نیز دیگر هزینه‌های مهم را دربرگرفته‌اند.

خانوارهای چهارنفره در سفرهای خارجی نیز بیشترین سهم را داشته‌اند. آنها با ثبت ۲۳۹ هزار و ۶۲۰ سفر، کمی بیشتر از خانوارهای دونفره که ۲۳۴ هزار و ۴۲۸سفر داشته‌اند، به خارج از کشور سفر کرده‌اند. خانوارهای سه نفره نیز ۲۲۶هزار و ۳۹۴ سفر خارجی را ثبت کرده‌اند و بعد از آنها خانوارهای پنج‌نفره با ۱۰۱هزار و ۹۱۹سفر خارجی، خانوارهای یک‌نفره با ۴۲ هزار و ۳۱۳ سفر و خانوارهای ۶نفره به بالا با ۴۱ هزار و ۹۶۳ سفر خارجی در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. در این میان، بیشترین سفرهای خارجی از سوی اعضای خانوارهایی انجام می‌شود که سرپرست آنها به ترتیب کارکن مستقل (۲۵۸ هزار و ۴۹۴ سفر)، حقوق‌بگیر بخش عمومی (۱۳۸هزار و ۶۲۶ سفر) و حقوق‌بگیر بخش خصوصی (۱۲۶هزار و ۵۸۵ سفر) هستند. همچنین هواپیما محبوب‌ترین وسیله نقلیه برای این سفرها است؛ زیرا سهمی برابر با ۶۴۷هزار و ۴۱۵سفر را به خود اختصاص داده است.