سیاست ترامپ در خاورمیانه؛ تغییر یا ثبات؟

نصرالله تاجیک در خبرآنلاین نوشت: ذبح آمریکا در عروسی و عزا و انداختن آن در بین دعواهای جناحی کشور، پخش اطلاعات وسیعی در این زمینه و بررسی انتخاب گوناگون احتمالی وزرای ترامپ و یا معطل ساختن تصمیمات اساسی مملکت دردی از ما دوا نمیکند.

امریکا یک استان ایران نیست که اینگونه در مورد رئیس جمهورش صحبت میشود. آمریکا از همسایگان ایران نیست، آمریکا در حوزه تمدنی ایران نیست، آمریکا در حوزه استراتژیک ایران نیست، ایران و آمریکا بهم اعتماد ندارد و در عوض بیکدیگر ظنین هستند!

دو نامزد ریاست جمهوری آمریکا هیچکدام برای ایران مناسب نبودند، هر یک از جهاتی اما ترامپ انتخاب بخشی از مردم آمریکاست و باید به این انتخاب احترام گذاشت و دلواپس حرکات احتمالی وی نبود بلکه در عوض تحرکات دیپلماتیک خود را با اروپا ، روسیه ، چین و کشورهای در حال ظهور آغاز و به اجماع سازی در زمینه منافع مشترک منطقه ائی و جهانی دست زد.

الوقت- نصرت الله تاجیک، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگوی تلفنی با الوقت که متن آن به شکل یادداشت شفاهی تنظیم شده است اظهار داشت: دونالد ترامپ، ريیس جدید کاخ سفید در شرایطی قرار است سکان رهبری ایالات متحده آمریکا را در دست بگیرد که کشورش هم در داخل مشکلاتی دارد و هم در حوزه سیاست خارجی به خصوص خاورمیانه درگیر برخی بحران‌هاست.

آمریکایی که از زمان جرج بوش جمهوریخواه و با حضور نظامی در عراق و افغانستان رسما حضور جدی در بحران‌های خاورمیانه داشت در زمان باراک اوباما به نوعی تلاش کرد که نوع حضورش را تغییر و حتی کاهش دهد تا با کاهش هزینه های جنگ به اوضاع داخلی سر و سامان بدهد. اکنون پرسش اینجاست که در زمان ترامپ، واشنگتن چه سیاستی را در قبال کشورهایی چون سوریه، عراق و حتی عربستان در پیش خواهد گرفت؟

این در حالی است که به نظر می‌رسد لااقل در اوایل دوران ریاست جمهوری مسائل سیاست خارجی خیلی برای ترامپ در اولویت نخواهد بود و از آنجایی که او سابقه‌ای در حوزه اجرایی و مخصوصا" سیاست خارجی ندارد، به نظر می‌رسد که هم و غم خود را بیشتر روی مسائل اقتصادی و داخلی آمریکا متمرکز خواهد کرد. مسائل سیاست خارجی و آن قسمتی که به منافع آمریکا مربوط می‌شود را سعی می‌کند با کمترین هزینه پیگیری کند و هزینه آن را نیز بر دوش کسانی بیاندازد که از آن منتفع خواهند شد.

بنابراین ترامپ سعی خواهد کرد در زمینه مسائل مشکل و هزینه ساز به نوعی ادامه دهنده سیاست‌های باراک اوباما در حوزه مسائل بین الملل باشد؛ یعنی از اعزام سرباز به خارج از آمریکا خودداری کند و در زمینه حل مسائل مختلف دنیا از توانمندی کشورهایی که در هر منطقه از آن سیاست‌ها منتفع می‌شوند، استفاده کند. به طور مثال پیش بینی می‌شود که مسئله سوریه به این سمت برود که ترامپ در همکاری با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه بتواند مسائل سوریه را به سمت تفاهم نسبی حرکت دهد.

مسئله دیگری که شاید در حوزه سیاست خارجی آمریکا اهمیت دارد بحث روابط این کشور با اعراب و به خصوص عربستان سعودی است؛ در این حوزه به نظر می‌آید که دونالد ترامپ برخلاف رقیب دموکراتش در رقابت‌های ریاست جمهوری نه آنچنان روابط گسترده‌ای در حوزه سیاسی با این کشورها برقرار کند و نه همچون هیلاری کلینتون در مسائل حقوق بشری آنها وارد شود که این به نفع حاکمان کشورهای عربی خواهد بود. به طور کل با در نظر گرفتن این فاکتورها، خیلی تغییر و تحول خاصی را در روابط واشنگتن با پایتخت‌های عربی در دوره ریاست جمهوری ترامپ نمی‌توان پیش بینی کرد. و اگر اتفاق خاصی روی ندهد ترامپ برای منافع اقتصادی ، آنها را که کمکهای مالی شان را به سمت خانم کلینتون سرازیر نمودند تحمل خواهد کرد!

اما در عین حال ترامپ همانطور که گفته نسبت به تامین امنیت این رژیم و اولویت بخشیدن به رابطه بین جمهوریخواهان و رژیم اسرائیل اهمیت قائل است. لذا به نظر می‌رسد که این مورد نیز خیلی تغییر و تحولی خاصی نداشته باشد و احتمالا ترامپ نیز به دنبال مسئله دو کشور فلسطین و اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی فلسطینی خواهد بود. البته شاید به آن میزانی که اوباما بر رژیم صهیونیستی برای جلوگیری از شهرک سازی فشار وارد آورد، او تاکید نداشته باشد. چرا که رئیس جمهوری جدید آمریکا نمی‌خواهد خیلی درگیر ریز مسائل در خاورمیانه شود.

در عین حال به مسئله ارتباط یهودیان و لابی رژیم صهیونیستی در دوره ریاست جمهوری جدید آمریکا نیز باید توجه کرد؛ باید مدنظر داشت که مسائل یهودیان آمریکا و لابی آنها یک مسئله فراگیر است. این صحیح است که لابی صهیونیستی با دموکرات‌ها و خانم کلینتون نزدیک‌تر هستند اما در هر شرایطی در آمریکا و هرکس که رئیس جمهور شود، به غلط یا درست امنیت رژیم صهیونیستی نوعی به امنیت آمریکا گره خورده است و این باعث می‌شود که دست رئیس جمهور در تغییر و تحول در رابطه با رژیم صهیونیستی باز نباشد.

در نهایت نگاه رئیس جمهور جمهوریخواه آمریکا به مسئله ایران و توافقنامه هسته‌ای که میراث دولت دموکرات باراک اوباماست نیز حائز اهمیت و بررسی است. در این رابطه نیز باید توجه داشت که دونالد ترامپ دوره نامزدی انتخابات با ترامپ رئیس جمهور کمی متفاوت است؛ ترامپ نامزد اعلام کرده بود که توافقنامه با ایران شخصی است اما بعید به نظر می‌رسد که با توجه به مسائلی همچون نزدیکی ایران و اروپا به یکدیگر، اقداماتی که ایران انجام داده از جمله وفای به عهد و ابزار و اهرم‌هایی که تهران چه به طور مستقیم در مسئله برجام و انرژی هسته‌ای و چه به صورت غیر مستقیم در مسائل سیاسی منطقه دارد، اتفاقات خاصی رخ دهد. لذا نه او قادر به پاره کردن برجام است و نه نیاز است که ما پیشاپیش به سمت رو در روئی کلامی با وی پیش برویم.