لبخند دلواپسانه به ترامپ

در این یادداشت به دنبال پاسخ به پرسش بالا نیستم؛ ولی اجمالا می‌توان به این نکته اشاره کرد که توافق هسته‌ای یک توافق چندجانبه است و بر هم زدن آن به همین سادگی‌ها امکانپذیر نیست. حتما آن هنگام که محمدجواد ظریف و جان کری در حال مذاکره بودند، به چنین روزی اندیشیده‌اند و راهی یافته‌اند که در آن به این سادگی‌ها نشود توافق را زیر پا گذاشت. علاوه بر اینها اروپا نگاه تردیدآمیزی به رئیس‌جمهوری جدید دارد و بعید نیست ایران بتواند از فرصت تقابل اروپا و آمریکا استفاده کند. خلاصه کلام این‌که بحران احتمالی در سیاست خارجی ما که به واسطه انتخاب ترامپ پیش خواهد آمد، قابل پیش‌بینی است و چاره دارد.

اما به نظر آن چه که این روزها بیشتر فکر حسن روحانی را به خود مشغول کرده است، زلزله‌ای است که در سیاست داخلی ما اتفاق افتاده و چون هنوز امواج آن به ما نرسیده، متوجهش نیستیم. از آ‌نجا که ما سیاست خارجی خود را در تقابل و منازعه با آمریکا تعریف کرده‌ایم، همواره بدیل‌هایی در سیاست داخلی هر دو کشور در تناظر با یکدیگر وجود داشته است. نمونه بارز آن را همه ما در جریان مذاکرات هسته‌ای شاهد بودیم. در آن روزها همان‌طور که دست راستی‌های سیاست آمریکا و تندروهای کنگره دولت اوباما را بابت برجام زیر انتقاد شدید قرار می‌دادند، در داخل هم مخالفان دولت برای کوبیدن برجام از هیچ کوششی دریغ نکردند؛ به عبارت دیگر ما شاهد یک همبستگی میان مواضع گروه‌های اعتدالی دو کشور و مواضع گروه‌های تندروی دو کشور هستیم. طبیعی است که این همبستگی تنها در شدت و ضعف مواضع این گروه‌ها است و نه محتوای مواضع‌شان. با وجود اين به صورت سنتی هر گاه جناح تندرو در آمریکا مواضع شدیدتری گرفته است و صدایش بلندتر شده است، در ایران نیز دلواپسان صدایشان را بالاتر برده‌اند.