شوق کتاب در جانِ شهرهای ایران

مریم شهبازی در روزنامه ایران نوشت: چند کتابفروشی باقی مانده در راسته ناصرخسرو و بازار، محدوده پل کریم خان که با همان چند کتابفروشی‌اش به اندازه خیابان قدیمی انقلاب اسم و رسمی پیدا کرده، مغازه‌های مملو از کتاب روبه‌روی دانشگاه تهران و حتی کتابفروشی‌های کوچک و بزرگ دیگر شهرها و استان‌های کشور، بعد از مدت‌ها روزی متفاوت را تجربه کردند؛ روز یا بهتر است بگوییم، جشنی که عنوان «کتابگردی» را یدک می‌کشد.

سنتی که امسال سه ساله شد

کتابگردی، سنتی که بنای آن دو سال قبل به همت احمد مسجد جامعی گذاشته شد امسال سومین دوره‌اش سپری شد. پنجشنبه گذشته، همزمان با برگزاری بیست و چهارمین دوره هفته کتاب، سومین سالی بود که مردم، شانه به شانه اهالی کتاب، فرهنگ و هنر و حتی مسئولان کشوری به کتابفروشی‌ها قدم گذاشتند. در میان متولیانی که در این دید و بازدید و خرید فرهنگی شرکت داشتند سیدرضا صالحی امیری «وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی»، احمد مسجد جامعی، عضو شورای شهر تهران، سید عباس صالحی «معاون فرهنگی صالحی امیری» و علی جنتی حضور پررنگ تری داشتند.

آنها به تعداد قابل توجهی از کتابفروشی‌ها رفتند تا هم دیداری با کتابفروشان تازه کنند و هم اینکه در مورد مشکلات و موانعی که با آنها دست و پنجه نرم می‌کنند گفت وگویی داشته باشند. شاید پنجشنبه برای خیلی از مشاغل روزی نیمه تعطیل یا تعطیل باشد اما مردم نشان دادند با وجود تمام گلایه‌هایی که از کتاب نخوان بودن آنها می‌شود، (که البته چندان هم بیراه نیست) حاضرند برای آشتی دوباره با کتاب کاری کنند. طبق روال دو سال گذشته، کمی مانده به فرا رسیدن پنجشنبه - ۲۷ آبان ماه - مسجد جامعی طی فراخوانی از همه مردم برای حضور هر چه پررنگ‌تر در جشن کتابگردی دعوت کرد.

جای خالی توران میرهادی

مردم هم بلافاصله دست به تشکیل فراخوان‌های مختلفی در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی برای تشویق آنهایی که در چنین روزی، در سال گذشته غایب بودند زدند. حتی پوسترهای مختلفی با عنوان «من هم می‌آیم» به همت برخی از اهالی رسانه طراحی شد و در آن تعدادی از چهره‌های هنری و رسانه‌ای با ابراز علاقه‌مندی خود برای حضور در این روز، مردم را به کتابفروشی‌ها دعوت کردند. کتابگردی امسال در شرایطی آغاز شد که جای خالی زنده یاد توران میرهادی، مادر آموزش و پرورش نوین خودنمایی می‌کرد. جای خالی بانوی فرهیخته عرصه ادبیات و آموزش که جمعی از اهالی فرهنگ در نخستین ساعات روز کتابگردی یاد او را در شورای کتاب کودک، در کنار یاران قدیمی‌اش همچون نوش آفرین انصاری گرامی داشتند.

صحبت‌های صالحی امیری با ناشران و کتابفروشان

البته کتابگردی تنها به شورای کتاب کودک و فرهنگنامه کودک و نوجوان ختم نشد؛ گرامیداشت این بانوی گرانقدر آغازی برای تکریم کتاب، کتابفروشان و تمام فعالان این عرصه بود. بعد از آن سیدرضا صالحی امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که زمان چندانی از قدم گذاشتن او به میدان بهارستان و ساختمان قدیمی ارشاد نمی‌گذرد به کتابفروشی‌های خیابان انقلاب رفت. خجسته، ققنوس، دارالکتب الاسلامیه و باختران تعدادی از کتابفروشی‌هایی بودند که علاوه بر مردم، میزبانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را هم بر عهده داشتند.

صالحی امیری در هر کدام از این کتابفروشی‌ها خواسته‌های کتابفروشان و ناشران را گوش داد و حتی قول‌هایی برای حل مشکلات فعلی داد. ماجرای کتاب‌های قاچاق و تکثیرهای غیرقانونی، موانع پیش روی نشر الکترونیک و برخی دیگر از مشکلات ناشران و کتابفروشان در ارتباط با ممیزی، معافیت مالیاتی و بیمه مطرح شدند و صالحی امیری هم برای حل برخی از آنها قول‌هایی داد و درباره مشکلاتی هم که برای برطرف شدن برخی از آنها کارهایی در دست انجام است گزارش‌هایی ارائه داد.

درخواست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از نهادهای فرهنگی

البته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اینکه قول داد در فرصت باقی مانده تمام توان خود را برای برطرف کردن موانع فعلی به کار ببرد اما از لزوم همکاری سایر نهادها هم صحبت کرد. او در گفته‌هایش از تمام نهادها و تشکل‌هایی که در ارتباط با کتاب و فرهنگ کاری از دستشان برمی آید خواست تا به صحنه آمده و برای کتابخوان شدن مردم گامی جدی بردارند. ورود وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به یکی از کتابفروشی‌ها در شرایطی بود که مدیر کتابفروشی مذکور، کتاب تألیفی صالحی امیری را به او نشان داد؛ وزیرفرهنگ و ارشاد اسلامی هم به شوخی گفت اگر می‌دانستم در این کتابفروشی کتاب خودم عرضه می‌شود به این مغازه نمی‌آمدم.

البته منظور وزیر احتمالاً این بوده که نمی‌خواسته به اصطلاح پارتی بازی کرده باشد! به لطف گرانی کتاب و توان اقتصادی پایین بسیاری از خانواده‌ها، مدت‌هاست که خیابان انقلاب میزبان «پاساژ ایران» یا همان ساختمان قدیمی چند طبقه موسوم به «بازار کهنه فروشان» شده است. بازاری قدیمی با پله‌هایی فرسوده که در و دیوار خاک گرفته‌اش با کتاب‌هایی که در خود جای داده تناسب بسیاری دارد. صالحی امیری از مغازه‌های این پاساژ هم دیدن کرد و صحبت‌های صاحبان کتابفروشی‌های این ساختمان نه چندان ایمن را هم شنید.

دیدار دوستانه صالحی امیری با مسجد جامعی

همزمان با صالحی امیری، علی جنتی وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی، احمد مسجد جامعی و دیگر متولیان حوزه کتاب و فرهنگ هم از کتابفروشی‌های دیگری بازدید کردند؛ البته جنس بازدید مسجد جامعی قدری با صالحی امیری فرق داشت. او با شوخ طبعی همیشگی‌اش به کتابفروشی‌های متعددی سر زد و گپ و گفت صمیمانه‌ای با اهالی نشر داشت. در نهایت هم در خیابان کریم خان، تقریباً حوالی انتشارات ثالث، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی فعلی با مسجد جامعی روبه‌رو شد و دیدار دوستانه آنان صحنه متفاوتی را برای عکاسان حاضر رقم زد. معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برخلاف دیگر متولیان ترجیح داد که برای کتابگردی به یکی از شهرهای اطراف سفر کند. او به قم رفت و در بازدید از بیش از بیست کتابفروشی درباره میزان فروش، استقبال از طرح پاییزه کتاب، مشکلات ناشران و... با مسئولان کتابفروشی‌ها سخن گفت.او به کتابفروشان برای برطرف کردن مشکلاتشان نظیر معافیت مالیاتی قول همکاری‌هایی داد. او از امضای تفاهمنامه‌هایی با شرکت رجا و پست در ارتباط با کاهش هزینه‌های ارسال کتاب هم خبر داد. ظاهراً برای ناشران از سوی اداره پست تخفیفی ۴۰ درصدی درنظر گرفته شده است.

حضور مسئولان برای دلگرمی فعالان حوزه کتاب