«نه» محترمانه به مشتاقان چینی صنعت هوایی

شرق نوشت: همین هفته پیش بود که مجلس نمایندگان آمریکا، طرح منع فروش هواپیما به ایران (هویزنگا) را تصویب کرد. همان طرحی که اوباما گفته بود در صورت تصویب آن، آن را وتو خواهد کرد. در چنین شرایطی، عباس آخوندی، وزیر راه ایران، در سفر خود به چین با پیشنهادی از سوی چینی‌ها مواجه شده بود؛ چینی‌هایی که چندان در ایران خوش‌نام نیستند. در این سفر، چینی‌ها سفره رنگین هواپیماهای خود را برای ایران پهن کرده بودند. سفره‌‌ای که هنوز غذای آن هم طبخ نشده بود! آنها در این سفر پیشنهاد خرید هواپیمای کوماک‌ای‌آرجی ٢١ « ARJ٢١» و C٩١٩ را از شرکت هواپیماساز کوماک (comac) به ایران داده‌اند که بناست طراحی دومین هواپیمای آن تا پایان سال جاری میلادی به پایان برسد و در سال ٢٠١٨ به شرکت‌های سفارش‌دهنده تحویل شود.

وقتی شرکت هواپیماساز چینی comac از ورود به ایران گفته، وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده شرط ورود به این عرصه به‌دست‌آوردن استانداردهای بین‌المللی خواهد بود؛ سخنی که بی‌شباهت به گفتن «نه» به چینی‌ها نیست. آخوندی که از آغاز‌به‌کار خود در این دولت بارها وعده خرید هواپیما از دو غول هواپیماساز جهان را داده بود، به نظر نمی‌رسد قصد داشته باشد از وعده خود عقب بکشد. آن هم خرید هواپیما از چین که مردم چندان نگاه خوبی به آن ندارند. علاوه بر آنکه یکی از دو مدل هواپیمای ساخته‌شده به وسیله شرکت کوماک، هنوز امتحان خود را هم پس نداده است. هرچند تا نهایی‌شدن مدل‌های مسافربری هواپیماهای چینی لااقل به چند ماه زمان نیاز است، اما وزارت راه و شهرسازی ایران از اکنون تکلیف خود را با بازاریاب‌های چینی روشن کرده است. آنها تنها در صورتی می‌توانند روی بازار ایران حساب کنند که استانداردهای جهانی را به دست آورند.

‌ امتحان‌پس‌دادن چینی‌ها در آسمان ایران منتفی شد

به گزارش خبرگزاری‌ها، این شرکت چینی که از سال ٢٠٠٨ میلادی کار خود را آغاز کرده، درحال‌حاضر روی دو هواپیمای مسافرتی متفاوت کار می‌کند. نخستین هواپیما به نام ARJ٢١ در سال ٢٠١٥ میلادی اولین پرواز آزمایشی خود را انجام داد و اواسط سال جاری میلادی به طور رسمی از سوی شرکت هواپیمایی «چنگدو» مورد استفاده قرار گرفت. این هواپیما نخستین هواپیمای مسافرتی چینی به حساب می‌آید که از سوی شرکت comac طراحی شده است. این هواپیما در دو مدل با ظرفیت‌های ٩٠ و ١٠٥ نفری ساخته می‌شود و مناسب مسیرهای پروازی تا حدود سه هزار کیلومتر است. موتور این هواپیمای چینی را شرکت‌های غربی (جنرال‌الکتریک) تأمین کرده‌اند و کشورهای لائوس و کنگو برای خرید آن سفارش داده‌اند. قیمت این هواپیمای چینی حدود ٣٠‌ میلیون دلار است. این قیمت تقریبا نصف قیمت هواپیمای میان‌برد غربی (ایرباس و بویینگ) است. هواپیمای بعدی چینی‌ها C٩١٩ است که بناست در سال جاری میلادی طراحی آن به پایان برسد و در سال ٢٠١٨ به شرکت‌های سفارش‌دهنده تحویل شود. این هواپیما که نزدیک به ١٥٠ مسافر را در خود جای می‌دهد، برای رقابت با مدل‌های کم‌سرنشین ایرباس و بویینگ وارد بازار خواهد شد.

‌ ایران مجوز خرید هواپیما را دریافت کرده است

در چنین شرایطی ایران همچنان بر مذاکراتی که با بویینگ و ایرباس داشته، اصرار می‌ورزد. همان‌گونه که عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس تأکید کرده، وزارت خارجه کشورمان مجوز خرید هواپیما را دریافت کرده است. حشمت‌الله فلاحت‌پیشه درباره مصوبه اخیر کنگره آمریکا مبنی بر منع خرید و فروش هواپیما از سوی این کشور با جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: در زمان اعمال تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران هفت قطع‌نامه ذیل ماده ٤١ منشور ملل متحد علیه کشورمان به تصویب رسید.

وی افزود: ماده ٤١ منشور ملل متحد دارای ١٥ بند است که یکی از بندهای آن مربوط به تحریم قطعات و صنایع هواپیمایی پیرامون کشورهایی است که شامل این تحریم‌ها می‌شوند. عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس تأکید کرد: ایران نیز از جمله کشورهایی بود که تحریم‌های هواپیمایی طبق ماده ٤١ منشور ملل متحد شامل حال آن شد و متأسفانه ما نتوانستیم براساس این تحریم‌ها ناوگان هوایی خود را نوسازی و ترمیم کنیم. فلاحت‌پیشه خاطرنشان کرد: بعد از برجام قرار شد تمامی قطع‌نامه‌هایی که از سوی کشورهای غربی در ذیل بندهای ١٥گانه ماده ٤١ صادر می‌شود، در قبال ایران رفع و کان‌لم‌یکن تلقی شود و طبق قطع‌نامه ٢١٣١ تحریم‌ها علیه کشورمان برداشته شود.

وی با بیان اینکه لغو بندهای ماده ٤١ منشور ملل متحد حکایت از آن داشت که تحریم صنایع هواپیمایی در ایران به اتمام رسیده است، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران پس از لغو تحریم‌ها درصدد نوسازی ناوگان هواپیمایی خود وارد عمل شد؛ ازاین‌رو درخواست‌هایی را به منظور خرید هواپیمایی بویینگ و ایرباس و همچنین قطعات هواپیمایی ارائه داد که متأسفانه این روند با کارشکنی آمریکایی‌ها همراه شد. آمریکایی‌ها درصددند با تصویب منع خریدوفروش هواپیما به ایران بار دیگر برجام را به طور کامل نقض کنند. این گفته‌های او در شرایطی مطرح می‌شود که اگر طرح ضدایرانی «هویزنگا» در مجلس موازی سنای آمریکا هم تصویب و با امضای رئیس‌جمهور آمریکا به قانون تبدیل شود، فروش دیگر شرکت‌های هواپیماسازی به ایران نیز تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد، زیرا تقریبا بیش از ١٠ درصد قطعات تمامی جت‌های مدرن، آمریکایی هستند.

‌ بویینگ: به نظر ترامپ احترام می‌گذاریم

به‌هرحال به نظر می‌رسد باز هم هواپیماسازهای آمریکایی و اروپایی، ساز دیگری کوک کرده‌اند. درحالی‌که پیش‌تر مقام‌های ایران و شرکت بویینگ آمریکا از نهایی‌شدن قرارداد ارسال ٨٠ فروند هواپیمای مسافربری به ایران خبر دادند، اینک سخنگوی این شرکت آن ‌را منوط به تصمیم دولت جدید آمریکا عنوان می‌کند. به نوشته وبگاه «بیزجورنال»، تیم نیل، سخنگوی شرکت بویینگ، در این زمینه گفته اگر دولت «ترامپ»، رئیس‌جمهور جدید، سیاست آمریکا در قبال ایران را تغییر دهد و فروش هواپیما به ایران را ممنوع کند، بویینگ به این مسئله احترام می‌گذارد. او گفته: این قرارداد در زمان لازم صورت می‌پذیرد. از سویی دیگر اریک لارسن، قانون‌گذار دموکرات آمریکا، به انتقاد از رأی اخیر کنگره در ممانعت از فروش هواپیما به ایران گفت این مسئله کمکی به «ایرباس» رقیب بویینگ است. مشخص نیست این ماجرا به کجا ختم خواهد شد زیرا هنوز اختلاف‌نظرهایی از سوی مقامات آمریکا حتی در مجلس نمایندگان آمریکا هم وجود دارد.

همان‌گونه که ترامپ، رئیس‌جمهور آتی آمریکا، از بازگرداندن پول ایران انتقاد کرده بود و تأکید کرد باید به جای آن بویینگ را به ایران می‌فروختیم، حالا یکی از قانون‌گذاران دموکرات آمریکایی نیز همین مسئله را به نحو دیگری بیان می‌کند. به گفته لارسن: «این مسئله گام اول دولت جدید و جمهوری‌خواهان کنگره در نابودی تولید و فرصت‌های شغلی در کشور است. این اقدام به مثابه نوشتن چکی برای رقبای اروپایی آمریکاست». قانون‌گذاران آمریکایی دلیل مخالفت خود با فروش هواپیما به ایران را حمایت جمهوری اسلامی از تروریست‌ها در سوریه و حزب‌الله لبنان عنوان کردند.

‌ قرارداد ۲۷‌میلیارددلاری فروش ۱۱۸ ایرباس به ایران بلاتکلیف شد

شرکت هواپیماسازی ایرباس با اشاره به رأی مجلس نمایندگان آمریکا درباره توقف فروش هواپیما به ایران و پیروزی ترامپ اعلام کرد این شرایط یک «وضعیت بلاتکلیفی» را برای ایرباس در زمینه فروش هواپیما به ایران پدید آورده است. به گزارش بلومبرگ، شرکت هواپیماسازی ایرباس اعلام کرد در حال ارزیابی تبعات رأی کنگره آمریکا به ممنوعیت فروش هواپیماهای ایرباس و بویینگ به ایران است، اما فرایند تکمیل قرارداد ٢٧‌میلیارددلاری فروش هواپیما به تهران را نیز متوقف نکرده است. کلاود براندس، معاون رئیس شرکت ایرباس در امور تأمین مالی مشتریان در خاورمیانه، گفت ایرباس منتظر خواهد ماند تا ببیند سنا و رئیس‌جمهور باراک اوباما چه واکنشی به تصمیم اخیر مجلس نمایندگان نشان می‌دهند.

وی افزود: حتی اگر توقف فروش هواپیما به ایران رأی نیاورد، رأی اولیه مجلس نمایندگان در شرایطی که ایرباس در حال مذاکره درباره شرایط نهایی قرارداد است، یک «وضعیت بلاتکلیفی» به وجود آورده است. براندس افزود: «تصمیم نهایی هرچه باشد، از نظر زمانی برای این قرارداد خوب نیست... ما باید واکنش ایران را ببینیم».

چه اوباما مصوبه مجلس نمایندگان را وتو کند و چه نکند، روی‌کارآمدن دونالد ترامپ «حکایت از وضعیت خوبی ندارد». براندس گفت اگر ایران پول را نقدا پرداخت کند، ایرباس ممکن است بتواند تا قبل از پایان سال کار تحویل یک هواپیمای باریک‌پیکر ‌ای ٣٢١ به ایران را پیش ببرد، هرچند این یک فروند «به‌عنوان بخشی از یک بسته مورد مذاکره قرار گرفته» و هنوز باید قرارداد نهایی امضا شود. وی گفت: شرکت ایرباس همچنین درباره فروش چهار فروند هواپیمای پهن‌پیکر ‌ای ٣٣٠ با ایران رایزنی کرده است. این مدیر شرکت ایرباس گفت: حتی اگر قرارداد ایرباس از مخالفت جمهوری‌خواهان جان سالم به در ببرد، بعید است به یک قرارداد قطعی برای فروش همه ١١٨ فروند هواپیمای اعلام‌شده تبدیل شود، زیرا ایران پنج ماه بعد از توافق با ایرباس، برای خرید ١٠٩ فروند هواپیما از بویینگ توافق کرده است. تعداد نهایی فروش هواپیما از سوی این دو شرکت به ایران هنوز مشخص نیست.

براندس در ادامه گفت: تعداد نهایی هواپیماها احتمالا پس از موفقیت ایران در تأمین مالی قراردادها مشخص خواهد شد که با توجه به حساسیت‌های سیاسی نسبت به قرارداد به امری پیچیده تبدیل شده است. هرچند خزانه‌داری آمریکا در ماه سپتامبر مجوزی را برای فروش ١٧ فروند هواپیمای ایرباس به ایران صادر کرد، اما ایران به دنبال تأمین مالی این قرارداد از شرکت دوبی ایروسپیس انترپرایز است که مستلزم صدور مجوز دیگری است. بااین‌حال صنعت هواپیمایی ایران فرسوده شده و ایران نیاز به ٥٠٠ هواپیمای مسافرتی نو برای جایگزینی با هواپیماهای فرسوده خطوط هوایی کشور دارد و مسئولان در فکر تعمیق مذاکرات و نهایی‌کردن آن با غول‌های هواپیماساز جهان هستند. همان‌طور که ایران مذاکرات خود را با میتسوبیشی ژاپن هم ادامه می‌دهد، عجیب به نظر نمی‌رسد اگر مذاکرات خود با دیگر هواپیماسازان جهان را نیز در دستور کار قرار دهد، اما بعید است در این میان، چین جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.