سردرگمی بازار نفت و آینده نامعلوم آل سعود

خبرآنلاین - محمود خاقانی؛ کارشناس بین المللی انرژی: پس از روشن شدن نتیجه انتخابات هشتم ماه نوامبر در آمریکا و شروع بحث پیرامون نظریه آقای ترامپ برای سیاست های اقتصادی اش و تصمیم برای تقویت دلار آمریکا (قیمت نفت با دلار آمریکا ارزش گذاری می شود) قدرت خرید دلار در برابر سایر اسعار نظیر یورو ، پوند انگلیس و ریال ایران افزایش یافته و قیمت نفت در بازار های بین المللی دچار التهاب و نوسان شده است.

از سوی دیگر همه پرسی برنامه ریزی شده در ایتالیا برای روز یکشنبه ۲۱ آذرماه ( ۴ دسامبر ۲۰۱۶) و مشکلات اقتصادی در برخی کشورهای آسیائی بازیگران در بازار ارز را متقاعد کرده است که نسبت به آینده یورو خوش بین نباشند. به همین دلیل با تقویت دلار و معلوم نبودن نتیجه اجلاس اوپک در روز سه شنبه نهم آذرماه قیمت نفت خام در بازار های بین المللی سقوط کرد.

آینده نامعلوم ادامه حیاط حکومتی خاندان سعودی که در تصمیمات سیاست خارجی و اوپکی عربستان سعودی عدم ثبات را آشکار می کند، شکست پی درپی داعش در عراق و سوریه ، عدم علاقه غیر اوپکی ها برای کاهش تولید نفت خام (روسیه اعلام کرده است که در اجلاس اوپک شرکت نمی کند) و ادامه رکود اقتصادی در اروپا و کاهش رشد اقتصادی در برخی از کشورهای آسیا ( نظیر چین) وضعیتی را پیش آورده است که نفت دیگر بعنوان یک کالا و دارائی موقعیتی که داشت را از دست داده است و درنتیجه درروز سه شنبه دو درصد کاهش ارزش پیدا کرد.

اینکه آیا اعضاء اوپک روز چهارشنبه به توافقی برای کاهش تولید نفت خام دست پیدا خواهند کرد یا نه مورد سئوال است. به همین دلیل روز سه شنبه نفت خام برنت دریای شمال اسکاتلند (UK) با نود سنت کاهش بشکه ای ۴۷/۳۹ دلار معامله شد. نفت خام متوسط غرب تکزاس آمریکا WTI هم سرنوشت مشابه ای داشت و با نود سنت کاهش بشکه ای ۴۶/۱۸ دلار معامله شد.

اگر اوپک توافق کند؟

چنانچه اوپک برای کاهش حجم تولید نفت خام به توافق برسد یعنی حجم تولید روزانه اوپک از ۳۳/۸۲ میلیون بشکه در روز به ۳۲/۵۰ میلیون بشکه در روز برسد شاید قیمت ها تا سطح بشکه ای پنجاه دلار برسد ولی بسیاری معتقدند که در این رقم بطور طولانی دوام نخواهد آورد و باز هم سقوط خواهد کرد.

چرا؟

کاهش تقاضا برای مصرف نفت خام :

رشد و اقتصادی تر شدن استفاده از انرژی های تجدید پذیر جایگزین انرژی های فسیلی ، پیشرفت تکنولوژی و فرهنگی مردم در کشورهای عمده مصرف کننده انرژی برای بهینه مصرف کردن انرژی که به " انرژی نوع پنجم" The Fifth Fuel شهرت یافته است، افزایش حجم تولید نفت خام غیر اوپکی های نظیر میدان کاشگان در شمال دریای خزر ( قزاقستان) ، پایان عمر داعش و افزایش تولید نفت خام عراق و سوریه برای بازسازی خرابی ها و افزایش تولید نفت خام در کشورهای شمال آفریقا این نوید را برای مصرف کنندگان نفت خام در کشورهای عمده مصرف کنند و وارد کننده نفت خام دارد که قمیت ها یا درهمین سطح باقی خواهند ماند و یا پائین تر خواهند رفت.

برخی از کارشناسان معتقدند که ممکن است طی یکی دوسال آنیده قیمت ها تا زیر چهل دلار در هربشکه را هم اوپکی ها تجربه کنند. اما مردم در کشورهای مصرف کننده اروپائی ممکن است قیمت بنزین را آنطور که انتظار دارند ارزان نخرند زیرا ارز کشورشان در برابر دلار آمریکا کاهش قدرت خرید ممکن است داشته باشد.

ایران وبودجه سال آینده ؟

در ایام اخیر قدرت خرید ریال در برابر دلار آمریکا کاهش داشته است که به اصطلاح "بالارفتن دلار" شهرت دارد. دلیل افزایش تقاضا برای خرید دلار در ایران را برخی از کارشناسان ناشی از عدم اطمینان به برنامه های اقتصادی دولت یازدهم ، عدم شفافیت لازم برای مبارزه با فساد ، اختلاس و قاچاق ، مشکلات سیاسی مرتبط با انتخابات دولت دوازدهم و احتمال شکست برجام نسبت می دهند. اما، واقعیت این است که در این شرایط ایران در مقایسه با عربستان و متحدان عربستان در اوپک از جایگاه بهتری برخوردار است و دردوران تحریم ها تجارب بسیار ارزنده ای را بدست آورده است.

همچنین به نظر نمی رسد که اروپا با آمریکا برای اختلال و بازنگری برجام به توافق برسند. بنابراین، آنچه یک کارشناس اقتصاد انرژی می تواند به نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی پیشنهاد دهد این است که برای بودجه سال آینده بهتر است قیمت نفت خام را بین سی دلار تا چهل دلار در هربشکه مد نظر قرار دهند.

از سوی دیگر ایران در افزایش تولید حجم نفت خام خود برای یافتن مشتری مشکل چندانی ممکن است نداشته باشند. زیرا، با تغییر تعریف کنونی برای انرژی بعنوان یک کالا که موجب رقابت در بازار با کاهش قیمت بین تولیدکنندگان و صادرکنندگان شده است ایران با پذیرش تعریف جدید برای انرژی بعنوان "فراهم آورنده خدمات " به راحتی می تواند نفت خام و گاز طبیعی اش را به کالا های سرمایه ای ، احداث زیرساخت ها، مشارکت در تکنولوژی برای ساخت و تولید کالا های مصرفی در ایران و غیره معاوضه کند.