چرا آلودگی هوا مغلوب تعطیلات نشد؟

روزنامه دنیای اقتصاد: غلظت بالای ذرات آلاینده هوا در جو با وجود تعطیلات پیاپی هفته گذشته، خروج شهروندان از شهر و ناپایداری جوی و بارش باران در دو روز اخیر سوال‌برانگیز شد.

با وجود پنج‌روز تعطیل و نیمه تعطیل پیاپی در هفته گذشته و خروج شماری از شهروندان از تهران به قصد مسافرت، برخلاف رویه همیشگی، تعطیلات این‌بار حریف آلودگی هوای پایتخت نشد و تهرانی‌ها شش روز پیاپی هوای ناسالم تنفس کردند.

ترافیک سنگین یکشنبه هفته گذشته که پلیس آن را نشات گرفته از بار خروج از تهران در تعطیلات پایان ماه صفر ارزیابی کرده بود، نشان داد که بسیاری از تهرانی‌ها سه‌شنبه بین‌التعطیلین را نیز با مرخصی و تعطیلی موقت کسب‌وکار به روز تعطیل بدل کرده و مهیای سفر شدند.

کاهش چشمگیر ترافیک تهران در هفته گذشته نیز نشانه دیگری از سفرهای برون‌شهری شهروندان در تعطیلات بود. اما برخلاف رویه معمول سال‌های گذشته که بعضا حتی یک روز تعطیل هم به کاهش ملموس غلظت آلاینده‌ها و بهبود کیفیت هوای شهر منجر می‌شد، تعطیلات پنج‌روزه هفته گذشته نتوانست آلودگی را مغلوب کند.غلظت ذرات معلق با قطر کمتر از 5/ 2 میکرون که از یکشنبه هفتم آذرماه افزایش یافته و با قرارگرفتن در ایستگاه 126 واحد، هوا را برای گروه‌های حساس جامعه ناسالم کرده بود، روند افزایشی خود را ادامه داد و در روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه از مرز 150 واحد نیز عبور کرد و وضعیت قرمز برای عموم افراد جامعه در تهران حاکم شد.

در نهایت ناپایداری جوی و بارش باران در روزهای پنج‌شنبه و جمعه توانست غلظت آلاینده‌ها را قدری بکاهد و شاخص را به 126 واحد در روز گذشته برساند. هرچند این عدد هم نشان‌دهنده کیفیت هوای ناسالم برای گروه‌های حساس جامعه است، اما به هر حال باد و باران توانست از غلظت آلاینده‌ها قدری بکاهد. دو فرضیه برای بی‌اثر بودن تعطیلات اخیر در مهار آلودگی هوا وجود دارد.

نخست اینکه به دلیل افت دمای هوا به زیر صفر در هفته اول آذرماه و استمرار برودت هوا طی چند روز پیاپی، پدیده اینورژن (وارونگی هوا) با شدت بیشتری حاکم شد و حجم ذرات معلق ساکن در جو تهران به قدری افزایش یافت که به تعطیلات بیشتری برای بازگشت کیفیت هوا به وضعیت سالم و خروج انباشت ذرات آلاینده از شهر نیاز داشت. فرضیه دوم نیز وجود منابع آلاینده ناشناخته‌ای است که هنوز در محاسبات سیاهه انتشار آلودگی هوا لحاظ نمی‌شود.

کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست اعتقاد دارند به دلیل نیمه‌تعطیل بودن تهران در هفته قبل، موتورخانه‌های ساختمان‌های تجاری و اداری شهر همچنان روشن بوده و در نتیجه احتراق ناقص سوخت در شماری از این ساختمان‌ها، ذرات آلاینده با قطر کمتر از ۵/ ۲میکرون در هوا انتشار یافته است. ضمن اینکه فعالیت خودروهای دیزلی سنگین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع آلاینده متحرک در تعطیلات اخیر نه تنها کاهش نیافته، بلکه با توجه به افزایش سفرهای برون‌شهری و تشدید فعالیت‌های عمرانی در فرصت تعطیلات، بیشتر هم شده است. از این رو سازمان حفاظت محیط‌زیست بنا دارد طی پروسه‌ای یکساله با همکاری شهرداری تهران، سیاهه جدید آلاینده‌های هوای پایتخت را با شناسایی منابع آلاینده شناسایی نشده، تدوین و منتشر کند.