حفظ برجام با ديپلماسي فعال

قاسم محبعلي؛ تحلیلگرمسائل بين‌الملل در روزنامه آرمان نوشت: تصويب يا تمديد قانون داماتو به‌طورمستقيم به معناي نقض برجام نيست. اين قانون درسال ۱۹۹۶ و قبل از اينكه برجام و مناقشه‌ هسته‌اي ايران و غرب شكل بگيرد، تصويب شده است.

در برجام درج شده هر قانوني كه بخش‌هايي‌ از آن ناقض توافق باشد، بايد با استفاده از اختيارات رئيس‌جمهوري آمريكا تعليق شود.

اگر رئيس‌جمهور يا وزير امور خارجه آمريكا كه نسبت به برجام متعهد هستند، تصميم بگيرند كه اين قانون را به‌طور كامل به اجرا در بياورند، آن زمان بايد برسي شود كه برجام نقض شده است. وزارت خارجه‌آمريكا اعلام كرده جان‌كري آن بخش از داماتو را كه ناقض برجام است معلق خواهد كرد. اينكه برخي از هم اينك داماتو را ناقض تمام برجام مي‌دانند قابل بررسي است. تا زماني كه اين اقدام صورت نگرفته و برجام نقض نشده نمي‌توان به صورت پيش‌دستانه چنين ادعايي كرد.

نبايد پيشاپيش عملي را انجام دهیم كه طرف غربي ايران را متهم به نقض برجام كند. براساس قانون داماتو هرشركت بين‌المللي چه آمريكايي وچه غيرآمريكايي كه بيش از۲۰ ميليون دلار درسال درصنايع نفتي وگازي وپتروشيمي ايران سرمايه‌گذاري كند از طرف ايالات متحده متحمل مجازات هايي‌خواهد شد. اين‌ قانون يك قانون فرامرزي است ومورد خطابش صرفا شركت‌هاي آمريكايي نيستند. تا زماني كه دولت آمريكا بخش‌هايي از اين قانون را كه طبق برجام موظف بوده معلق كند، تعليق نكند نمي‌توان ادعا كرد كه برجام نقض شده است.

تمديد اين تحريم‌ها اثر رواني خواهد داشت. اين نگراني وجود دارد كه دولت بعد از اوباما آيا به اين قانون متعهد است و وزارت خارجه بعدي آمريكا همچنان به تعليق تحريم‌ها ادامه خواهد داد يا اينكه تعليق را برداشته و باعث خواهد شد تحريم‌هاي نفتي يكجانبه ايالات متحده عليه ايران باز گردد. ايران در آن زمان بايد تصميم مقتضي اتخاذ كند.

برجام يك توافق بين‌المللي است كه هشت كشور به آن متعهد هستند. ۱+۵ و اتحاديه اروپا به همراه ايران مجموعا به اين سند متعهد هستند، چون تاييد شوراي امنيت را دارد. ديپلماسي ايران بايد براين اساس باشد كه همه كشورهايي كه در اين سند ذينفع هستند وهمين طور طرف‌هايي را كه ممكن است در اثر تحريم ايران ‌آسيب ببينند از طريق ديپلماسي فعال از آثار نگران‌كننده اين مصوبه آگاه كند و زمينه اين مهم را فراهم كند كه آمريكايي‌ها نتوانند جامعه بين‌المللي را با خود همراه كنند.

اگرآمريكا يكطرفه به نقض اين تعهدات دست بزند، طبيعتا چون تعهدات بين‌المللي را نقض كرده، بايد مورد محكوميت بين‌المللي قرار گيرد و در اين سو ايران مي‌تواند اين فرصت را داشته باشد كه ضمن حفظ برجام مناسبات خود را با ساير كشورهاي بين‌المللي بيشتر كند.