گزارشی از فعالیت اتوبوس‌های ایدز در تهران

روزنامه اعتماد در گزارشی به فعالیت اتوبوس‌هاي اطلاع‌رساني‌ ايدز در تهران پرداخت.

این روزنامه در ادامه نوشت: مردها پشت سرهم و در نوبت ايستاده‌اند و شوخي مي‌كنند و مي‌خندند. با هم غريبه‌اند اما همياري در متلك‌پراني كمك مي‌كند اضطراب اين چند دقيقه را راحت‌تر تحمل كنند. كسي مجبورشان نكرده بود. نوشته‌هاي رنگي روي بدنه اتوبوس وسوسه‌شان كرد راه‌شان را به سمت اتوبوس متوقف شده، روبه‌روي مركز تجاري كج كنند و در صف آزمايش داوطلبانه و رايگان ايدز بايستند. «ازدحام» نيست اما اين تعداد داوطلب براي آزمايش ايدز، هم عجيب است و هم اميدوار‌كننده. شكسته شدن تابوي ايدز در ايران كه امروز، واقعا بايد همرديف بيماري‌هايي همچون ديابت و فشارخون تلقي شود يك موفقيت بزرگ است براي تمام مسوولاني كه در اين ٣٠ سال تلاش كردند ديوارهاي ترس را بشكنند و اميد و اطمينان برپا دارند...

«خانما نياز به صف ندارن» مرد جواني كه اين جمله را مي‌گويد، آراسته‌تر از آن است كه به يك رهگذر خيابان تشبيه شود. پشت سرش، در صف نوبت آزمايش، مرد ميانسالي با كيسه خريد ايستاده و نوشته‌هاي روي بدنه اتوبوس را زير لب مي‌خواند. «من هم آزمايش مي‌دهم... مشاوره و آزمايش رايگان... مراقبت و درمان ايدز...» پسري كه مي‌تواند همسن نوه پيرمرد باشد، از ورودي اتوبوس كنار مي‌رود تا راه براي نفر بعد باز شود. داخل اتوبوس، دو ميز چوبي گذاشته‌اند.

يكي براي خانم‌ها و يكي براي آقايان. مشاوراني كه پشت ميزها نشسته‌اند آنقدر آهسته حرف مي‌زنند كه صداي‌شان در همهمه شوخي‌هاي مردهاي منتظر در راه پله‌هاي اتوبوس گم مي‌شود. سوال‌ها كه تمام مي‌شود، اگر قرار باشد آزمايشي انجام شود، از سرانگشت پرسش‌شونده خون مي‌گيرند و پرسشگر و پرسش‌شونده منتظر واكنش كيت تست سريع ايدز مي‌مانند. اينجا از قضاوت خبري نيست. همياراني كه از سوي دانشگاه‌هاي علوم پزشكي شهيد بهشتي، تهران و ايران مامور شده‌اند كه به مدت ١٨ روز و تا پايان آذرماه با اتوبوس‌هاي «اطلاع‌رساني ايدز» مهمان پرترددترين نقاط پايتخت شوند، قبل از هر چيز آموزش ديده‌اند كه حتي در صورت مثبت بودن واكنش كيت‌هاي تست سريع هم، هيچ تغييري در كلام و رفتار نداشته باشند و فقط، از مراجعه‌كننده بخواهند كه به يكي از مراكز مشاوره بيماري‌هاي رفتاري واقع در بيمارستان‌هاي شهر مراجعه كند. زهرا غلامي، كارشناس برنامه ايدز دانشگاه علوم پزشكي ايران به «اعتماد» مي‌گويد كه ضريب خطاي اين كيت‌ها كمتر از يك درصد است و حساسيت بالايي نسبت به ويروس دارد اما احتمال اندكي هم هست كه حتي نسبت به وجود ويروس سرماخوردگي هم واكنش مثبت نشان بدهد.

غلامي دومين سالي است كه با اتوبوس «اطلاع‌رساني درباره ايدز» همراه مي‌شود. «اگر واكنش كيت مثبت باشد، خودم سراغ مراجعان مي‌روم ولي حتي آن موقع هم نمي‌گويم كه نتيجه تست مثبت بوده، بلكه اول مي‌پرسم اگر مبتلا باشي چكار مي‌كني؟ اغلب‌شان مي‌گويند خودمان را مي‌كشيم. و دوباره مي‌پرسم اگر بيماري قلبي داشته باشي خودت را مي‌كشي؟ ايدز مثل بيماري قلبي است و حتي بسيار كم خطرتر و كم عارضه‌تر. آن وقت آرام مي‌شوند و تاييد مي‌كنند كه ايدز واقعا ترس ندارد. آن موقع مي‌گويم بهتر است به يك مركز مشاوره بيماري‌هاي رفتاري بروند و حتي نتيجه آزمايش را سه ماه بعد تكرار كنند.

پارسال از كل ١٥٠٠ مراجعه فقط دو نفر مثبت داشتيم. يك نفرشان، خانمي مطلقه بود كه وقتي واكنش تست را به او گفتم، گفت كه خودش هم حدس مي‌زده آلوده شده باشد. اما حتي واكنش مثبت، حتي آلوده بودن و حتي مبتلا بودن، هيچ جاي نگراني ندارد.»نتايج غربالگري‌ها قرار است در پايان اين ١٨ روز به وزارت بهداشت ارايه شود كه قدم موثري براي بيماريابي خواهد بود.

امسال، دومين سالي است كه اتوبوس «اطلاع‌رساني ايدز» در تهران فعال مي‌شود و در حالي كه از نيمه‌هاي پاييز شنيده مي‌شد مسوولان برخي استان‌ها (از جمله آذربايجان غربي) هم از فعاليت اين اتوبوس در توابع استان استقبال كرده‌اند، هدف اصلي مجريان اين برنامه اين است كه با حضور در دل جامعه، در حاشيه خيابان‌ها و پياده‌روها و معابر عبوري شهروندان، به مردم كوچه و خيابان بگويند «ايدز ديگر طاعون قرن نيست. امروز، زندگي با ايدز، آسان‌تر از زندگي با ديابت و سرطان است. پس با بيماران ايدز مانند طاعون‌زده‌ها رفتار نكنيد چون ممكن است خود شما هم، امروز يا فردا، ميزبان اين ويروس باشيد.»