سناریوی جدید یکسان‌ سازی نرخ ارز

چند ماهی می‌شود مقامات اقتصادی دولت از وزیر اقتصاد تا رییس کل بانک مرکزی از برنامه دولت برای یکسان‌سازی نرخ ارز و حذف نرخ‌های موازی در بازار ارزی کشور سخن می‌گویند.

کارشناسان می‌گویند طی سال‌های اخیر نرخ‌های مختلفی از ارزهای معتبر در بازار وجود داشته و به عنوان نمونه برای دلار تا ۵ نرخ مختلف در هر روز از مبادلاتی تا آزاد در بازار جریان دارد.

در حال حاضر نیز نرخ‌های موازی در بازار وجود دارد و این مسئله در سال‌های اخیر باعث ایجاد دلالی و واسطه‌گری‌ها شده و به عدم شفافیت در بازار ارزی کشور دامن زده است.

برای حل این مسئله، دولت طی سال جاری تصمیم گرفت برای پایان دادن به بروز نوسانات یکباره و غیر قابل کنترل ارز، سیاست تک نرخی کردن ارز را دنبال و آن را اجرایی کند. پس از آن اعلام شد ارز تک نرخی تا پایان سال نهایی و عملیاتی می شود.

زمزمه بازگشت دلالی ارزی

بروز نوسانات و افزایش قیمت‌های هفته گذشته در بازار ارزهای معتبر به ویژه دلار باعث شده تا نوسانات و فضاهای جدیدی در بازار ارز شکل بگیرد و برخی بازگشت شرایط واسطه‌گری و دلالی به بازار ارزی کشور را مانند آنچه که در سال‌های گذشته وجود داشته مطرح کنند.

طرح این موضوع در بازار ارزی کشور باعث واکنش مقامات بانک مرکزی و وزارت اقتصاد شد و آنها اعلام کردند افزایش قیمت‌ها مقطعی بوده و بزودی حباب ایجاد شده از بین خواهد رفت، با این حال طی هفته‌های گذشته دلار دستکم ۳۰۰ تومان در بازار آزاد گران شده است.

از آنسو این موضوع مطرح شده که دولت برای جبران بخشی از کسری بودجه خود در بازار ارز وارد شده و از اینرو گرانی‌های اتفاق افتاده در برخی ارزهای معتبر از جمله دلار، پوند و یورو از ناحیه دولت است. این موضوع نیز با واکنش و تکذیب مقامات دولتی به ویژه مسئولان بانک مرکزی مواجه شده است.

بر پایه این گزارش، یکشنبه هفته جاری دولت لایحه بودجه سال ۹۶ را به مجلس ارائه کرد که در آن نرخ دلار برای سال آینده ۳۳۰۰ تومان و بیشتر از نرخ امسال تعیین شده است. این موضوع نیز باعث شد تا برخی بگویند دولت با افزایش نرخ دلار در لایحه بودجه و به دنبال برنامه تک نرخی کردن ارز در پی رشد قیمت دلار دستکم تا ۴ هزار تومان است، نرخی که با قیمت های امروز تنها ۱۰۰ تومان اختلاف دارد و در واقع بازار به این نرخ رسیده است.

ارز تک نرخی از سال ۹۶

با وجود این شرایط، محمدباقر نوبخت؛ سخنگوی دولت به یکباره اعلام کرد سیاست تک نرخی کردن ارز در سال جاری دیگر دنبال نخواهد شد و به سال ۹۶ موکول می شود. سخنگوی دولت معتقد است دولت از افزایش نرخ ارز استقبال نمی کند.

نوبخت عنوان کرد: دولت یکسان سازی نرخ ارز را در سال آینده در محدوده ۳۳۰۰ تومان پیگیری می کند. در عین حال، دولت برنامه ای برای جهش یکباره نرخ ارز بانکی ندارد.

وی با اشاره به اینکه دولت علاقه ای به افزایش بیشتر نرخ ارز ندارد، گفت: سال گذشته نیز نرخ ارز در بازار تا ۳۷۰۰ تومان نیز رسیده بود و روند فعلی نیز ثبات نخواهد داشت. سیاست دولت این نیست که از محل افزایش نرخ دلار به دنبال تامین ریال بیشتر باشد.

البته ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی پیش از این، حرکت به سمت تک نرخی شدن ارز را مستلزم انجام تعهدات مالی بین‌المللی طبق برجام و ایجاد ارتباطات بین‌المللی بانکی دانست و گفت: باید دسترسی‌های ما به منابع ارزی بین‌المللی تسهیل شود و باید از این روند اطمینان پیدا کنیم که سرعت عمل لازم را داریم یا نه.

وی تاکید کرد:‌ در هر حال یکسان‌سازی نرخ ارز اتفاق می‌افتد و اکنون هم در شرف انجام است اما زمانی اعلام خواهد شد که این شروط محقق شده باشد. تلاش می‌کنیم تا آخر سال‌جاری این موضوع محقق شود.

سیف درباره اینکه تک نرخی شدن ارز چه شرایطی را خواهد داشت و آیا به یکباره صورت می‌گیرد تأکید کرد: اینکه قرار باشد نرخ ارز به صورت یکباره و دفعتاً یکسان‌سازی شود، قطعاً چنین ساز و کاری را مد نظر نداریم. در حقیقت یکسان‌سازی نرخ ارز از همین الان در حال انجام است. اینکه چه زمانی تمام شود و یکسان‌سازی صورت بگیرد، بسته به ارتباطات بین‌المللی دارد.