معامله اخیر اوپک برای ایران به چه معناست؟

وب سایت دیپلماسی ایرانی: اوپک در توافق روز چهارشنبه برای کاهش تولید نفت به چیزی رسید که می خواست: قیمت های بالاتر. اما این یک شمشیر دولبه است، چرا که قیمت های بالاتر منجر به افزایش سهم تولید ایالات متحده و دیگر کشورهای خارج از اوپک خواهد شد.

وقتی این تولیدها تشدید شده و بازار را در بگیرند، رسیدن به معامله ای دیگر، زمانی که تاریخ شش ماهه فعلی منقضی شود، بسیار مشکل تر خواهد بود.

تولیدکنندگان اوپک نیاز به افزایش قیمت نفت برای حل مشکلات بودجه خود را دارند. اما اگر آنها سهم خود را از بازار از دست بدهند، راه حل کاهش عرضه برای سرپا نگه داشتن قیمت، به سرعت بی فایده خواهد شد. در حال حاضر این معامله برای کاهش تولید از ۳۳,۷میلیون بشکه در روز به ۳۲,۵میلیون بشکه در روز است. عربستان سعودی در سال ۲۰۱۷ تولید ۱۰میلیون بشکه در روز را در نظر گرفته است که با ظرفیت تولید پایدار آنها همخوانی دارد.

ایران نمی تواند نفت بیشتری تا خروجی اکتبر خود اضافه کند و آنها اکنون به حداکثر ظرفیت تولید کوتاه مدت خود دست پیدا کرده اند. برای افزایش تولید بین ۵۰ تا ۹۰هزار بشکه در روز ایران به سرمایه گذاری و تکنولوژی بین المللی نیاز دارد.

عراق و دیگر اعضای اوپک نیز امیدوارند که به درآمد بالاتری به دلیل افزایش قیمت نفت برسند. از این رو انتظار می رود که این معامله حداقل تا سه ماهه اول سال ۲۰۱۷ پایدار بماند. قیمت نفت برنت با پرشی ۱۳ درصدی باید حداقل تا سه ماهه اول ساال آینده بالاتر از ۵۰ دلار قرار بگیرد.

در اینجا بررسی می کنیم که معامله اخیر بر سه تولید کننده بزرگ نفت چه تاثیراتی دارد:

عربستان سعودی

عربستان سعودی برنده بزرگ معامله ماه نوامبر بود. استراتژی دو ساله این کشور در تحمل قیمت های پایین نفت، با عدم تمایل تولیدکنندگان اوپک و غیراوپک در سال ۲۰۱۴ برای کاهش تولید با وجود مواجهه با اشباع بازار، به وضوح جواب داد. با کاهش تولید فعلی، عربستان سهم بزرگی از بازار را به دست آورد و جای خالی مربوط به تحریم های ایران و کاهش عرضه یک میلیون بشکه ای در روز این کشور را نیز پر کرد.

قرارداد نوامبر به این معنی است که عربستان سعودی باید خروجی خود را ۴۸۶هزار بشکه در روز کاهش و به ۱۰,۰۵میلیون بشکه برساند. اما این تعداد فقط ۱۲۳هزار بشکه کمتر از متوسط تولید روزانه این کشور در سال ۲۰۱۵ است و در واقع بالاتر از سال های پیشین قرار می گیرد. به این معنی که خروجی نفت کشور پادشاهی در سطح تولید حدود ۱۰میلیون بشکه در روز باقی مانده و نزدیک به یک سوم خروجی کل اوپک است.

ایران

از سال ۲۰۱۲، ایران تولید بیش از ۱میلیون بشکه نفت در روز را از دست داده است. کاهشی که به تحریم ها و برنامه هسته ای ایران گره خورده است. از دست دادن جایگاه به عنوان دومین تولید کننده نفت اوپک و واگذاری آن به عراق برای ایران حقیقتی غیرقابل کتمان است که هضمش برای این کشور آسان نیست. مقامات ایرانی در نشست های اخیر اوپک اصرار دارند که با توجه به ضرباتی که در چهار سال اخیر بر تولید این کشور وارد شده است آنها تولید خود را نه متوقف خواهند کرد و نه کاهش خواهند داد.

روز چهارشنبه توافق شد که میزان سقف تولید ایران به ۳,۹۷میلیون بشکه که در سه ماهه آخر سال ۲۰۱۵ نیز وجود داشت، برسد که بالاترین سطح برای این کشور در ۱۶ سال اخیر است. این اشاره به تولید بالای تاریخی، از اهمیت فوق العاده ای از نظر احساسی در این کشور برخوردار است. مانند تمام اعضا از ایران خواسته شده که ۴,۵ درصد از تولیدات خود را کاهش دهد. اما از آنجا که تولید روزانه ایران در اکتبر به ۳,۷میلیون بشکه کاهش یافته بود در واقع برای این کشور عدد حاضر یعنی تولید ۹۰هزار بشکه بیشتر در روز. اوپک با دقت در تلاش است که از چشم انداز گرانی نفت، ناشی از شگفت زدگی بازار از تولید ایران جلوگیری کند.

روسیه

از دست دادن سهم بازار و واگذاری آن به روسیه و تولیدکنندگان غیر اوپک همیشه یک ترس بزرگ برای تولیدکنندگان اوپک بوده است. در بخشی از این قرارداد روسیه به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت غیر اوپک در سال ۲۰۱۶ موافقت کرد که بر اساس «ظرفیت تولید فنی» تولید خود را ۳۰۰هزار بشکه در روز کاهش دهد.

اگر چه حمایت روسیه از این معامله تشویقی برای بازار به نظر می رسد اما اطمینانی وجود ندارد که روسیه در واقع از هر گونه تصمیم گیری اوپک برای کاهش تولید حمایت کند. همان طور که در گذشته نیز در اظهارات رسمی مقامات روس این مساله دیده شده است.