آیا عمر برجام به دولت ترامپ می‌رسد

صبح نو نوشت: دولت یازدهم پیش از این، از موفقیت برجام مطمئن بود و آن را از افتخارات خود می‌دانست اما بعد از بدعهدی‌های آمریکا، روحانی تلاش کرد تا با سخنانش، مسوولیت‌های برجام را از دوش خود بردارد. دلیل این اتفاق این است که دولت هیچ تعهدی از آمریکا در قبال اجرای برجام نگرفته است و درواقع طرف مذاکره ایران، اوباما و وزیر امور خارجه آمریکا یعنی جان کری است. بر اساس برجام، اوباما هر ۶ ماه یک‌بار باید تحریم‌ها علیه ایران را متوقف کند و به همین دلیل است که انتخاب ترامپ به‌عنوان رییس‌جمهور آمریکا سبب نگرانی دولت شده بود.

نکته جالب این است که به نظر می‌رسد، قرار است سرنوشت برجام در ۲۰ روز بعد مشخص شود و بر اساس برخی تحلیل‌ها و خبرهای رسانه‌های آمریکا، اوباما نمی‌خواهد حتی توقف تحریم‌ها علیه ایران را امضا کند و اگر این امر صورت گیرد؛ تحریم‌ها، نرفته باز می‌گردند ولی اگر رییس‌جمهور آمریکا توقف تحریم‌ها را امضا کند تنها ۶ ماه فرصت زنده ماندن به برجام را می‌دهد، ۶ ماهی که هر لحظه از حیات برجام با سخنان ترامپ تهدید می‌شود.

آقای دکتر پیروز مجتهدزاده کارشناس مسائل ژئوپولیتیکی در گفت‌وگو با روزنامه «صبح نو» درباره برجام گفت: بر اساس بررسی‌ها و مشاهدات بنده، مذاکره‌ای درباره تعهدهای طرفین برای اجرایی کردن مفاد مورد توافق در برجام صورت نگرفته است و حتی تیم مذاکره‌کننده ایرانی هم خواستار این امر نشده است، در مذاکرات بین‌المللی باید 2 موضوع ثانوی مورد توجه و مذاکره قرار بگیرد، زمان‌بندی اجرای تعهد 2 طرف مذاکره‌کننده و همچنین تضمین اجرایی تعهدها که متاسفانه این امر در توافق هسته ایران و 1+5 صورت نگرفته است و بزرگ‌ترین نقص برجام است.

وی تاکید کرد: انتقاد من این است که اگر می‌خواهید با آمریکا و اروپا مذاکره کنید باید مواظب باشید فریب نخورید چون آنها فریبکار و با عقبه استعمارگری چند قرنی هستند و مهارت بزرگی در تحمیل خواسته‌های خود به طرف‌های شرقی دارند، به‌خصوص که طرف‌های ایرانی نشان دادند که هیچ‌گونه توانایی بازی در شطرنج بزرگ ژئوپلیتیکی جهان نداشتند.
این کارشناس مسائل ژئوپولیتیکی همچنین تصریح کرد: تیم مذاکره‌کننده ایرانی در برجام ثابت کرده‌اند که قدرت چانه‌زنی نداشتند و یکسره فریب خوردند و همه حق و حقوق ملت ایران را بدون اینکه کوچک‌ترین امتیازی از طرف مقابل گرفته باشد، تحویل دادند. مشکلی نیست که با کشورها مذاکره کنیم و همکاری کنیم اما در این عرصه باید شهامت، شجاعت، لیاقت و شایستگی‌های لازم را داشته باشیم تا بتوانیم از حق و حقوق ملی شجاعانه دفاع کنیم؛ اما برجام نشان داد، در مذاکره هیچ‌کدام از این شایستگی‌ها وجود نداشت و نشان داده نشد.

مجتهدزاده به تصویب نشدن برجام در کنگره و سنای آمریکا اشاره کرد و اظهار داشت: در ایالات متحده آمریکا هیچ‌گونه اقدامی برای به رسمیت شناختن برجام صورت نگرفته است و هنوز دولت یازدهم هم اقدامی برای به تصویب مجلس رساندن برجام نکرده است اما دولت یازدهم مرتب از برجام دفاع می‌کند درحالی که دولت آمریکا و اخیراً دولت انگلیس علیه برجام موضع‌گیری می‌کنند.

وی تاکید کرد: برجام حتی مورد تصویب دولت آمریکا قرار نگرفته و موضوع برجام فقط مورد تأیید اوباما و جان کری است و به نظر می‌رسد اوباما در 31 دسامبر توقف تحریم‌ها علیه ایران را امضا نکند، البته در عمل تحریم‌ها برداشته نشده است و کوچک‌ترین اقدامی هم صورت نگرفت، حتی تحریم‌های بانکی جمهوری اسلامی لغو نشده است و اگر زمانی قرار باشد پول‌های بلوکه شده ایران به کشور بازگردد، یک ریال هم به ایران بر نمی‌گردد چون ما در تحریم بانکی هستیم.

این کارشناس مسائل سیاسی معتقد است برجام تاثیری بر اقتصاد نگذاشته است و در این‌باره، مطرح کرد: بعد از برجام وضعیت اقتصادی ایران تغییری نکرد و این موضوعی است که نیازی به کارشناس هم ندارد چون مردم هم می‌توانند در این مورد نظر بدهند، اما اگر روحانی تلاش کند تا با خوشبینی وعده چند سال آینده را برای بهبود وضعیت اقتصادی به‌خاطر برجام به مردم بدهد، عوام‌فریبی کرده است؛ البته تورم تا حدودی کنترل شده است که ربطی به برجام ندارد و قبل از توافق برجام هم قابل احساس بود.

مجتهدزاده در پایان اظهار داشت: عذاب‌آور است که آقای روحانی «برجام نیست در جهان» یا «برجام بدفرجام» را بزرگ‌ترین دستاورد دولت خود قلمداد کند، زمانی که ثابت شد برجام نه تنها دستاوردی نداشته است بلکه مورد سرافکندگی است، آقای روحانی برای دولت خود چه دستاورد دیگری را می‌تواند معرفی کند؟

آقای حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل دیپلماتیک درباره ضمانت اجرایی برجام به روزنامه «صبح نو» گفت: توافق امضا شده بین ایران و 1+5 خود ضمانتی برای اجرای آن است، دولت آمریکا در برجام متعهد شده است تا هر 6 ماه یک‌بار تحریم‌ها علیه ایران را متوقف کند چون بر اساس قانون این اختیار را ندارد تا بتواند مصوبات سنا را لغو کند، خود قانون داماتو از لحاظ اینکه تحریم‌هایی برای 10 سال آینده وضع می‌کند با روح برجام در تعارض است و در مقدمه توافق ذکر شده است باید با ایران در مسائل اقتصادی همکاری شود اما امضای تمدید داماتو نقض برجام نیست، نقض زمانی است که اوباما توقف تحریم‌ها را در 31 دسامبر امضا نکند.

وی ادامه داد: اوباما نمی‌خواست برجام در کنگره تصویب شود چون این امر با کارشکنی‌های کنگره و سنا سبب طولانی شدن زمان مذاکرات می‌شد لذا تصمیم گرفتند تا رییس‌جمهور از اختیارات خود برای توقف تحریم‌ها استفاده کند، این توافق است که با دولت آمریکا صورت گرفته است اما اگر ترامپ نخواهد به آن عمل کند یا حتی اوباما در ۳۱ دسامبر توقف تحریم‌ها را امضا نکند، نقض برجام است و ایران می‌تواند اقدامات دیگری انجام دهد برای مثال فعالیت‌های هسته‌ای خود را به قبل از توافق برگرداند.

این کارشناس مسائل دیپلماتیک تاکید کرد: دولت آمریکا متعهد شد تا بر اساس برجام در هشت سال بعد از امضای آن، هر ۶ ماه تحریم‌ها علیه ایران را متوقف کند و بعد از هشت سال تحریم‌ها در کنگره آمریکا لغو شود، البته عمل به این توافق در اختیار دولت و رییس‌جمهور آمریکاست که می‌تواند امضا نکند اما نقض آشکار برجام است. بهشتی‌پور همچنین درباره تبادلات بانکی بعد از برجام گفت: تحریم‌ها با دستور و امضای رییس جمهور آمریکا متوقف شده اما لغو نشده است که همین امر سبب شده تا ایران نتواند با بانک‌های بزرگ به مبادلات تجاری بپردازد که این امر باعث نگرانی است چراکه مبادلات بین‌المللی از طریق بانک‌های بزرگ است که متاسفانه ما نمی‌توانیم از آنها بهره ببریم.