همه چیز درباره گذشته «آقای دبیرکل»

خبرگزاری ایسنا: دبیر کل جدید سازمان ملل امروز سوگند یاد می‌کند. انتخاب دبیرکل این سازمان به صورت دوره‌ای در قاره‌های گوناگون می‌چرخد،‌ این بار نوبت اروپاست؛ «آنتونیو گوترش» پرتقالی که مهر امسال با رای‌گیری برای این سمت انتخاب شده از امروز کارش را آغاز می‌کند.

در ۱۹۹۱ او یکی از پایه‌گذاران شورای پناهندگان پرتقال بود. یک سال بعد وقتی حزبش برای سومین بار در انتخابات پارلمانی شکست خورد، دبیر کلی حزب را به عهده گرفت و تبدیل به رهبر مخالفان دولت «کاواکو سیلوا» شد. در ۱۹۹۵ حزب سوسیالیست بالاخره برنده انتخابات پارلمانی کشور شد و گوترش مامور تشکیل کابینه‌ شد. در این دوران تمام تلاشش را کرد تا با بودجه های سخت‌گیرانه،‌ تورم و هزینه‌های دولت را کنترل کند تا معیارهای لازم برای پیوستن به اتحادیه اروپا را در پرتقال ایجاد کند،‌ کاهش بیکاری به ویژه در میان زنان، بهبود شیوه‌های جمع‌آوری مالیات،‌ افزایش سرمایه‌گذاری در آموزش و پرورش،‌ افزایش نرخ حضور نهادهای غیردولتی در بخش خدماتی اقتصاد و تلاش برای تضمین حداقل درآمد برای تمام مردم از جمله برنامه‌هایی بود که دولت چپ‌گرای پرتقال به رهبری او سعی کرد آن‌ها را اجرایی کند.

او که در سال ۱۹۹۸ همسر اولش را به دلیل بیماری سرطان از دست داده بود،‌ دور اول مسوولیتش در دولت را در پایان سال ۱۹۹۹ به پایان رساند؛ اما در انتخابات پارلمانی این سال،‌ دو حزب مطرح پرتقال هر دو در تعداد کرسی‌های پارلمانی برابر شدند؛ در نتیجه گوترش دوباره به دفتر کارش برگشت. در دور دوم ریاست بر دولت، یک دوره شش ماهه هم به عنوان رییس شورای اروپا کار کرد، اما در مجموع در این دوره به نسبت دور قبلی کارش موفقیت‌های اقتصادی کمتری به دست آورد،‌ با این که مجلس در دروه او قوانین پیشروانه‌ای تصویب کرد؛ اما حزبش در انتخابات سال ۲۰۰۱ شکست سختی خورد که در نتیجه آن گوترش از سمتش استعفا کرد و در مورد علت استعفایش گفت برای جلوگیری از سقوط کشور در بحران سیاسی تصمیم به کناره‌گیری گرفته است.

در نتیجه این تصمیم رییس‌جمهور پارلمان را منحل و بار دیگر درخواست برگزاری انتخابات پارلمانی کرد،‌ گوترش اما دیگر در دولت نماند. او که قبلا به عنوان رییس شورای بین‌المللی سوسیالیست‌ها انتخاب شده بود، تا سال۲۰۰۵ در این سمت باقی ماند. در ۲۰۰۱ با همسر دومش که وزیر امور خارجه قبلی پرتقال بود ازدواج کرد،‌ در ۲۰۰۵ توسط مجمع عمومی سازمان ملل برای یک دوره پنج‌ساله به ریاست شورای عالی پناهندگان این سازمان انتخاب شد؛ یکی از بزرگ‌ترین نهادهای حقوق بشری دنیا که در پایان دوره او ۱۰ هزار همکار و ۱۲۶ دفتر در سر تا سر دنیا داشت که به بیش از ۶۰ میلیون نفر مهاجر پس‌فرستاده‌شده و بی‌جاشدگان جنگی، کمک می‌کرد. مهم‌ترین تغییری که او در این شورا ایجاد کرد، کم‌کردن تعداد کارکنان دفتر مرکزی در ازای افزایش تعداد تیم‌های اورژانس کمک به پناهندگان و بی‌جاشدگان در مناطق پر درگیری و ناامن بود.

گوترش تا سال ۲۰۱۵ به عنوان کمیسر عالی امور پناهندگان سازمان ملل کار کرد، ‌در طول دوران کاری‌اش با بحرانی‌ترین دوره‌های مهاجرت و بی‌جاشدن مردم از زمان جنگ جهانی دوم تا به حال رو به رو بود؛ اول در عراق، بعد در جمهوری آفریقای مرکزی و کنگو،‌ و بعد در بحران جهانی سوریه. او برای کمک به مهاجران، پناهندگان و بی‌جاشدگان در جنگ‌ها،‌ یکی از مورد توجه‌ترین برنامه‌های روابط عمومی سازمان ملل را طراحی کرد؛ او «آنجلینا جولی» بازیگر مشهور آمریکایی را به عنوان سفیر ویژه این سازمان معرفی کرد و خودش مذاکرات دیپلماتیک برای جمع‌آوری کمک‌های مالی بین‌المللی برای بهبود وضعیت مهاجران و کشورهایی را که به مهاجران پناه داده‌اند، در دستور کار قرار داد،‌ در طول این کمپین او و جولی حداقل از سه کمپ آوارگان در ترکیه، ‌اردن و مالی دیدن کردند و کمکی معادل پنج میلییارد دلار برای کمیساریای عالی پناهندگان جمع‌آوری کردند تا وضعیت زندگی بیش از ۱۰ میلیون آواره سوری را بهبود بخشند.

اواسط سال ۲۰۱۶، با نزدیک‌شدن به پایان دوره دبیرکلی «بان‌کی مون» گوترش اعلام کرد که قصد دارد از پرتقال برای به دست آوردن این سمت وارد رقابت شود. این دوره از انتخابات برای دبیر کلی سازمان ملل اولین دوره‌ای بود که در آن نامزدها باید برنامه‌های خودشان را برای دبیرکلی اعلام می‌کردند و برنامه گوترش از برنامه سایر نامزدهای این سمت برای دوره آینده قوی‌تر ارزیابی شد. در ۵ اکتبر سال جاری میلادی،‌ اعضای شورای امنیت سازمان ملل در نشستی پشت درهای بسته ریاست گوترش بر سازمان ملل را به رای گذاشتند. در این جلسه که با حضور هر ۱۵ عضو این شورا برگزار شد،‌ ۱۳ رای مثبت و دو رای ممتنع به سبد گوترش ریخته شد،‌ در نتیجه او رسما نامزد دبیرکلی سازمان ملل شد و یک هفته بعد در رای‌گیری مجمع عمومی این سازمان به عنوان هفتاد و یکمین دبیر کل سازمان انتخاب شد. ‌

در حالی که دنیا با آشوب داعش و جنگ‌های داخلی و بحران‌های سیاسی در آفریقا روبه‌روست،‌ نگرانی از روی کار آمدن راست‌گرایان در امریکا و اروپا افزایش یافته است و فعالان محیط زیست هر روز فشار بر سازمان ملل برای ایفای نقش اساسی‌تر در اجرایی‌شدن قوانین مربوط به حفاظت از محیط زیست را بیشتر می‌کنند،‌ خیلی‌ها امیدوارند که دبیر کل جدید علاوه بر ابراز انزجار از حوادث غیرانسانی در سر تا سر دنیا، ‌به بهبود شاخص‌های حقوق بشری در زندگی مردم تمام کره زمین کمک کند.