پویش دیپلماتیک در دو سوی آسیا

ایران و اندونزی به عنوان ۲ کشور مهم و تاثیرگذار در غرب و شرق قاره کهن، دیدگاه ها و منافع مشترکی در زمینه های گوناگون از جمله وحدت اسلامی، مبارزه با افراط گرایی و همکاری های اقتصادی به ویژه در بخش انرژی دارند که سبب ساز تلاش های متقابل برای بهبود و گسترش مناسبات در فضای پسابرجامی روابط تهران- جاکارتا شده است.

خبرآنلاین: ایران و اندونزی به عنوان ۲ کشور مهم و تاثیرگذار در غرب و شرق قاره کهن، دیدگاه ها و منافع مشترکی در زمینه های گوناگون از جمله وحدت اسلامی، مبارزه با افراط گرایی و همکاری های اقتصادی به ویژه در بخش انرژی دارند که سبب ساز تلاش های متقابل برای بهبود و گسترش مناسبات در فضای پسابرجامی روابط تهران- جاکارتا شده است.

«جوکو ویدودو» رییس جمهوری اندونزی، تازه ترین میهمان پسابرجامی ایران است که عصر دیروز (بیست وسوم آذرماه) در صدر هیاتی بلندپایه وارد تهران شد تا در پیوند با بررسی ظرفیت های همکاری و مسائل مشترک و منطقه ای با مقام های کشورمان دیدار و گفت وگو کند.

بنابر اعلام «بیی ماسمودین» دبیر اطلاعات و رسانه رییس جمهوری اندونزی، دیدار با رهبر انقلاب، «حسن روحانی» رییس جمهوری و «علی لاریجانی» رییس مجلس شورای اسلامی از جمله برنامه های سفر ویدودو در ایران خواهد بود.

سفر رییس جمهوری اندونزی به ایران به همراه وزیر ارشد هماهنگی امور اقتصادی، دبیر دولت، رییس شورای هماهنگی سرمایه گذاری اندونزی (بی.کی.پی.ام) و چند وزیر و مقام بلندپایه دیگر حاکی از اهمیت زمینه سازی توسعه روابط با ایران برای جارکارتا است.

پویش دیپلماتیک تهران و جاکارتا در پسابرجام

ایران و اندونزی از آغاز روابط دیپلماتیک خود در ۱۹۵۰، روابط بدون تنشی را تجربه کرده اند. احترام متقابل و تلاش برای گسترش همکاری ها ویژگی بارز مناسبات این ۲ کشور مسلمان بوده است اما طی سال های گذشته تحریم های غرب به تدریج روابط ایران و اندونزی را زیر تاثیر خود قرار داد.

مبادلات این ۲ کشور بزرگ آسیایی که پیش از تحریم های هسته ای به ۲ میلیارد دلار می رسید در سال های تحریم به شدت کاهش یافت به طوری که در سال های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ میلادی به ترتیب ۵۶۸ و ۴۳۰ میلیون دلار برآورد شد. این رقم ها نیز بیشتر به دلیل محصولات و کالاهای صادراتی اندونزی به ایران بود تا صادرات به این کشور.

با توجه به رکود و رخوت روابط خارجی ایران در سال های نخستین این دهه، تلاش های زیادی برای توسعه مناسبات ایران و جهان در دوره دولت یازدهم صورت گرفت که پس موفقیت ایران در حل و فصل اختلافات هسته ای، این تلاش ها ثمرات بیشتری به بار آورد. در روابط ایران و اندونزی نخستین گام برای بهبود روابط در اردیبهشت ماه پارسال با سفر روحانی به اندونزی با هدف شرکت در اجلاس گرامیداشت شصتمین سال تاسیس کنفرانس آسیا- آفریقا برداشته شد.

تنها چند روز پس از سفر روحانی به اندونزی، این کشور مهم آسیای جنوب شرقی میزبان «محمدباقر نوبخت» معاون رییس جمهوری و رییس سازمان برنامه و بودجه بود که به منظور شرکت در نشست «کمیسیون اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل برای آسیا - اقیانوسیه» موسوم به «اسکاپ» به اندونزی سفر کرد؛ کمیسیونی که ظرفیت سازی در مورد توسعه پایدار، سیاست های اقتصادی کلان، تجارت، سرمایه گذاری، حمل ونقل، توسعه اجتماعی، محیط زیست، فناوری اطلاعات، ارتباطات و کاهش بلایای طبیعی از جمله هدف های آن به شمار می رود.

حدود سه ماه از توافق هسته ای بین ایران و ۱+۵ می گذشت (مهرماه پارسال) که «رتنو مرسودی» و «سودیرمان سعید» وزیران امور خارجه و انرژی اندونزی با هدف توسعه مناسبات تجاری و اقتصادی وارد تهران شدند و با همتایان خود به گفت وگو پرداختند؛ مذاکراتی دوروزه که بیشتر گرد محور انرژی و برق می چرخید.

در ادامه رفت وآمدهای دیپلماتیک، دی ماه سال گذشته مرسودی به عنوان نماینده ویژه رییس جمهوری اندونزی با پیام صلح از ایران و عربستان دیدار کرد. وی در این سفر تلاش کرد تا نقش میانجی را برای حل اختلاف های بین این ۲ کشور بازی کند. دیدار مرسودی با روحانی نیز بیشتر به همین موضوع اختصاص یافت.

مقام های ایران و اندونزی با هدف توسعه همکاری در زمینه های مختلف از هر فرصتی برای رایزنی و تبادل نظر سود جسته اند که نمونه آن، دیدار مهرماه امسال «محمدجواد ظریف» و مرسودی در حاشیه هفتاد ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان‌ ملل متحد بود.

ایران و اندونزی؛ همگام در مسیر وحدت اسلامی و مقابله با افراط گری

رایزنی های دیپلماتیک سال های اخیر به ویژه پس از برجام بین ایران و اندونزی تاکنون به شناخت مسوولان ۲ کشور از دیدگاه ها و ظرفیت های مشترک همکاری کمک قابل توجهی کرده است؛ ظرفیت هایی که برخی از آنها پیشتر مشخص بودند اما به خاطر تنگناهای جهانی علیه ایران، امکان بهره برداری نمی یافتند.

اشتراکات تاریخی و فرهنگی و همچنین دغدغه های مشترک در خصوص معضلات جهان اسلام پیوند این ۲ کشور مسلمان را تقویت کرده است. در همین ارتباط بود که در دیدار هفته گذشته روحانی با «ذولفیکی حسن» رییس شورای مشورتی خلق اندونزی، ۲ طرف بر لزوم وحدت مسلمانان تاکید کردند.

در جریان این دیدار رییس جمهوری کشورمان همکاری ۲ کشور را در راستای حل مسائل و معضلات جهان اسلام حائز اهمیت و بسترساز قدرت یابی جهان اسلام دانست. رییس شورای مشورتی خلق اندونزی نیز با اشاره به ضرورت معرفی اسلام معتدل و دعوت مسلمانان به کنار گذاشتن اختلافات و تقویت اشتراکات، اظهار کرد: ایران و اندونزی به عنوان کشورهایی که بیشترین جمعیت مسلمان را دارند، می‌توانند با همکاری یکدیگر گام‌ های مؤثری در این راستا بردارند.

تروریسم و افراط گرایی دینی امروز چهره اسلام و مسلمانان را تحریف کرده است. مقابله با این پدیده شوم و نمایش چهره واقعی اسلام، همکاری فزاینده کشورهای مسلمان همچون ایران و اندونزی را می طلبد.
مبارزه با قاچاق مواد مخدر و انسان، توسعه گردشگری، صنعت، کشاورزی، همکاری های قضایی و امنیتی از دیگر بسترهای مشترکی است که ایران و اندونزی می توانند در این ارتباط همکاری نزدیکی داشته باشند.

اقتصادِ انرژی؛ نقطه عطف همکاری های ایران و اندونزی

مناسبات اقتصادی در حوزه انرژی شامل نفت، گاز و پتروشیمی از اهمیت بالایی نزد مقام های ایران و اندونزی برخوردار است و انتظار می رود در سفر ویدودو به تهران مورد توجه ویژه و محور بخش مهمی از رایزنی ها قرار گیرد.

در اهمیت این موضوع، دبیر اطلاعات و رسانه رییس جمهوری اندونزی قبل از سفر به ایران اعلام کرد: تلاش برای افزایش همکاری در بخش نفت و گاز از جمله همکاری مدیریت میدان های نفتی و سرمایه گذاری ایران در بخش پالایشگاه های نفتی اندونزی از هدف های اصلی این سفر است.

همچنین تارنمای اندونزیایی «مترو تی.وی» در آستانه این سفر به اهمیت سرمایه گذاری در بخش انرژی ایران پرداخت و نوشت که ایران کشوری با ذخایر انرژی بالا است و تنوع شریکان تجاری اندونزی در بخش انرژی برای امنیت این کشور بسیار اهمیت دارد.

بر پایه این گزارش، سفر رییس جمهوری اندونزی به ایران با هدف همکاری در زمینه انرژی صورت می گیرد که این همکاری های پس از تصویب طرح جامع اقدام مشترک (برجام) در حال گسترش است.

تاکنون پیشرفت هایی در همکاری های ایران و اندونزی در حوزه انرژی صورت گرفته که نمونه آن توافق خردادماه پارسال است. بر اساس این توافق ایران پذیرفت که پالایشگاه های نفت مقیاس کوچک با ظرفیت های 20 تا سقف 300 هزار بشکه نفت و میعانات گازی در اندونزی بنا کند. ارزش مالی این سرمایه گذاری مشترک حدود سه میلیارد دلار برآورد شده که با سودی 30 درصدی برای کشورمان همراه است.

«کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ایران و اندونزی» یکی از سازوکارهایی است که به شناسایی زمینه های مشترک و تسهیل مبادلات تجاری و اقتصادی کمک خواهد کرد؛ کمیسیونی که پس از هفت سال تعطیلی، تازه ترین اجلاس آن (دوازدهمین دور) اوایل آذرماه امسال در قالب چهار کمیته مالی و بانکی، صنعت، تجارت و سرمایه گذاری، انرژی و سایر همکاری ها برگزار شد تا نقشه راه تعاملات 2 کشور را در فضای پسابرجام ترسیم کند.

در جریان این نشست مشخص شد که طی نیمسال نخست سال 1395، ایران و اندونزی رونقی نسبی و رشدی چشمگیر را در روابط دوجانبه خود شاهد بوده اند زیرا صادرات غیرنفتی ایران به اندونزی در این بازه زمانی مشخص در همسنجی با سال قبل افزایشی 39 درصدی داشت و آمار واردات کشورمان از اندونزی هم رشدی 25 درصدی را نشان می داد.

موضوع حایز اهمیت در این برهه، تعاملات گسترده مالی و بانکی بین 2 کشور است که نقش چشمگیری در رونق و شکوفایی مناسبات بین تهران و جاکارتا دارد. بر مبنای این تعاملات می توان انتظار گسترش سطح روابط تجاری و اقتصادی ایران و اندونزی را به 2 میلیارد دلار داشت؛ رقمی که دولتمردان 2 کشور در شرایط کنونی هدفگذاری کرده اند.

ایران و اندونزی به ترتیب با جمعیت 80 و 250 میلیون نفری می توانند بازارهای مناسبی برای یکدیگر باشند، ضمن آن که همکاری های ایران و اندونزی به عنوان 2 کشور مهم و تاثیرگذار در مناطقی با جغرافیای اقتصادی ویژه می تواند منافعی گسترده تر از روابط تجاری دوجانبه را نصیب 2 طرف سازد.