پشت صحنه ترافیک پایتخت

روزنامه دنیای اقتصاد: رئیس‌ پلیس راهور با حضور در شورای شهر ضمن علت‌یابی ترافیک فلج‌کننده تهران، از چهار عامل تشدیدکننده ترافیک سخن گفت که شامل عدم تناسب ظرفیت معابر با حجم خودروها، توقع بیش از اندازه از پلیس برای کنترل تمام عوامل موثر بر ترافیک، کم‌اثر بودن طرح‌هایی نظیر زوج‌ و فرد در تسهیل ترافیک و نیز تحمیل بار ترافیکی ۲۰ درصدی به تهران ناشی از آمد و شد ساکنان حومه به پایتخت با خودروی شخصی است. یکی از ۱۰ راهکار اورژانسی پلیس برای حل معادله تهران، اخذ «عوارض تردد» از مالکان خودروهای شخصی است.

سکاندار پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ، علت دوم معضلات ترافیکی را به توقع بیش از اندازه از پلیس راهور در مدیریت ترافیک نسبت داد و این در حالی است که مدیریت ترافیک در ابرشهرهای جهان بر خلاف تهران، ابتدا با ابزار تنظیم مقررات و اصلاح رویه‌ها صورت می‌گیرد و در نهایت هرجایی که مساله قابل حل نبود، ماموریت به پلیس محول می‌شود. رشد جمعیت شهرهای اقماری در حومه تهران نیز سومین عامل تشدید ترافیک محسوب می‌شود به نحوی که بر اساس تحقیقات پلیس، ۲۰ درصد از حجم ترافیک روزانه تهران ناشی از ورود خودروهای شخصی از شهرهای حومه به تهران است. چهارمین علت تشدید ترافیک پاییزی تهران نیز مربوط به کم‌اثر بودن ضوابط حداقلی موجود در کنترل ترافیک است.

همفکری پلیس و مجموعه مدیریت شهری برای مهار ترافیک تهران بهانه‌ای برای برگزاری جلسه دیروز شورای شهر تهران بود که طی آن هم اعضای شورای شهر از پلیس راهور انتقاد کردند و هم پلیس نواقص عملکرد مدیریت شهری را که موجب تشدید ترافیک شده است، به آنها گوشزد کرد. سردار محمدرضا مهماندار، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ ترافیک تهران را به یک بیمار تشبیه کرد که با بیماری وخیمی دست به گریبان است و کوچک‌ترین عارضه جدیدی اعم از یک برف زمستانی، برپایی میهمانی ۴۵۰ نفره در یکی از تالارهای شهر یا برگزاری یک نمایشگاه پر بازدید می‌تواند آن را به کما ببرد و رخداد ترافیکی کم‌سابقه‌ای شبیه ترافیک فلج‌کننده هفتم آذرماه تهران را رقم بزند.

سهم حومه از ترافیک تهران

مقررات ترافیکی کم‌اثر

به این ترتیب راهکار پیشنهادی این عضو شورای شهر برای مهار ترافیک دردسرساز تهران، تنظیم ساعت و روزهای کار، تحصیل و تجارت است. در مقابل مهمترین راهکار پیشنهادی پلیس راهور برای حل معضل ترافیک تهران نیز اخذ عوارض تردد از خودروهای شخصی بود؛ ایده‌ای که در بسیاری از کشورهای دیگر در قالب «مالیات سوخت» و نظایر آن اجرا می‌شود. این دو راهکار که از سوی مدیریت شهری و پلیس مطرح شد می‌تواند برای علاج بیماری وخیم تهران مبنای عمل قرار گیرد.

اقبال شاکری، رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران نیز در این جلسه با انتقاد از اینکه حضور قدرتمندانه پلیس راهور در شهر در روزهای اخیر کمرنگ بوده و پلیس بیشتر حالت انفعالی داشته است، گفت: پلیس در زمان ترافیک تنها اقدام به پاسکاری ترافیک از معبر شلوغ به سایر مناطق می‌کند و همین روند ترافیک را به کل شهر تسری می‌دهد. این اقدام پلیس به نوعی از سر باز کردن مشکل ترافیک است. رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران خطاب به رئیس شورا با بیان اینکه بسیاری از مجوزهای ساخت مراکز تجاری جاذب سفر در کمیسیون ماده ۵ و شورای عالی شهرسازی صادر می‌شود، گفت: این در حالی است که رئیس شورای شهر دخالتی در صدور این مجوزها ندارد وگرنه اجازه ساخت داده نمی‌شد.

رحمت‌الله حافظی، رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران نیز از عجز پلیس در کنترل ترافیک گلایه‌مند بود و اعتقاد داشت در روزهای بارندگی و شرایط اضطرار، ماموران پلیس راهور از سطح معابر «محو» می‌شوند بنابراین باید در روزهایی که بارندگی رخ می‌دهد، حضور فیزیکی ماموران نیز افزایش یابد. وی معتقد است در تهران راهبرد صحیح مدیریت ترافیک که همان کنترل استفاده از خودروی شخصی است مغفول مانده و این فقط یک سوءتعبیر است که تراکم جمعیت و تعداد زیاد خودرو در تهران موجب تشدید ترافیک شده است. بررسی «دنیای اقتصاد» نیز نشان می‌دهد تهران بیست‌وپنجمین شهر پرتراکم جهان به لحاظ تراکم جمعیتی است اما در شهرهای بزرگ کشورهایی نظیر چین، ژاپن و آمریکا که تراکم جمیعت از تهران بیشتر است نیز معضلات ترافیکی تا این حد پررنگ نیست. علت آن را باید در اولویت دادن به توسعه حمل‌ونقل عمومی به جای توسعه شبکه معابر بزرگراهی در این شهرها نسبت داد و این در حالی است که در تهران حجم قابل توجهی از پروژه‌های عمران شهری معطوف به فراهم کردن عرصه برای تردد خودروهای شخصی به جای توسعه مترو و دیگر سامانه‌های حمل‌ونقل عمومی است.

۱۰ راهکار پیشنهادی پلیس