طیف‌شناسی انتخابات شورا

فرزان اسماعیلیون در آرمان نوشت: شورای شهر مجلسی محلی در سطح شهر‌هاست، که نمایندگان آن توسط مردم همان شهر انتخاب می‌شوند. وظیفه اصلی این مجلس: انتخاب شهردار، تصویب بودجه و نظارت برعملکرد شهرداری‌هاست. از یک بُعد شوراي شهر كاركردهاي اجتماعي و كاملا غيرسياسي دارد، از این رو باید بتواند به عنوان نهاد تصمیم‌گیری با توجه به اولويت‌هايي كه امروز شهر ما به آنها نياز دارد، افرادي متناسب با اين اولويت‌ها را جذب كند.

از طرفی اگر به روند قدرت‌یابی دو جناح مطرح در کشور یعنی اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در نیمه دوم دهه هفتاد و دهه هشتاد نگاهی داشته باشیم در می‌یابیم که پله اول موفقیت جناح‌های سیاسی مطرح در کسب مناصب سیاسی و ورود به ارکان نظام از همین انتخابات یعنی انتخابات شورای شهر شروع شده است. اصولگرایان قدم اول را با پیروزی در انتخابات شورای شهر تهران برداشتند و توانستند با پیروزی در انتخابات شورای شهر، زمینه را برای ورود سایر اصولگرایان در دولت و مجلس فراهم سازند و درست زمانی که بین اصولگرایان برای انتخابات شورای شهر سوم اختلاف جدی پیش آمد، حدود نیمی از کرسی این شورا در تهران نصیب رقیب آنان یعنی اصلاح‌طلبان شد.

به همین دلیل انتخابات شورای شهر دروازه پیروزی مجلس و دولت در عرصه سیاسی ایران است. شاید بتوان سیاست زدگی را آفت اصلی شهر دانست. سیاسیون غیر متخصص در امور شهری و اجتماعی، عمرانی، فرهنگی و غیره که خود را صاحب منصب کرسی‌های شورای شهر می‌دانند و شورای شهر را مسیر و پله‌ای برای رسیدن به رده‌های بالاتر سیاسی در شهر و کشور می‌دانند. جریانهای سیاسی دیگر تنها به كاركرد اجتماعی شورا‌ها نمی‌اندیشند بلکه منافع شخصی و سیاسی را در اولویت فعالیت‌های خود قرار داده‌اند. با این اوصاف رقابت در انتخابات شورای شهر را می‌توان بین سه جریان سیاسی اصلاح‌طلبان، اصولگرایان و حامیان دولت تقسیم بندی کرد.

در دوره‌های گذشته چند اشتباه استراتژیك تندرو‌های اصلاح‌طلب موجب شده كه این گروه ناخواسته هم از ساختار قدرت فاصله بگیرند و هم پایگاه اجتماعی خود را از دست بدهند. لذا امروز درصددند اشتباهات گذشته خود را جبران كنند. سكوی شورای شهر نقطه شروعی است كه آنها به دنبالش هستند تا بلكه دوباره بتوانند سهم خود را از ساختار قدرت بدست بیاورند. اما پرسشی که در این میان مطرح است اینکه آیا اصلاح‌طلبان این بار توانسته‌اند مطالبات مردم شهر را پاسخگو باشند؟! اما حامیان دولت دهم كه پاستور را در اختیار داشتند نتوانسته‌اند به صندلی بهشت برسند. ناكامی انتخابات شورای سوم طی دوره اوج قدرت احمدی نژاد، برای دولتیان تجربه نشد تا حداقل به اندازه سفرهای استانی دل مردم تهران را به‌دست بیاورند. این احساس بی‌نیازی به تهرانی‌ها شكست‌های پی در پی را برای طرفداران دولت در پایتخت رقم زده است. به این ترتیب هرچند شهرداری تهران سكوی پرتابی شد برای صندلی ریاست جمهوری اما احتمالا مردم تهران ریاست بر بلدیه تهران را به حامیان دولت قبل نخواهند داد. اصولگرایان كه حضور در شورای شهر به استراتژی آنها تبدیل شده، تصمیمی جدی برای حفظ قدرت خود دارند و البته حفظ قدرت خود را در ائتلاف می‌بینند. ائتلافی كه شاید شكننده بودنش، اصولگرایان را مجبور كند به امضای میثاقنامه روی بیاورند. به این ترتیب اصولگرایان در صورتی می‌توانند پیروز قاطع صندلی‌های شوراها باشند كه اتحادی محكم بین خود برقرار كنند.

آن‌قدر محكم كه حتی هیجان انتخابات ریاست جمهوری هم نتواند آنان را از هم جدا كند. اما با توجه به پاره‌ای از عملکردها و سیاست‌های افراطی، تنگ نظرانه، انحصارطلبانه و تمامیت‌خواهانه جریان، کشور با بحران‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شدیدی مواجه شده است، این امر مهم‌ترین عامل شکست اندیشه اصولگرایان که باعث کناره گیری اصولگرایان معتدل از اصولگرایان افراطی شده است که این مساله می‌تواند موجب دو لیست کاندیداتوری در آینده شود. اصولگراها سیاسی‌ترین رفتار را درباره برنامه‌های دولت‌ها و مدیریت شهری به خرج دادند. آنها غیرکارشناسانه در شهر مداخله کردند و نه تنها راهی برای حل مشکلات شهر پیش نبردند بلکه سبب پیش آمدن و پیشرفت معضلات اجتماعی شدند.

مشکلاتی مانند املاک نجومی، فرونشست‌های زمین به علت ساخت و ساز‌های غیر قانونی و از بین بردن پوشش‌های طبیعی، نادیده گرفتن و عدم نظارت بر معضلات پیش آمده در سازمان شهرداری و... هیچ پاسخی برای مشکلات به وجود آمده داده نشده است و از نقد اعضای شورا نیز جلوگیری می‌شود. با نگاهی به دوره‌های پیشین شورای شهر درمی‌یابیم که اعضای شورای اول، فکر می‌کردند لازم نیست به نهاد بالادستی پاسخگو باشند؛ بلکه باید به توده‌هایی پاسخ دهند که به آنها رای داده‌اند؛ اما الان به نظر می‌رسد بعضی از اعضای شورا، اطمینان دارند اگرهم پاسخی به مردم ندادند، در ایام انتخابات بر اساس یک مکانیسم در فهرست قرار می‌گیرند و باز رای می‌آورند. بی‌شک اصلاحات با لیستی مشخص وارد انتخابات پیش روی شورای شهر می‌شود، اما در مورد طیف اصولگرایان به دلیل نبود اتحاد و جدا شدن افراد معتدل قابلیت چندلیستی در این طیف وجود دارد.