نفس‌های آخر یک تلاش بی‌ ثمر

روزنامه شرق: درست زمانی که روابط ایالات متحده و اسرائیل به پایین‌ترین حد خود در یک دهه اخیر رسیده، «جان کری» وزیر خارجه آمریکا، رویکرد جامعی را برای ازسرگیری مذاکرات میان دو طرف فلسطینی و اسرائیلی مطرح کرد؛ طرحی که آخرین تلاش دولت «باراک اوباما» و متحدان بین‌المللی این کشور برای حفاظت از روند صلح پیش از روی‌کارآمدن «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری منتخب ایالات متحده، است.

کری در حالی روز گذشته در مقر وزارت خارجه این کشور در واشنگتن در جمع میهمانانی، از جمله برخی چهره‌های دیپلمات سخنرانی کرد و چارچوب جدیدی را برای حل بحران فلسطین و اسرائیل شرح داد که تنش میان واشنگتن و تل‌آویو به خاطر قطع‌نامه اخیر شورای امنیت علیه اسرائیل افزایش پیدا کرده است؛ قطع‌نامه‌ای که جمعه‌شب با رأی ممتنع نماینده آمریکا در سازمان ملل و رأی مثبت ١٤ عضو دیگر به تصویب رسید و در آن شهرک‌سازی‌های اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی غیرقانونی خوانده شد.

این اولین‌بار از سال ۱۹۷۹ میلادی تاکنون بود که واشنگتن از حق وتوی خود علیه قطع‌نامه‌ای در محکومیت شهرک‌سازی‌های اسرائیل استفاده نکرد، هرچند تعداد قطع‌نامه‌های ضداسرائیلی که در دولت‌های قبلی آمریکا به تصویب رسیده بود، از دولت اوباما بیشتر بود. مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه گفت: کری باید به‌عنوان وزیر خارجه رویکرد خود درباره آنچه مسیر به سوی راه‌حل تشکیل دودولتی است را ارائه کند. تونر تأکید کرد: آمریکا از روند تحقق صلح میان دو طرف فلسطینی و اسرائیلی شانه خالی نکرده و دو طرف فلسطینی و اسرائیلی نباید از این مسئله منصرف شوند. انتظار می‌رود طرح جان کری بازگو‌کننده همان باور سابق دولت اوباما مبنی بر راه‌حل دودولتی باشد.

بااین‌همه، با توجه به رویکرد دوستانه دونالد ترامپ به اسرائیل و عدم تعهد احتمالی او به این راه‌حل، به نظر نمی‌رسد طرح کری بتواند به ابتکار عمل جدید برای صلح دو طرف اسرائیلی و فلسطینی منجر شود. با این همه، انتظار می‌رود پارامترهای طرح کری در جلب حمایت بین‌المللی در نشست صلح ١٥ ژانویه پاریس موفق باشد. در این نشست قرار است استراتژی منزوی‌کردن «بنیامین نتانیاهو» تقویت شود تا از این راه فشار بر او برای احیای مذاکرات متوقف‌شده با فلسطینی‌ها افزایش یابد، هرچند اسرائیل گفته در این نشست شرکت نخواهد کرد.

نتانیاهو به امید حمایت ترامپ و دولت او که تنها سه هفته دیگر آغاز به کار می‌کند، به مانور اخیر دولت اوباما در شورای امنیت سازمان ملل به‌تندی واکنش نشان داد و اوباما و کری را به کمک به تنظیم و صدور قطع‌نامه ضداسرائیلی اخیر، متهم کرد. اما کری روز سه‌شنبه با رد این اتهامات گفت: هیچ چیزی از قبل تهیه و تنظیم نشده بود و این طرح از سوی آمریکا ارائه نشد. حدود نیم‌ میلیون یهودی در ۱۴۰ شهرکی زندگی می‌کنند که اسرائیل در زمین‌هایی ساخته که پس از سال ۱۹۶۷ در کرانه‌باختری رود اردن و بیت‌المقدس شرقی اشغال کرده است. این شهرک‌ها براساس حقوق بین‌الملل، غیرقانونی هستند، اما اسرائیل همچنان به ساختن شهرک ادامه داده است.

به‌تعویق‌افتادن ساخت ٦٠٠ خانه

اگرچه تل‌آویو پاسخ خشمگینانه‌ای به قطع‌نامه اخیر شورای امنیت علیه شهرک‌سازی‌های اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی داد، اما روز گذشته نشست مقامات اسرائیلی برای تصمیم‌گیری درباره ساخت بیش از ٦٠٠ خانه جدید در سرزمین‌های اشغالی لغو شد و رأی‌گیری درباره این مسئله به تعویق افتاد. «حنان روبین»، یکی از اعضای شورای شهر بیت‌المقدس، با تأیید این خبر به رویترز گفت دستور به‌تعویق‌افتادن این رأی‌گیری را بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، صادر کرده است. روبین دلیل این درخواست را پیشگیری از رویارویی بیشتر با آمریکا در آستانه سخنرانی جان کری، این رژیم درباره روند صلح خاورمیانه عنوان کرد.

بر پایه گزارش‌ها، اسرائیل می‌ترسد هر دستورالعمل توافق‌شده در پاریس بتواند پس از مراسم تحلیف دونالد ترامپ در روز ٢٠ ژانویه به قطع‌نامه ضداسرائیلی دیگری در سازمان ملل منجر شود و ازهمین‌رو تلاش می‌کند خود را به‌عنوان قربانی یک توطئه بین‌المللی جلوه دهد. «آویگدور لیبرمن»، وزیر دفاع اسرائیل، با اشاره به ماجرای یهودستیزی فرانسه بیش از یک قرن پیش، کنفرانس پاریس را «محاکمه دریفوس» جدید خوانده است. دریفوس، افسر ستاد توپخانه ارتش فرانسه بود که به‌اشتباه به خیانت به کشورش محکوم شده بود. او که یهودی‌تبار بود، به جرم «خیانت به جمهوری فرانسه» از طریق «جاسوسی برای آلمان» به محاکمه کشانده شده بود. بااین‌حال، روز سه‌شنبه یک مقام فرانسوی قصد تصویب قطع‌نامه‌ای ضداسرائیلی در شورای امنیت سازمان ملل بر پایه کنفرانس پاریس را تکذیب کرد. به گفته سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، این نشست تنها فرصت برای ازسرگیری مذاکرات اسرائیل و فلسطین است.