بازیگر نقش امام خميني(ره): بار سنگيني بود

روزنامه جوان - جواد محرمی: سريال معماي شاه اين شب‌ها و با نزديک شدن به ايام‌الله دهه فجر به بخش‌هاي جذاب و حساس‌تري از تاريخ معاصر نزديک مي‌شود و پخش هر شبي آن که نزديک دو ماه پيش آغاز شده، باعث جلب مخاطبان بيشتري نيز شده است. يکي از دلايلي که باعث جذاب‌تر شدن بيشتر مجموعه معماي شاه در اين شب‌ها شده ورود کاراکترهايي است که اغلب مردم آنها را مي‌شناسند و در رأس آنها امام خميني(ره) است که در حال تبديل شدن به کاراکتر محوري اين شب‌هاي معماي شاه است و به طور طبيعي بايد انتظار داشت اين محوريت تا پايان سريال حفظ شود.

نقش حضرت امام در سريال معماي شاه را شکرخدا گودرزي ايفا مي‌کند. او مدرس، کارگردان، نويسنده و بازيگر تئاتر است که البته تجربياتي هم در سينما و تلويزيون داشته. تئاتري بودن را بايد مهم‌ترين ويژگي براي از عهده برآمدن در نقشي دانست که ايفاي آن مي‌تواند يکي از مهم‌ترين تجربيات بازيگري براي هر هنرمندي قلمداد شود.

احتمالاً پربيراه نيست اگر بگوييم انتخاب بازيگر براي نقش امام خميني(ره) يکي از سخت‌ترين انتخاب‌ها در سريال معماي شاه بوده است. چه شد که قرعه به نام شما افتاد؟

من پيش از معماي شاه آشنايي چنداني با محمدرضا ورزي نداشتم. چند سال پيش درحال بازي در تئاتري به نام ساقي بودم که روزي کارگردان آن نمايش به من گفت که آقاي ورزي براي تو خوابي ديده و من هم گفتم که ان‌شاءالله خير است. با من صحبت شد و قرار شد که تست گريم روي صورت من انجام شود. اين اتفاق افتاد و حدود 26 روز روي تست گريم من کار شد تا تأييد نهايي انجام شود.

نقش و بازي شما در نمايش ساقي چقدر به کاراکتر امام خميني(ره) نزديک بود؟

من آنجا نقش شاعري را بازي مي‌کردم که به دوره صدر اسلام و فوت پيامبر(ص) مربوط مي‌شد و بحث جانشيني مطرح بود. آنجا من مداح اميرالمؤمنين(ع) بودم. شعر بلندي مي‌خواندم که از نظر تماشاگران خيلي تأثيرگذار اجرا مي‌شد و به نظرم جنس بازي و کاراکتر تا حدودي نزديک بود.

نقش امام خميني(ره) چه ويژگي‌هايي براي شما دارد؟ حتماً سختي‌هاي خاص خود را دارد. چطور به نقش نزديک شديد؟

بله نقش خيلي حساسي است. از اين جهت که تقريباً همه مخاطبان با ايشان آشنا هستند و حتي آنهايي که ايشان را از نزديک درک نکرده‌اند، احتمالاً بارها فيلم‌هاي سخنراني ايشان را از تلويزيون ديده‌اند و همين مسئله کار را خيلي سخت مي‌کند. کمتر کاراکتري را مي‌توان يافت که مردم تا اين اندازه از او شناخت داشته باشند. اين اولين‌بار است که در اين وسعت بازي در نقش امام خميني(ره) ديده مي‌شود. پيش از اين کارهايي درباره شخصيت ايشان ساخته شده و برخي بازيگران به جاي ايشان ايفاي نقش کرده‌اند، اما هر کدام از آنها به دلايلي ديده نشده است.

شناخت شما از کاراکتر حضرت امام چقدر کامل بود؟

ايشان يکي از تأثيرگذارترين شخصيت‌هاي قرن بيستم لقب گرفته‌اند که معادلات سياسي و اجتماعي را تغيير دادند و فعاليت‌هاي ايشان منجر به ساقط شدن يک رژيم و روي کار آمدن نظمي جديد شد. استقبال مردمي از ايشان همپاي مراسم تشييع پيکر ايشان با استقبال بي‌نظيري مواجه شد و من به عنوان بازيگر مي‌دانستم که چقدر کار مشکلي خواهم داشت. امام خميني(ره) شخصيت پيچيده‌اي داشتند و اين کار را براي بازيگر سخت‌تر مي‌کند.

صداي کاراکتر هم از شماست؟

خير صداپيشگي کار با من نيست و دوستي ديگر اين كار را انجام داده كه خيلي خوب هم از آب درآمده است.

چه قابليت‌هايي باعث شد شما از عهده نقش امام خميني(ره) برآييد؟

همه شخصيت‌ها ويژگي‌هاي منحصر به فردي دارند که بايد براي ايفاگر نقش به شکل کلي مورد بررسي و موشکافي قرار گيرد. يک شخصيت ممکن است اکت بيروني زيادي داشته باشد و از کاراکتر ديگر اکت بيروني کمي ديده شود و هرچه هست مربوط به درون شخصيت است و اينجا مقداري کار مشکل‌تر مي‌شود. شخصيت امام خميني(ره) داراي ابعاد مختلفي است و پيچيدگي‌هاي خاص خود را دارد، براي مثال در طرز نشستن و فيگور کاراکتر ظرافت‌هايي بايد لحاظ شود که عناصر کاريزماتيک شخصيت خود را نشان بدهد. ابهت، بزرگي و توانايي در او است که مي‌تواند ديگران را تحت تأثير قرار بدهد و بي‌ترديد در شخصيت او متجلي است و اين مسئله بايد خيلي چشمگير باشد، به طوري‌که هم خصوصيات شخصيتي ديده شود و هم نقش بيرون نزند و اين کار خيلي مشکلي است که اميدوارم من از عهده آن خوب برآمده باشم. ابزار بدن بازيگر در حالت سکون هم بايد اقتدار شخصيت را انتقال دهد و اين مسئله ويژگي و شرايط خاصي را طلب مي‌کند. نکته ديگر اين است که بازيگر بايد به اين باور دروني برسد و متقاعد شود که دارد نقش شخصيت بزرگي را ايفا مي‌کند.

به نظر مي‌رسد که مردم هم کار و بازي شما را دوست داشتند و پسنديدند.

من واکنش‌هاي خيلي خوبي از مردم گرفته‌ام. البته اولين واکنش‌ها به زماني برمي‌گردد که در حال ضبط کار بوديم و واکنش عوامل پشت صحنه واقعاً دلگرم‌کننده بود. نکته مثبتي که وجود داشت اين بود که محمدرضا ورزي شرايطي براي من ايجاد کرده بود که به من کمک مي‌کرد. خوشبختانه فرصت کافي براي مطالعه، تحقيق و بررسي درباره زندگي امام خميني(ره) در اختيار من گذاشته شد و همين فرصت براي مال خود کردن جملات و ديالوگ‌ها شرايط مناسبي در اختيار من قرار داد. معماي شاه در واقع در سه فاز فيلمبرداري شد. من در انتهاي فاز دوم و فاز سوم فيلمبرداري حضور داشتم و فاصله ميان فاز دوم و سوم فرصت خوبي براي تسلط پيدا کردن بر نقش در اختيار من قرار داد. اين شرايط سبب شد براي مثال سکانس مربوط به سخنراني کاپيتولاسيون در يک برداشت فيلمبرداري شود.

من کاملاً آماده بودم و همه ديالوگ‌ها را حفظ بودم. به شکل ساده بايد بگويم که بازي در نقش امام خميني ميني‌ماليستي و کمينه‌گرا بود. در واقع کاراکتر به من اجازه حرکات درشت را نمي‌دهد. نمي‌توانستم غلو کنم يا کم‌فروشي کنم. اينکه شما رکوردها را در تمام طول فيلمبرداري حفظ کنيد هم کار دشواري بود. در واقع من براي معماي شاه تمرين چندساله داشتم. اين نکته را هم بايد بگويم که وجود عوامل فني و حرفه‌اي ديگر در کار باعث مي‌شد نقش من هم بهتر ديده شود و ما شاهد يک تلاش جمعي بوديم که من جلوي دوربين بخشي از نتيجه زحمات همه عوامل را ارائه مي‌دادم و مي‌دانستم اين زحمتي که کشيده مي‌شود اگر با کار من خراب شود در واقع نتيجه زحمات همه عوامل هدر مي‌رود و از اين نظر بار سنگيني روي دوشم احساس مي‌کردم.