هشدار منوچهر محمدی درباره سینمای ایران

آی سینما: منوچهر محمدی تهیه‌کننده شناخته شده سینما در برنامه «چشم شب روشن» حضور یافت و مقابل اکبر نبوی کارشناس سینمایی این برنامه نشست. این تهیه‌کننده سینما در میان صحبت‌هایش گلایه‌های بسیاری را مطرح کرد. از جمله این‌که به دلیل پایین بودن امنیت برای سرمایه‌گذاری در حوزه سینما کمپانی‌های فیلمسازی در ایران به وجود نمی‌آیند. او همچنین به پیشنهادی درباره تعریف سینما به عنوان صنعت به جای خدمات اشاره کرد که آن را با وزیر ارشاد نیز مطرح کرده است.

منوچهر محمدی در ابتدای صحبت‌هایش درباره تعریف عنوان تهیه‌کننده در سینما گفت: «خلاف نظر عمومی تهیه‌کننده فقط عهده‌دار بخش اقتصادی فیلم نیست که صرفاً پولی را برای تهیه فیلم فراهم کرده و سعی می‌کند آن را با خست هزینه کند. او کسی نیست که برآوردها را کمتر از میزان انجام دهد البته بعضاً این خصوصیت در بین مسئولان و فضای عمومی سینما یک امتیاز تلقّی می‌شود. اما برای من به عنوان یک تهیه‌کننده سینما از یک دغدغه شروع می‌شود. بخش عمده تهیه‌‌کنندگی برای من فرهنگی است.»

به گفته او در کنار تلاش تهیه‌کنندگان برای درآمدزا و سودآور بودن سینما، تهیه کنندگی یک تخصص است: «مانند یک رهبر ارکستر که تمام عوامل را با هم هماهنگ می کند تا به یک هارمونی برسند. تهیه‌کنندگی از یک ایده شروع می‌شود و تشخیص اینکه این ایده سه خطی یا دو صفحه‌ای قابلیت تبدیل شدن به یک فیلم جذاب را دارد یا خیر، یک تخصص است و این تخصص و فهم حاصل مهارت و دانایی است. انتخاب نویسنده و کارگردان مناسب گام بعدی است.»

به گفته او تهیه‌کنندگان باید به مسائل روز، فهم مخاطب و دانش و نیاز آن‌ها توجه کند و نتیجه کار طوری باشد که مردم احساس کنند حرف دلشان زده شده است.

با توجه به شرایط، همکارانم را مقصر نمی‌دانم

تهیه‌کننده فیلم‌هایی چون «طلا و مس» و «بازمانده» در ادامه به تمایل یکی از کارگردانان در مورد پررنگ کردن یک شخصیت برای جذابیت بیشتر اشاره کرد و گفت: «در تهیه یک فیلم باید دقت داشت که نویسنده و کارگردان در جاده مورد نظر فیلم حرکت کرده و وارد جاده‌های فرعی نشوند. به عنوان مثال در یکی از فیلم‌های موفق بنده کارگردان تمایل داشت برای جذابیت بیشتر نقش یکی از هنر پیشه‌های خانم را پررنگ‌ تر کند که بنده به شدت مخالفت کردم تا فیلم از مسیر خود خارج نشود. البته بعد از اکران، کارگردان با دیدن نتیجه کار از من تشکر کرد.»

محمدی که معتقد است موقعیت تهیه‌کنندگی در سینمای ایران خلط شده درباره وضعیت تهیه‌کنندگان در دنیا این‌طور اظهار نظر کرد: «در کشورهایی که سینمای حرفه‌ای‌شان از نظر کمی و کیفی با ما فرق دارد در سال ۱۰۰۰ فیلم تولید می‌شود اما تولید سالانه کشور ما ۱۰۰ فیلم است. در این حجم تولید و نیرو ی انسانی تهیه‌کننده به عنوان یک متخصص تعریف می‌شود که با کمپانی‌های بزرگ همکاری می‌کند و مدیران این کمپانی‌ها که سرمایه‌داران بزرگی هستند به تشخیص این تهیه‌کنندگان تخصصی عمل می‌کنند. در این کشورها تهیه‌کنندگان ایده را پیدا کرده و نویسنده و کارگردان و کل تیم سازنده را انتخاب می‌کند و حاصل کار فیلمی پربازده می‌شود که اعتبار فرهنگی به دنبال می‌آورد.»

محمدی در ادامه با توجه به وضعیت تهیه‌کننده در سینمای ایران گفت: «ما در شرایطی واقع شده ایم که با توجه به آن من همکاران خود را مقصر نمی‌دانم. شرایط موجود این هنجارها را دیکته می‌کند. اگر بستری منطقی و درست فراهم شود خروجی آن تهیه‌کننده هم حرفه‌ای، موفق و قابل قبول می‌شود. مجموعه شرایط طوری است که به جای فعالیت کمپانی‌های فیلمسازی بزرگ، موسسات کوچکی که سالی یک فیلم تولید می‌کنند فعالیت دارند. کارشناسان بزرگ معتقدند 80درصد اقتصاد ایران دولتی است و این باعث می‌شود که کمپانی‌های بزرگ شکل نگیرد.»

برگه‌ای که بیست سال پیش برای پروانه مالکیت درست کردم تغییری نکرده

این تهیه‌کننده سینما در ادامه به نکته‌ای در اتباط با پخش و تهیه‌کنندگی در سینمای ایران اشاره کرد و گفت: «در کشور ما اخیرا و به صورت پراکنده بعضی از تهیه‌کنندگان صاحب سالن پخش شده‌اند. تعداد کمی پخش فعال و مشغول کار داریم و بقیه فعالیت آنچنانی ندارند و در حوزه پخش به طور جدی ضعف اساسی و بنیادی داریم.»

به گفته او پایین بودن امنیت سرمایه‌گذاری در حوزه سینما باعث می‌شود کمپانی‌های بزرگ فیلمسازی هم شکل نگیرد: «تا قبل از رفتن من به اداره نظارت و ارزشیابی پروانه نمایش صاحب فیلم را معرفی می‌کرد. در سال ۷۶ بنده متوجه این نقص جدی شده و در سمت مدیر کل ارشاد با بخش حقوقی بحثی را شروع کردم که چطور ممکن است یک موتورسیکلت ۶۰۰ هزار تومانی سند مالکیت دارد ولی یک فیلم ۳۰۰میلیونی سند ندارد؟»

او صحبت‌هایش را این‌طور تکمیل می‌کند: «تهیه سند مالکیت فیلم و حقوق مالکانه و قانون کپی رایت به خاطر مخالفت قوه قضاییه و بدنه بوروکراتیک ارشاد قابل اجرا نشد و بنده زورم نرسید. من در سال 76 به اندازه فهم و درایت و قدرت اجرایی‌ام برای فیلم پروانه مالکیت درست کردم اما از آن سال تا به حال آن برگه کاغذ فرم و ظاهرش هیچ تغییری نکرده و از صدا و سیما تا بسیاری از نهادها و حتی قوه قضاییه ملاکشان همان برگه‌ای است که ما به آن رسیدیم.»

به وزیر ارشاد پیشنهاد کردم سینما را در حوزه صنعت تعریف کند

محمدی در ادامه باز هم به دلایل ایجاد نشدن کمپانی‌های فیلمسازی اشاره کرد و گفت: «اصل ماجرا به بیرون این مجموعه بر می گردد. من به وزیر ارشاد عنوان کردم که سینما را از حوزه خدمات خارج کرده و در حوزه صنعت تعریف کند تا قوانینی مربوط به صنعت بر آن مترتب شده و قابل وام گرفتن و سرمایه‌گذاری شود. در حال حاضر در حوزه ممیزی برخوردها سلیقه‌ای است و سرمایه‌گذاری ریسک بالایی دارد و آن سرمایه‌های ورودی هم یا به نیت تفنن و یا پولشویی وارد سینما می‌شوند.»

او با اشاره به مشکلات اکران درباره سود فیلم‌های سینمایی گفت: «اگر فروش «مارمولک» ادامه می‌یافت میزان فروشش دست‌نیافتنی می‌شد و فیلم «زیر نور ماه» بازده صد در صدی داشت. سرمایه‌گذاری در سینما سود ۶۰درصدی دارد.»

این تهیه‌کننده صحبت‌هایش را این‌طور ادامه داد: «من حاضرم برای هر یک از 10 فیلمی که یک کمپانی در سال می سازد 10 درصد شریک باشم تا اینکه صاحب 100 درصدی فیلم خودم باشم. چون ریسک کمتر و برگشت سرمایه مطمئن‌تری دارد و قادر خواهم بود بعد از ساخت یک فیلم بلافاصله فیلم دیگری را شروع کنم نه اینکه سالی به زحمت دو فیلم بسازم.»

محمدی که به نظر از وجه ایجاد شده برای تهیه‌کنندگان راضی نیست در ادامه گفت: «اکنون تهیه کننده شده آدمی با یک دسته چک و کیف که هر لحظه هم ممکن است غیبش بزند یا گم شود یا فراری شود و دیگر قابل اعتماد نیست.»

او در ادامه صحبت‌هایش انتقاد جالب توجهی را به مسئولان وارد کرد: «مشکل ما این است که مسئولان تا یک برهه ای فکر می‌کردند کارگردان محور عالم وجود است ولی امروز صداوسیما و مسئولان سیاسی رده اول به موضوع هنرپیشه سالاری دامن می‌زنند. یعنی با یک پله تنزل از کارگردان‌سالاری به هنر پیشه‌سالاری رسیده‌ایم!»

«چشم شب روشن» به تهیه کنندگی امیر قمیشی و با اجرای محمد صالح علا شنبه تا چهارشنبه هر شب ساعت ۲۳ از شبکه چهار سیما روی آنتن می رود.