اعتراض پشت در تالار شیشه‌ای

اعتراض سهامداران خرد دیروز موجب تعطیلی زودهنگام بازار سرمایه شد. سهامداران نگران که پشت در تالار حافظ تجمع کرده بودند، نسبت به بسته‌بودن طولانی‌مدت نماد بانکی‌ها گلایه کردند اما بازار سرمایه درپاسخ به این اعتراض کرکره را قبل ازظهر دیروز پایین کشید.

روزنامه شهروند: اعتراض سهامداران خرد دیروز موجب تعطیلی زودهنگام بازار سرمایه شد. سهامداران نگران که پشت در تالار حافظ تجمع کرده بودند، نسبت به بسته‌بودن طولانی‌مدت نماد بانکی‌ها گلایه کردند اما بازار سرمایه درپاسخ به این اعتراض کرکره را قبل ازظهر دیروز پایین کشید.

این موضوع درشرایطی رخ می‌دهد که مطابق قانون نمادهای معاملاتی حداکثر باید ظرف سه روز بازگشایی شوند، اما حالا نماد بانکی‌ها بیشتر از ٥ماه است که بسته شده و سهامداران خرد بازار سرمایه را نگران کرده است.

با این وجود، سازمان بورس موضوع را به اصلاحات بانکی نسبت داده که به تازگی بانک مرکزی رقم زده است. براساس اصلاحات تازه، بانک مرکزی بانکی‌ها را موظف کرده است تا صورت‌های مالی خود را براساس فرمت تازه و مطابق با استانداردهای جهانی تنظیم کنند.

این موضوع موجب می‌شود که بانکی‌ها دیگر نتوانند صورت‌های مالی مخدوش و صوری را به سازمان بورس عرضه کرده و به سهامداران آدرس اشتباهی داده و بازار را جهت‌دهی کنند. با این حال، بسته‌بودن طولانی‌مدت نمادهای بانکی سهامداران را نگران و بسیاری از آنها را از بازار سرمایه رویگردان کرده است. حالا درشرایطی که حمید میرمعینی، کارشناس بورس به «شهروند» می‌گوید: اصلاحات تازه با سرعت زیادی اجرا شده است و موجب زیان سهامداران خرد می‌شود، ‌هادی حق‌شناس اقتصاددان و کارشناس بانکی به «شهروند» توضیح می‌دهد که تنها راه نجات بانک‌ها از ورشکستگی اجرای سریع‌تر اصلاحات بانکی است و زیان سهامداران خرد از این اتفاق اجتناب‌ناپذیر است.

درهای بورس زودتر از همیشه بسته شد

ظهر روز گذشته تجمع اعتراض‌آمیز سهامداران درمورد عملکرد مدیران بورس درخصوص نحوه توقف و بازگشایی نمادهای معاملاتی موجب بسته‌شدن درهای تالار شیشه‌ای به روی معامله‌گران شد. ماجرا از آنجا آغاز شد و شدت گرفت که درپی بالاگرفتن اعتراض‌ها در تالار معاملات بورس اوراق بهادار تهران و کشیده‌شدن آن مقابل ورودی این تالار، در‌های بورس در ساعات رسمی معاملات برای نخستین‌بار در یک‌دهه گذشته روی سرمایه‌گذاران بسته شد.

این اتفاق درحالی رخ داد که نحوه توقف و بازگشایی نمادهای معاملاتی در بورس اوراق بهادار از دیرباز مورد نقد و اعتراض سهامداران بوده که مشکلاتی ازجمله حبس نقدینگی معامله‌گران و کاهش جریان نقدینگی در بازار سهام را به دنبال داشته است.

این مشکل از تیرماه امسال تاکنون و درپی توقف طولانی‌مدت نماد معاملاتی گروه بانکی دربورس بیشتر نمایان شده و حل‌نشدن این مشکلات سرانجام موجب شد تا ظهر دیروز، اعتراض تعدادی از سرمایه‌گذاران بورسی به عملکرد متولیان بازار سهام در تالار معاملات بورس اوراق بهادار تهران بالا گرفته و منجر به تجمع اعتراض‌آمیز مقابل تالار حافظ شود.

درهمین حال روز گذشته رئیس سازمان بورس تلاش کرد تا با برگزاری نشستی با فعالان بازار سرمایه، مشکلات آنها را بشنود و به پرسش‌های آنها پاسخ دهد.

سلب اعتماد سرمایه‌گذاران

اما پرسش این است که توقف طولانی در بازگشایی نمادها چه تبعات و پیامدهایی را برای بورس و سهامداران خرد دارد و تا چه اندازه نگرانی‌های آنها درمورد این مسأله بجاست؟

حمید میرمعینی، کارشناس بورس درپاسخ به این پرسش به «شهروند» می‌گوید: درقانون به صراحت موارد توقف نمادها مشخص شده و دلایل این توقف یا برگزاری مجامع یا اطلاع‌رسانی یا ابهام در اطلاعات است. البته مدت زمان بسته‌بودن نمادها هم درقانون مشخص است و حداکثر باید ظرف سه روز نسبت به بازگشایی اقدام شود.

او در ادامه می‌گوید: حال اگر نمادها بنا به دلایلی غیر از آنچه که در قانون آمده، بازگشایی نشود و مدت زمان آن هم طولانی شود، موجب آسیب به سهامداران می‌شود و تبعاتی مانند خواب سرمایه، افت ارزش سهام، تحت‌الشعاع قرارگرفتن امنیت سرمایه‌گذاری و اجبار سهامداران به تأمین نقدینگی مورد نیازشان از سایر بخش‌های سبد سرمایه‌گذاریشان را به دنبال دارد.

میرمعینی سلب اعتماد سرمایه‌گذاران را از دیگر تبعات طولانی‌شدن توقف نمادها می‌داند و تأکید می‌کند: از آنجا که سهامداران دسترسی مستقیمی به اطلاعات ندارند، باید براساس اطلاعاتی که دراختیار آنها گذاشته می‌شود، به بازار سرمایه ورود کنند.

به گفته این کارشناس بورس همیشه اطلاعات مخدوش و جهت‌دار موجب بی‌اطمینانی سرمایه‌گذاران شده، ولی درحال حاضر این موضوع به اندازه‌ای شدید است که موجب شده جریان نقدینگی به سمت بازار سرمایه به کمترین حد برسد.

میرمعینی با تأکید بر این‌که توقف بسیارطولانی و دور از انتظار بازگشایی نمادها، ضررهای زیادی را به سهامداران خرد و فعالان بازار سرمایه وارد می‌کند، می‌گوید: اگر سازمان بورس دراین مورد تخلفی می‌کند، باید نهادی براین موضوع نظارت کند و سازمان بورس را درمورد عملکرد غیرقانونی‌اش درخصوص بسته نگه‌داشتن نمادها ملزم به پاسخگویی کند.

او با بیان این‌که باید هرچه سریع‌تر این نمادها بازگشایی شود، ادامه می‌دهد: اگر بخواهند در این زمینه درست عمل کنند، قانون وجود دارد و حتی می‌توانند کمیته یا شورایی را برای تصمیم‌گیری درموارد خاص تشکیل دهند که درمورد توقف یا بازگشایی دراین کمیته یا شورا تصمیم‌گیری شود و یک فرد به صورت سلیقه‌ای عمل نکند.

استانداردسازی یک الزام است نه یک انتخاب

درحالی‌ که بورسی‌ها معتقدند؛ این اصلاحات با سرعت بالایی اجرا شده است. کارشناسان بانکی از اجرای سریع‌تر این اصلاحات حمایت می‌کنند.

درهمین رابطه‌ هادی حق‌شناس، اقتصاددان و کارشناس بانکی به «شهروند» می‌گوید: درسال‌های اخیر واژه‌هایی مانند دارایی سمی بانک‌ها، مطالبات معوق بانک‌ها و بانک‌محوربودن اقتصاد ایران در ادبیات اقتصادی و مطبوعات شنیده می‌شود و این واژه‌ها بیانگر آن هستند که بانک‌ها نظام کارآمدی در اقتصاد ایران ندارند یا این‌که بانک‌ها نتوانسته‌اند به درستی به وظایف خود عمل کنند.

به گفته حق‌شناس ریشه این ناکامی بانک‌ها، نداشتن استقلال بانک مرکزی است؛ نداشتن استقلال به این معنا که آنچه مقام پولی تمایل به اجرای آن دارد، به دلیل برخی ملاحظات قادر به انجام آن نیست.

این کارشناس با بیان این‌که یا به دلیل تسهیلات تکلیفی یا به دلیل دخالت دولت‌ها در سیاست‌های پولی، شاخص‌های بازار وضع خوبی ندارند، توضیح می‌دهد: ازجمله این مسائل، شاخص‌های مالی بانک‌هاست که درسال‌های گذشته این شاخص‌ها رعایت نشده، زیرا نسبت تسهیلات پرداختی به سپرده‌ها گاهی بیش از ١٠٠‌درصد بوده است.

با توجه به این موضوع حق‌شناس تأکید می‌کند که استانداردسازی حساب‌های بانکی اجتناب‌ناپذیر است و یک انتخاب نیست، بلکه یک الزام است.

به نظر می‌رسد که اگر قرار باشد بانک‌های دولتی بخواهند به بخش خصوصی واگذار شوند، شاید بسیاری از آنها نتوانند با استانداردهای روز دنیا ادامه حیات دهند و از آنجا که متصل به دولت هستند، ورشکستگی برای آنها معنا و مفهومی ندارد.

حق‌شناس دراین رابطه می‌گوید: اگر چه ممکن است این فرآیند استانداردسازی برای بانک‌ها و سهامداران آسیب‌ها و مشکلاتی را داشته باشد، اما درنهایت به نفع آنهاست، زیرا اگر بانک را به‌عنوان یک بنگاه اقتصادی درنظر بگیریم، طبیعتا اگر صورت‌های مالی آن شفاف شود، تکلیف بانک درمورد سهامداران مشخص می‌شود.