آیت الله هاشمی؛ قبل و بعد از انقلاب اسلامی

خبرگزاری تسنیم: آیت الله هاشمی رفسنجانی رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام امشب (یکشنبه، ۱۹ دی) در پی بروز عارضه قلبی در بیمارستان شهدای تجریش دار فانی را وداع گفت.

در ادامه مروری بر بیش از ۸ دهه زندگی این یار دیرین امام و رهبری خواهیم داشت:

۱۳۱۳؛ در بهرمان متولد شد

آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۱۳ روستای بهرمان از توابع استان کرمان و در خانواده‌ای نسبتاً ثروتمند چشم به جهان گشود. وی تحصیلات خود را از سن ۵ سالگی در مکتب‌خانه‌ای در «نوق» آغاز کرد. او یکی از ۹ فرزند میرزاعلی هاشمی بهرمانی و ماه‌‌بی‌بی صفریان است. هاشمی در سال ۱۳۳۷ با عفت مرعشی ازدواج کرد.

اساتید؛ از مرحوم بروجردی و امام خمینی تا علامه طباطبایی

هاشمی در سن ۱۴ سالگی برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه قم رفت و دروس حوزه را تا درجه اجتهاد ادامه داد و نزد اساتید صاحب‌نامی چون مرحوم بروجردی، امام خمینی(ره)، سید محمد محقق داماد، محمدرضا گلپایگانی، سید محمد کاظم شریعتمداری، عبدالکریم حائری یزدی، شهاب‌الدین نجفی مرعشی، محمد حسین طباطبائی و حسینعلی منتظری کسب فیض کرد.

قم؛ نقطه عطفی در فعالیت سیاسی

در قم و پس از رحلت آیت الله بروجردی در سال ۴۰ تحت تأثیر امام خمینی(ره) به سیاست روی آورد و به مخالفت با حکومت پهلوی پرداخت. با تبعید امام، نقش هاشمی در مبارزه با شاه و نمایندگی امام در داخل کشور پررنگ‌تر شد.

هاشمی در دوران پیش از انقلاب و در طول نهضت امام خمینی(ره) به‌صورت یک عضو فعال در صحنه حضور داشت که یکی از نمونه‌های بارز آن حرکتی بود که به‌همراه دیگر علما در اعتراض به زندانی شدن امام انجام داد.

شکنجه و زندان؛ تاوان همراهی با نهضت امام

وی در همین مقطع همراه آیت الله ربانی شیرازی، دستگیر و روانه زندان شد. پس از ترور منصور هم توسط گروه مؤتلفه، در اواخر سال ۱۳۴۳ و نیز سال ۱۳۴۶ دستگیر شد. آیت الله هاشمی در مجموع ۷ بار و به‌مدت ۴ سال و ۵ ماه در زندان‌های رژیم پهلوی شکنجه و زندانی شد.

سال ۵۶ و تشکیل روحانیت مبارز

وی از اعضای مؤسس و مؤثر جامعه روحانیت مبارز است که در سال ۱۳۵۶ به‌همراه شهیدان بهشتی، مطهری، مفتح، باهنرو مرحوم مهدوی کنی این تشکل مهم حوزوی را پایه‌ریزی کرد. برنامه ریزی راهپیمایی‌ها، سخنرانی در مساجد، تهیه شعارها و در مجموع ساماندهی نهضت در آن زمان عمدتاً توسط این تشکل سیاسی ــ روحانی برگزار می‌شد.

کتب؛ از «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار» تا «انقلاب یا بعثت جدید»

هاشمی علاوه بر ثبت و انتشار خاطرات خود، در نگارش کتاب هم فعال بود که از جمله تألیفات وی می‌توان به کتب «ارزشها و مکتبها»، «اسرائیل و فلسطین»، «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار»، «انقلاب یا بعثت جدید»، «آشنایی با تمدن و فرهنگ اسلامی»، «جهان در عصر بعثت»، «آزاداندیشی اسلامی، روشنفکری دینی»، «فرهنگ قرآن: کلید راهیابی به موضوعات و مفاهیم قرآن کریم»، «تفسیر راهنما: روشی نو در ارائه مفاهیم و موضوعات قرآن» و «ترجمه کتاب سرگذشت فلسطین نوشته اکرم زعیتر» اشاره کرد.

پیروزی انقلاب و هاشمی

وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به‌عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب کنار افرادی نظیر شهید بهشتی، شهید مطهری، شهید باهنر و رهبر معظم انقلاب نقش مهمی ایفا کرد و در جریان اولین دور مجلس شورای اسلامی با انتخاب نمایندگان به‌عنوان رئیس مجلس برگزیده شد. وی همچنین از اعضای هیئت مؤسس حزب جمهوری اسلامی بود.

سرپرستی وزارت کشور، امام جمعه موقت تهران، جانشین فرماندهی کل قوا، ریاست جمهوری و ریاست مجلس خبرگان از جمله دیگر مسئولیت‌های رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام است.

پایان؛ ۱۹ دی ۱۳۹۵

سرانجام ۱۹ دی ۱۳۹۵ آیت الله هاشمی با پرونده‌ای مشحون از تلاش و فعالیت گوناگون، در پی عارضه قلبی در بیمارستان شهدای تجریش به دیار باقی شتافت.