نقشه نوسازی بازار پول

روزنامه دنیای اقتصاد: ششمین همایش «سیاست‌های پولی، چالش‌های بانکداری و تولید» به ابتکار گروه رسانه‌ای «دنیای اقتصاد» به اصلاح نظام بانکی اختصاص یافت. عمده اقتصاددانان، اهمیت این اصلاح را در اقتصاد، همتراز «برجام» در سیاست خارجی می‌دانند.

به اعتقاد آنان، با توجه به ثبات متغیرهای اقتصادی و گشایش‌های پسابرجامی، ضرورت انجام این اقدام بیش از پیش، حس و از دو منظر توصیه می‌شود. از منظر داخلی، تسهیل تامین مالی برای رسیدن به رشد اقتصادی پایدار، اهمیت ویژه‌ای دارد.

از دید بیرونی نیز، استاندارد‌سازی بانک‌ها در حوزه سلامت بانکی لازمه ارتباط با بانک‌های خارجی است. در همایش روز گذشته، اضلاع متفاوت دخیل در اصلاحات، دیدگاه‌های خود را با یکدیگر به اشتراک گذاشتند. سیاست‌گذاران، از ضرورت به‌کارگیری نسل‌های جدید نظارتی سخن گفتند. بانکداران دغدغه‌های خود را مطرح کردند، صاحب‌نظران، سناریوهای پیش‌روی اصلاح نظام بانکی را ترسیم کردند و فعالان اقتصادی، انتظار خود را از نظام بانکی مطلوب ارائه دادند. در نهایت موضوعی که به‌عنوان خروجی همایش ششم، قابل جمع‌بندی است، اصلاح نظام بانکی با تکیه بر برون‌گرایی اقتصادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بین‌المللی است. مکانیزم‌های شفاف‌ساز و طراحی مدل تعامل حاکمیت با نظام بانکی نیز از دیگر خروجی‌های این همایش بود.

اصلاح نظام بانکی از این جهت مهم است که می‌تواند گذرگاه عبور اقتصاد به سمت پیشرفت و توسعه اقتصادی باشد. در ششمین همایش «سیاست‌های پولی و چالش‌های بانکداری و تولید» سیاست‌گذاران در کنار فعالان اقتصادی و صاحب‌نظران و بانکداران به اشتراک دیدگاه خود پرداختند. در این همایش ولی‌الله سیف، رئیس کل بانک مرکزی، حلقه‌های نظارتی مطلوب بر بازار پول را ترسیم کرد. اکبر کمیجانی، قائم مقام بانک مرکزی، اقدامات اصلاحی که تاکنون در نظام بانکی انجام شده است را توضیح داد.

مسعود نیلی، رئیس موسسه آموزش پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، آدرس حرکت به سوی اصلاح نظام بانکی را از منظر رشد اقتصادی ترسیم و نقش نظام بانکی در تحولات آینده اقتصادی را بررسی کرد. علی مدنی‌زاده مدیر گروه مدلسازی پژوهشکده پولی و بانکی و امینه محمودزاده محقق پژوهشکده مطالعات اقتصادی دانشگاه شریف، تلاش کردند نقشه راه و تصویر بانک‌ها پس از اصلاح نظام بانکی را ارائه کنند. همچنین در میزگردی که در ادامه برگزار شد، بانکداران به ارائه دغدغه‌های موجود در نظام بانکی پرداختند.

میرزاخانی در صحبت‌های خود به محور اصلی همایش‌های پیشین «دنیای اقتصاد» اشاره کرد و افزود: «به دلیل شرایط سیاست‌های کلی اقتصاد ایران در سال‌های پیش که با دغدغه‌های تورم فزاینده، التهاب ارزی و خروج جریان نقدینگی از بخش مولد به بخش سفته‌بازی مخرب مواجه بود؛ بیشتر به ارائه راه‌‌‌های کارشناسی برای عبور دادن سالم اقتصاد کشور از این شرایط سخت معطوف بوده است». این روزنامه‌نگار اقتصادی در ادامه بااشاره به اینکه در پس این سال‌ها شاهد ثبات نسبی در بازارها، فروکش کردن التهابات و نیز مهار کم‌سابقه تورم بوده‌ایم، دغدغه اصلی امروز اقتصاد کشور را پایدارسازی این دستاورد‌ها بیان کرد. از دیگر مسائل مهمی که دبیر همایش به آن اشاره کرد «گره تامین مالی» فعالیت‌های اقتصادی بود که در بخش تولید به شکل کمبود نقدینگی و در نظام مالی بانک‌محور کشور به شکل محدودیت منابع نمود یافته است.

این موضوع سبب ایجاد این نگرانی شده است که در صورت دست نیافتن به اجماع نظری درخصوص نحوه مواجهه صحیح با معضلات نظام بانکی، مجددا راهکارهای نادرست قبلی به مدار سیاست‌گذاری تحمیل شود و اقتصاد کشور را به دور باطل تصمیمات غلط و بحران‌های اقتصادی بازگرداند. در ادامه میرزاخانی از درصد بالای دارایی‌های منجمد نظام بانکی به‌عنوان اصلی‌ترین مشکل تامین مالی فعالیت‌های اقتصادی نام برد. همچنین به این نکته اشاره کرد که سه گروه مطالبات غیرجاری، بدهی‌های دولت و دارایی‌هایی چون ملک، سهام و ... سهم حدود ۴۰ تا ۵۰ درصدی از دارایی‌های بانکی را دارد، در نتیجه راهکار اصلی باید به یخ‌زدایی از این دارایی‌های منجمد شده معطوف شود.

وی با بیان این موضوع از «پول تورم‌ساز» به‌عنوان دغدغه‌ای یاد کرد که به‌نظر می‌رسد خطرات چند جانبه آن ازسوی بسیاری از مسوولان و حتی متولیان بانکداری و تولید جدی گرفته نمی‌شود. او بیان کرد که ششمین همایش سالانه گروه رسانه‌ای «دنیای اقتصاد» با هدف فراهم‌سازی یک فضای منطقی در جهت هم‌اندیشی و چاره‌جویی کارشناسی برای مسائل اولویت‌دار اقتصادی است که این اولویت در سال‌جاری، «اصلاح نظام بانکی» در نظر گرفته شده است. به باور وی، حل بسیاری از مشکلات اقتصادی موجود به‌ویژه رکود، کمبود تقاضا، قحطی منابع و بالا بودن هزینه تامین مالی در گرو اصلاح نظام بانکی خواهد بود.

در ششمین همایش «سیاست‌های پولی و چالش‌های بانکداری و تولید» موسی غنی‌نژاد به‌عنوان دبیر علمی همایش، سخنرانی خود را با نکات مثبتی که در سال‌های اخیر در اقتصاد کشور اتفاق افتاده است، آغاز کرد. وی به این نکته اشاره کرد که دستاوردهای دولت یازدهم در یک سال بعد از برجام به‌رغم اینکه منتقدان زیادی دارد، بسیار مثبت ارزیابی می‌شود. به اعتقاد او، داده‌های آماری و واقعیات نشان می‌دهد اقتصاد تا کنون روی مسیر صحیحی حرکت کرده است. وی از حصول «تورم تک رقمی» و تداوم «کنترل تورم» به‌عنوان مهم‌ترین دستاورد دولت یاد کرد و گفت: رشد اقتصادی مثبت در سال جاری یکی از اثرات مهم برقراری برجام بوده است.

همچنین از رشد تراز تجاری به دلیل افزایش درآمدهای نفتی پس از برجام و ثبات در اقتصاد کلان به‌عنوان دیگر دستاوردهای دولت یازدهم یاد کرد. غنی‌نژاد در ادامه سخنان خود به روی دیگر سکه نیز اشاره کرد. وی در ادامه خطرات و تهدیداتی را که اقتصاد کشور با آن مواجه است، بیان کرد. دبیر علمی همایش به این نکته اشاره کرد که به رغم اینکه تورم در این سال‌ها روند نزولی داشته است اما نگرانی در مورد افزایش تقریبا ۲۸ درصدی نقدینگی در یک سال گذشته وجود دارد. این در حالی است که نقدینگی تاکنون در تورم انعکاس نداشته است اما همچنان پتانسیل افزایش تورم را در خود دارد. از سوی دیگر به این نکته اشاره کرد که با کاهش سود سپرده‌ها نگرانی در جهت تغییر ترکیب نقدینگی نیز وجود دارد که در نهایت این چرخه سبب افزایش تورم می‌شود.

از دیگر نگرانی‌هایی که غنی‌نژاد به آن اشاره کرد در مورد نواقص نظارتی بازار است. به‌طوری که بخش خصوصی احساس می‌کند به بنگاه‌های مشکل‌دار پاداش داده می‌شود، در حالی که بنگاه‌های موفق به دلیل بار مالیاتی تحت فشار هستند. نکته نهایی که دبیر علمی همایش به آن اشاره کرد در مورد عرضه حجم ۵ هزار تایی دلار در روزهای اخیر است که یادآور نحوه عرضه ارز در سال‌های ۷۱ تا ۷۲ است که هرچند که مابه‌التفاوت ایجاد شده به سبب عرضه دلار به این روش در این روزها به‌نظر ناچیز می‌رسد، اما ابراز امیدواری کرد که با تمهیداتی که بانک مرکزی اتخاذ می‌کند، تصویر سال‌های گذشته به زودی از ذهن‌ها پاک شود. البته پس از بیان درخواست ازسوی دکتر غنی‌نژاد، بانک مرکزی با تغییر رویه و اصلاحاتی که در این امر انجام داد سبب خاتمه فروش ارز ارزان در بازار شد. این عامل باعث کاهش نوسانات دلار و شکسته شدن صف‌های تقاضا در مقابل صرافی‌ها شد.