آیت‌ الله یزدی: هاشمی مجتهد نبود

روزنامه اعتماد نوشت: آیت‌الله محمد یزدی در مصاحبه با تاریخ شفاهی از چگونگی آشنایی خود با آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی از سال ٤٢ تا اختلافات‌شان بر سر مسائل فقهی و مدیریتی کشور سخن گفته است.

آشنايي با آقاي هاشمي پس از بازداشت امام

من نخستين جايي كه با ايشان از نزديك ارتباط برقرار كردم در فاصله بازداشت حضرت امام و تبعيدشان بود كه جلسه‌اي تشكيل شد و نامه‌هاي فراواني كه از اشخاص مختلف براي امام آمده بود و بايد پاسخ داده مي‌شد. دفتري تشكيل شد كه اين نامه‌ها را پاسخ دهد. در يك جلسه مشتركي دو، سه نفر شديم و از جمله آقاي هاشمي در آن حضور داشت. من و آقاي هاشمي و يك نفر ديگر بودند. همه نامه‌ها را آنجا آوردند و بعد يكي يكي تصميم مي‌گرفتيم كه چه عناويني براي پاسخ به نامه‌ها بگذاريم.

همدرس نبوديم. من به خاطر ندارم در درس جايي محضر ايشان بوده باشم. در آشنايي با آقاي هاشمي يادم نمي‌آيد در درس شركتي داشته باشم ولي در جريان مبارزات، فعاليت‌ها و مسووليت‌هاي ايشان در تاريخ ثبت شده است. در شوراي انقلاب ايشان حضور داشتند.

ايشان تفسير ننوشتند. ايشان از نظر بحث‌هاي موضوعي و در عنواني كه چاپ شده برخي برداشت‌هاي موضوعي است. ايشان از فرصت زندان استفاده كردند. يكي يكي آيات را نگاه مي‌كرد كه از اين آيه چند چيز مي‌شود استفاده كرد. اين چند برداشت عالمانه است. نه اينكه تفسير كرده باشند. مي‌گويد از اين آيه اين چند چيز را مي‌شود استفاده كرد.

ماجراي سازمان مجاهدين خلق

به چشم خودم ديدم كه دفتر امام رفت. من رفتم و به امام گفتم اين فرد جزو مجاهدين است. امام بلافاصله آقاي صانعي را صدا كرد و گفتند فلاني اينجا چه كار مي‌كند و نبايد اينجا رفت و آمد كند. منشا قبلي جالب‌تر بود. وقتي امام قم آمدند اقامتگاه‌شان منزل ما شد. من به حاج احمدآقا گفتم جايي را تهيه مي‌كنم و مي‌روم. گفت نه منزل آقاي اشراقي برو كه خالي است. امام آن زمان بازديد افراد رفتند از جمله منزل ما آمدند و جمعي از دوستان هم بودند. آقاي شرعي هم حضور داشتند. دو نفر از دوستاني كه با تشكيلات آقاي شرعي همكاري داشتند. يك نفر نخستين فرماندار قم پس از انقلاب اسلامي شد. در حضور امام ذكر آقايان مجاهدين شد. من ميزبان بودم و حرفي نمي‌زدم. امام به آن آقا فرمودند كه من همه كتاب هاشان را خوانده‌ام و حرف‌هاي‌شان را مي‌دانم. اينها تا دست به اسلحه نبردند كاري با آنها نداشته باشيد. يادم هست يكي ديگر از اين دوستان كه اسم نمي‌برم تشكيلاتي در قم داشتند، گفت كه اينها خطرناك‌تر از كمونيست‌ها هستند. امام فرمودند من همه‌چيزشان را مي‌دانم حتي كتاب‌هاي‌شان را اسم بردند كه در نجف خوانده بودند. بعد از اين برخورد با اشخاصي هم برخورد كردند. رفت و آمدشان را در دفتر امام كنترل مي‌كردند.

دقيقا نمي‌دانم. مي‌دانم شبيه آنچه با همه انقلابي‌ها در زندان با اينها پيش آمد، براي او پيش آمد و با آنها مخالفت مي‌كردند. انقلابيون در زندان غالبا با مواضع آنها آشنا شدند و معلوم شد كه آنها به دنبال حكومت هستند و كاري به اسلام ندارند و اصلا معتقدند آخوندها نه مي‌توانند انقلاب كنند و نه مي‌توانند حكومت را اداره كنند. فكر مي‌كردند حكومت را به كمك آخوند‌ها بايد گرفت ولي بعد خودشان بايد حكومت را داشته باشند. اين تفكر آنها براي اكثر آقايان روشن شد. اين برخورد را آقاي هاشمي با سازمان مجاهدين داشتند. بعد منافقين نام گرفتند و واقعا دوگانه عمل مي‌كردند. مي‌گفتند بايد از آخوند‌ها استفاده كرد و حكومت را گرفت. اين تفكر براي انقلابيون ديني روشن شد و طبعا جناب آقاي هاشمي هم يكي از شخصيت‌هايي بودند كه در زندان اين مساله را فهميدند و موضع‌شان عوض شد. حساب‌شان با دولت موقت جدا بود تا منافقين.

هاشمي با دولت موقت تا اين اواخر همراهي داشتند. شايد حتي در آوردن آقاي بازرگان در شوراي انقلاب و مراحل ديگر بعدي و رياست دولت موقت آقاي هاشمي و بهشتي خيلي نقش داشتند. پيش امام گفتند كه اينها شناخته شده هستند و كتابي كه بازرگان درباره طهارت نوشته بود و من خودم آن را خوانده بودم، معرفي كردند. من همان مواقع كه اين كتاب را خوانده بودم فكر مي‌كردم كه آقاي بازرگان آخوندي هم فكر مي‌كند اما بعد ديدم كه آخوندي فكر نمي‌كند. البته با آخوندها خيلي رفيق بودند. داستان آن گروه در جلسه سه نفره‌اي كه تاريخ ذكر مي‌كند در آنجا معروف شد. اختلافات بين بني‌صدر و مرحوم رجايي كه پيش آمد حضرت امام هيات سه نفره‌اي براي رفع اختلاف تشكيل داد. مرحوم اشراقي از طرف بني‌صدر و مرحوم آيت‌الله كني كه آن موقع وزير كشور بود از طرف خودشان و من از طرف سه قوه مامور شدم. آقاي هاشمي رييس قوه مقننه كه من نايب‌رييس‌شان بودم و آقاي بهشتي كه رييس شوراي قضايي بودند كه آنموقع دستور قضايي شورايي بود و آقاي بهشتي رييس ديوان عالي بود. يادم هست كه اتاق كار من بالا بود و هفته‌اي يك جلسه در دفتر آقاي هاشمي جلسه هيات رييسه انجام مي‌شد. همان روزهايي كه اين برنامه تنظيم شده بود به اتاق هيات رييسه كه مي‌رفتم مرحوم بهشتي از بالا به پايين و از پيش آقاي هاشمي مي‌آمد به من گفتند كارت را شروع كرده اي؟ گفتم نه شروع كردم و نه مي‌كنم. علتش را پرسيدند كه گفتم حكم دستم نيست. آقاي بني‌صدر را كه مي‌شناسيد كه چطور بهانه‌گيري مي‌كندو فتنه‌انگيزي مي‌كند. من تا حكم دستم نباشد، نمي‌روم. ايشان برگشت پيش آقاي هاشمي و حكمي نوشت كه من كار را شروع كردم. من دبير جلسه سه نفره بودم. به آقاي كني از روز اول گفتم مطالبي كه گفته مي‌شود بايد ضبط شود. مرحوم زواره‌اي را كه معاون سياسي‌اش بود، مسوول اين كار قرار داد. وقتي اين جلسه هيات سه نفره تمام شد، آقاي اشراقي گفتند اين نوار را به من بدهيد. من گفتم نمي‌شود اين نوار از اينجا بيرون برود. ما دو نفر درگير شديم.

نظام فردي را از دست داد كه مي‌توانست خدمت بيشتر و بهتري به نظام كند ولي خدوم به نظام بود. خداوند آنچه مصلحت دانست همان خير بوده است.