بازی ترکیه در زمین سعودی‌ ها علیه ایران

روزنامه آرمان: خاورمیانه بیش از هر زمانی درگیر نبردهای هژمونیک میان چهار بازیگر اصلی است که تلاش می‌کنند منافع خود را به عنوان قدرت اول منطقه نشان دهند. ایران، ترکیه، عربستان و اسرائیل.

آخرین گزینه یعنی صهیونیست‌ها نقش اصلی را در پیچیده کردن معادلات خاورمیانه دارند. اختلافات عربی-صهیونیستی بر سر موضوع فلسطین با فراز و نشیب ادامه دارد؛ بحرانی که حالا بیش از ۷ دهه است جهان با آن گرفتار است. هرچند صهیونیست‌ها توانستند با ابزارهای متفاوتی که دارند، این موضوع را به یک اختلاف فلسطینی-اسرائیلی تقلیل دهند. سقوط صدام در عراق با حمله نظامی آمریکا در سال ۲۰۰۳ معادلات در منطقه را تغییر داد.

خلأ قدرت در این کشور موجی از بی‌ثباتی را در خاورمیانه دامن زد و این موضوع با ظهور خیزش‌های عربی اهمیتی دوچندان یافت. رشد قارچ‌گونه تروریسم در خاورمیانه موجب شد به سرعت بخش عظیمی از سوریه‌، عراق و لیبی گرفتار بحران تروریسم شود. در چنین فضایی نقش‌آفرینی قدرت‌های بزرگ منطقه نیز بیش از پیش نمایان شد. در این میان ایران به درخواست دولت‌های مرکزی در عراق و سوریه کمک به این دو کشور را در دستور کار قرار داد. اما چنین روندی به ویژه به مذاق عربستان خوش نیامد و آنها نوعی جنگ نیابتی شیعه- سنی را از وضعیت مذکور استنباط کردند.

معادله خاورمیانه با مواضع متناقض ترکیه پیچیده‌تر هم شد. درحالی که این کشور به عنوان نمونه موفقی از دموکراسی در خاورمیانه شناخته می‌شد و توانسته بود جدای از یک اقتصاد نفتی- رانتی پیشرفت‌های مناسبی را به‌دست بیاورد، اما سیاست‌های نوعثمانی‌گری اردوغان در چارچوب یک حزب نزدیک به اسلامگرایان در ترکیه نه تنها منطقه را دچار چالش دوچندان کرده است، که حتی شتاب پیشرفت این کشور را نیز به اندازه قابل ملاحظه‌ای کاهش داده است. اردوغان ترکیه را به سمت معکوس یک دموکراسی پیش می‌برد.

از سوی دیگر افزایش چشمگیر قیمت نفت که برای مدتی در بازار انرژی جهان شکل گرفته بود، توان اقتصادی سعودی‌ها را چند برابر کرد تا دیپلماسی پترو‌دلار آنها موجب شود ترکیه بیش از هر زمانی به اعراب خلیج فارس نزدیک شود و ترک‌ها با خیال بهره‌برداری از توان اقتصادی عربستان درتلاش هستند تا مهم‌ترین قدرتی که در ابعاد سیاسی، اقتصادی و ژئوپلتیک برای آنها مهم است، یعنی ایران را پشت‌سر بگذارند. خوش خدمتی این کشور به عربستان حتی در روزهای اخیر در کنفرانس مونیخ نیز با تکرار ادعاهای علیه ایران تکرار شد.

صهیونیست‌ها برنده بازی تنش

در همین راستا دیروز سفیر ترکیه از سوی ابراهیم رحیم‌پور معاون آسیا و اقیانوسیه وزیر امور خارجه احضار شد و مراتب اعتراض ایران به اظهارات غیرسازنده مقامات ترکیه اعلام شد. این اظهارات ترکیه درحالی است که ترکیه در کنار ایران و روسیه ائتلاف سه‌جانبه‌ای را برای حل بحران در سوریه تشکیل داده‌اند. تحت چنین شرایطی مشخص نیست ترک‌ها چه راهبرد سیاسی را برای خود در نظر گرفته‌اند. در همین حال دیروز همچنین سخنگوی وزارت خارجه گفت:«وضعیت آشفته، بی سامان و نگران کننده این کشور باعث شده است که برخی از سیاستمداران ترکیه‌ای در گفتار و رفتار خود ناهنجاری‌هایی را داشته باشند، مواضع غیر سازنده‌ای را مطرح کنند و احتمالا به عواقب آنچه بیان می‌کنند فکر نکرده اند.»

او تصریح کرد:«به نظر می‌­رسد آنها گرفتار گردابی شده‌اند و از طریق این فرافکنی‌ها به نوعی می‌خواهند بر مشکلات درونی و بیرونی خود سرپوش بگذارند.» اما آنچه مهم است درحالی که سه ضلع اصلی قدرت در خاورمیانه با یکدیگر دچار تنش هستند ضلع دیگر که از قضا قدمتی حدود ۷ دهه بیشتر هم ندارد، یعنی اسرائیل، توانسته نهایت بهره‌برداری را از وضعیت فعلی به نفع خود داشته باشد.