بازگشت مجدد پلوتو به لیست سیارات

وب سایت کلیک: دانشمندان ناسا یک بیانیه منتشر کردند که تعریف جدیدی از یک سیاره ارائه می دهد و اگر اثبات شود، بیش از ۱۰۰ سیاره جدید، از جمله پلوتو به منظومه شمسی افزوده خواهد شد.

این تیم امیدوار است بتواند تاییدی برای رفقای کیهانی ما در منظومه شمسی بگیرد که دیگر نیازی نباشد صرفا اجرامی که به دور خورشید می‌گردند، سیاره محسوب شوند، بلکه باید بر اساس خواص فیزیکی آن‌ها و نه تعامل با ستارگان در مورد آن‌ها قضاوت کرد.

محققین پیشنهاد کردند برای همراهی با دیدگاه دانشمندان و مردم عادی یک تعریف جدید ژئوفیزیکی از سیاره ارائه دهیم که بر اساس خواص فیزیکی این اجرام متمرکز است و نه صرفا گردش مداری آنها.

رهبری این تیم با آلن استرن، محقق سرپرست ماموریت نیوهوریزون ناسا به پلوتو است که در سال ۲۰۱۵ اولین پرواز خود را بر فراز این کوتوله جنجالی انجام داد.

در آگوست سال ۲۰۰۶ زمانی که ستاره شناس مایک براون از موسسه فناوری کالیفرنیا در تعریف سیارات تجدید نظر کرد، پلوتو به یک سیاره کوتوله تنزل مقام یافت.

اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی(IAU) که بر چنین مواردی نظارت دارد، اعلام کرد که تعریف سیارات در منظومه شمسی به شرح زیر است:

"یک جرم سماوی که (الف)در مداری به دور خورشید بگردد، (ب) جرم کافی برای جاذبه خود و غلبه بر نیروهای تعادل هیدروستاتیکی داشته باشد، (ج) منطقه مداری اطراف خود را پاکسازی کرده باشد."

بر اساس این که پلوتو منطقه مداری اطراف خود را پاکسازی نکرده است، در تعریف جدید سیارات جای نمی گیرد. استرن که به وضوح علاقه زیادی به پلوتو دارد، ماموریتی را رهبری می کند که برای اولین بار به قلب این سیاره کوتوله می رود، اخیرا این تصمیم برای حذف پلوتو را "مزخرف" خوانده است.

استرن که یک دانشمند سیاره شناس است در سال ۲۰۱۵ گفته بود "چرا باید به حرف های یک ستاره شناس در مورد سیارات گوش دهیم؟"

وی معتقد است نظر خواستن از یک ستاره شناس که طیف گسترده‌ای از اجرام سماوی و رویدادهای کیهانی را بررسی کرده است، تا یک سیاره شناس که منحصرا بر روی سیارات، قمرها،و سیستم سیاره‌ای متمرکز است، برای تعیین تعریف سیارات مانند مراجعه به یک پزشک عمومی برای انجام جراحی مغز است.

استرن گفت "با اینکه آن‌ها هر دو پزشک هستند، اما تخصص های متفاوتی دارند. شما بهتر است به یک متخصص سیاره شناس گوش دهید که قطعا دانش بیشتری در مورد این اجرام دارد. وقتی به پلوتو نگاه می‌کنیم واقعا نمی‌دانیم جز سیاره چه چیز دیگری می تواند باشد."

اکنون استرن و همکارانش یک تعریف جدید از سیاره ارائه داده اند و در انتظار تایید IAU هستند. آن‌ها نوشتند "ما تعریف ژئوفیزیکی زیر را برای استفاده توسط مربیان، دانشمندان، دانش آموزان و عموم مردم پیشنهاد می‌دهیم:

یک سیاره یک جرم زیر ستاره ای است که هرگز تحت همجوشی هسته‌ای قرار نگرفته و جاذبه کافی برای ایجاد شکل کروی داشته و یک مدار سه محوری بیضوی بدون در نظر گرفتن پارامترهای مداری آن داراست."

اگر این تعریف کمی سخت به نظر می‌رسد، به زبان ساده می توان گفت هر شی کروی که در فضا قرار دارد و کوچک‌تر از ستارگان است، یک سیاره محسوب می شود.

این تعریف به نحو باورنکردنی ساده به نظر می رسد اما نکته سنج نیز هست. تمامی اجرامی که در جهان وجود دارند، تحت این تعریف قرار نخواهند گرفت، زیرا اجرامی مانند ستارگان و کوتوله های سفید به علاوه ستاره ای نوترونی و سیاه چاله ها را خارج از این تعریف نگه می دارد.

این محققین توضیح دادند "در تاکید بر ویژگی های ذاتی، تعریف ژئوفیزیکی ما مستقیما مربوط به خود دنیای فیزیکی است تا فیزیک و تعامل آن با اجرام خارجی."

این به این معنی خواهد بود که ماه ما و سایر قمرها در منظومه شمسی مانند تایتان، انسلادوس،اروپا و گانیمد همه واجد شرایط سیاره بودن، هستند که در حال حاضر به آن‌ها شبه سیاره اطلاق می شود.

محققین می گویند تعریف فعلی به چند دلیل ناقص است:

• اول این که این تعریف تنها آن‌هایی را به عنوان سیاره می شناسد که به دور خورشید می گردند، نه آن‌هایی که به دور سایر ستارگان گشته و یا آزادانه در کهکشان در حرکت هستند.
• دوم اینکه منطقه پاکسازی شده به این معنی است "هیچ سیاره ای در منظومه شمسی" نمی تواند این معیار را داشته باشد، زیرا اجرام کیهانی کوچک دائما در اطراف سیاراتی همچون زمین و در محدوده مداری آن‌ها در حال حرکت هستند.
• در آخر آن‌ها می گویند این منطقه پاکسازی شده به این معنی است که ریاضیات استفاده شده در تایید اینکه آیا یک جرم سماوی یک سیاره هست یا خیر، باید وابسته به فاصله باشد، زیرا "منطقه" باید کاملا تعریف شود."

البته مسلما تا زمانی که IAU تصمیم نگیرد، هیچ چیز تغییر نخواهد کرد و اگر تصمیم بگیرد که دوباره در تعریف سیاره تجدید نظر کند، پیش از رسمی شدن آن، مدتی طول خواهد کشید تا نظرات را بررسی کند.

اما این تیم ادعا می کند که نظر عموم را در طرف دارد و اگر عموم مردم موافق باشند، شاید زمان تجدید نظر فرا رسیده است، حتی اگر استرن با این کار می‌خواهد پاسخی برای این سوال دائمی دریافت کند: اگر پلوتو دیگر یک سیاره محسوب نمی‌شود، پس چرا نیوهوریزون را به آنجا فرستادید؟