هیچ کس در قبال محیط زیست پاسخگو نیست

صادق زیباکلام در پنل تخصصی حقوق شهروندی و محیط زیست در شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی محیط زیست، اظهارداشت: در تعقیب موضوعات زیست محیطی گاه متوجه برخی مسائل می‌شویم که باورناپذیر است. برای مثال در جریان گرد و غبار خوزستان متوجه شدیم این پدیده ناشی از فعالیت‌های انسانی است که ریشه در کشور عراق و فعالیت‌های بخش نفت در داخل ایران دارد که به منظور استخراج نفت باعث خشک شدن تالاب‌ها در این منطقه شدند.

وی با اشاره به وقوع آتش سوزی جنگل‌های گلستان در سال ۹۳، اظهار کرد: بعد از اینکه این جنگل‌ها سه روز در آتش می‌سوختند یک هلی‌کوپتر برای انتقال نیروها به منطقه اعزام شد. این هلی‌کوپتر از دستگاه‌های دیگر برای مهار آتش قرض گرفته شده بود و محیط زیست گلستان خود هلی‌کوپتر آب‌پاش نداشت.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه این موضوع بسیار باعث تعجب است که استان‌های مستعد آتش‌سوزی مثل گلستان، گیلان و مازندران هلی‌کوپتر آب‌پاش ندارند، گفت: مردم محلی در این منطقه با تجهیزات ابتدایی اقدام به خاموش کردن آتش کردند. ما خوشحال می‌شویم که بخش نظامی کشورمان چندین هزار هلی‌کوپتر داشته باشد اما چرا نباید محیط زیست کشور یک هلی‌کوپتر آب‌پاش در اختیار داشته باشد. در این شرایط به سازمان پیشنهاد دادیم که دو هلی‌کوپتر دسته دوم از چین وارد کنند.

زیباکلام در ادامه ضمن مقایسه بودجه سازمان‌ها و نهادهای متولی فرهنگ در کشور با بودجه کل سازمان حفاظت محیط زیست، اظهار کرد:‌ در سال ۹۳ مجموعه ۳۵ نهاد و سازمان فرهنگی حدود شش هزار میلیارد تومان بودجه دریافت کردند این در حالی است که در همین سال کل بودجه محیط زیست ۱۷۴ میلیارد تومان بود.

وی گفت: سازمان محیط زیست نمی‌تواند با مبالغ ناچیز هم جلوی خشک شدن دریاچه ارومیه را بگیرد و هم گرد و غبار استان خوزستان را مهار کند و هم از خشک شدن تالاب‌ها و رودخانه‌های متعدد جلوگیری کند.

زیباکلام با بیان اینکه در اینجا مسئله نه حقوق شهروندی است و نه بحث بودجه و اعتبارات، گفت: بحث اصلی عقب‌ماندگی یک جامعه است که می‌توانیم آن را به اشکال مختلف ببینیم. وضعیت محیط زیست بهترین شاخصه برای نشان دادن عقب‌ماندگی جمهوری اسلامی ایران، مجلس، دولت، دانشگاهیان و مردم است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه در کشور ما بارها برای مسائل مختلف راهپیمایی و تظاهرات می‌شود ولی برای محیط زیست تجمعی صورت نمی‌گیرد، گفت: معتقدم باید فکر اساسی برای عقب ماندگی جامعه ایران کرد. در کشورهایی مثل فرانسه، آلمان، اتریش، نروژ و دانمارک مردم در قبال محیط زیست احساس مسئولیت دارند و حکومت‌ها نمی‌توانند هر بلایی که خواستند سر محیط زیست بیاورند. همچنین در این کشورها مطبوعات و روشنفکران نسبت به وضعیت محیط زیست اعتراض می‌کنند در حالی که روشنفکران کشورمان هیچ توجهی به این مسائل ندارند.

وی با بیان اینکه در کشور ما نه اصلاح‌طلبان و نه اصولگراها، نه نویسندگان و نه شعرا هیچ یک دغدغه محیط زیست ندارند، گفت: در کشور ما محیط زیست در مقابل چشم‌مان در حال از بین رفتن است اما جامعه هیچ کاری برای مقابله با این کار انجام نمی‌دهد بنابراین جامعه یک جامعه عقب مانده است.

زیباکلام با بیان اینکه تنها در مواردی که بخواهیم از محیط زیست علیه دولت یا خانم ابتکار استفاده کنیم به فکر گرد و غبار و سایر مسائل زیست محیطی می‌افتیم، گفت: در این موارد از مسائل محیط زیست برای بهره‌برداری‌های سیاسی استفاده می‌شود و یک نوع شارلاتانیسم سیاسی در کشور وجود دارد و سیاسیون ما تنها به فکر جمع کردن رای هستند.

وی با اشاره به اینکه محیط زیست هنوز در کشور ما مساله‌ای نیست که آن را به گردن آمریکایی‌ها بیندازند و آسیب‌های زیست محیطی را ناشی از عوامل نفوذی و تحریم‌ها بدانند، ‌گفت: بعید نیست که در آینده این موضوع نیز در کشور ما مطرح شود اما تاکنون چون محیط زیست موضوعی نیست که بشود از آن بهره‌برداری جناحی و خطی کرد مثل چوپوق سرخ‌پوست‌ها دست به دست می‌شود و هیچ مدیری به خاطر محیط زیست تهدید نمی‌شود.

زیباکلام تاکید کرد: در شرایطی که هیچ پاسخگویی در کشور برای مسائل مختلف وجود ندارد نمی‌توانیم از حقوق شهروندی حرف بزنیم. در ۳۰ سال گذشته هیچ کس در قبال محیط زیست پاسخگو نبوده است و در بهترین حالت مسائل محیط زیست به دولت‌های قبلی پاس داده شده است. معتقدم مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد باید به فکر حفظ محیط زیست باشند.