اسکار در دست فضا نوردان

فرارو- مصطفی شریفیان؛ پس از آنکه اصغر فرهادی انوشه انصاری اولین فضانورد زن ایرانی و پرفسور فیروز نادری از مدیران برجسته ناسا را به عنوان نمایندگان خود در اسکار ۲۰۱۷ معرفی کرد، این سوال در میان بسیاری مطرح شد که چرا او به جای این دو شخص نامرتبط با هنر و سینما، شخصیت های شناخته شده سینمای ایران چون امیر نادری، بهرام بیضایی، شهره آغداشلو، بهروز وثوقی و ... را به نمایندگی از خود راهی این مراسم مهم سینمایی نکرد.

اگر چه جمله فیروز نادری که "از فضا مرزها دیده نمی شوند" و یا طرح شال انوشه انصاری (عکس ناسا از شهر مشهد) پیام های نمادینی را دربردارند؛ اما به گمان نگارنده این یادداشت ریشه انتخاب اصغر فرهادی در این جمله جوزف کمبل در کتاب "قدرت اسطوره" نهفته است: "فضانوردان اسطوره های عصر مدرن هستند!"

جوزف کمبل استقبال خیره کننده از فیلم "جنگ ستارگان" را اینگونه تفسیر می کند که برای انسان مدرن، "فضانوردان" همان نقش الهام بخش و هویت سازی را بازی می کنند که سلحشوران و قهرمانان در داستان ها و افسانه های گذشتگان ایفا می کردند و این همان نقش اسطوره است.

نگاهی گذرا به فیلم های مطرح در اسکار سال های اخیر نیز نشان می دهد که تقریبا هر ساله فیلمی با موضوع فضانوردی در میان آنان به چشم می خورد. ورود، در میان ستارگان، جاذبه و ... از جمله این آثارند که با موضوعیت فضانوردی با استقبال آکادمی اسکار مواجه شده اند.

در واقع اصغر فرهادی نیز خودآگاه یا ناخودآگاه از همین قاعده "اسطوره مدرن" تبعیت کرده است و با معرفی دو فضانورد ایرانی "زن و مرد" به نمایندگی از خود و یا فراتر، به نمایندگی از مردم ایران، به شکلی نمادین به مقابله با فرمان تبعیض آمیز ترامپ بر علیه ایرانیان برآمده است. انتخابی هوشمندانه که به موفقیت تبلیغاتی-رسانه ای برای او و مردم ایران منجر شده است.