اهداف ناگفته تور ملک سلمان

روزنامه وطن امروز: بروس ریدل؛ کارشناس اندیشکده بروکینگز نوشت: ‌سفرهای خارجی اخیر و حایز اهمیت پادشاه و وزیر خارجه عربستان سعودی در راستای تهاجم دیپلماتیک قابل‌توجه این کشور برای بهبود روابط راهبردی‌اش است. سفر یک ماهه ملک سلمان به همراه هیاتی ۶۰۰ نفره به کشورهای آسیایی که از یکشنبه شروع شد، مشهودترین بخش این تهاجم دیپلماتیک است.

مقام‌های پادشاهی عربستان معمولا به سفرهای پر از تشریفات و پرهزینه خود معروف هستند؛ سال گذشته نیز محمد بن‌نایف، ولیعهد این کشور سفری یک‌ماه به الجزایر صورت داد. البته این سفرها شخصی بوده و شامل دیپلماسی عمومی چندانی نیست اما سفرهای ملک سلمان، نقش دیپلماتیک بیشتری دارد. هدف ناگفته چنین سفر طولانی‌مدت نشان دادن شور و انعطاف این پادشاه است که شایعات درباره سلامتی وی، بویژه سلامت ذهنی‌اش، بسیار زیاد است.

ملک سلمان بن عبدالعزیز،‌ پادشاه عربستان که روز یکشنبه عازم تور یک ماهه سفرهایش به کشورهای آسیایی شده، سفر خود را با ۹ روز اقامت در اندونزی آغاز کرد. اندونزی، مالزی و برونئی از کشورهای مهم مسلمان هستند که عربستان آنها را به پیوستن به ائتلاف نظامی اسلامی ترغیب می‌کند، ائتلافی که هدف رسمی‌اش جنگ با تروریسم اما خط‌مشی آن چیز دیگری است.

چین و ژاپن بازارهای حساس نفت عربستان هستند و انتظار می‌رود در این سفر آسیایی ملک سلمان، توافقنامه‌های جدیدی امضا شود. سفر عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان به عراق به‌عنوان نخستین سفر یک مقام بلندپایه سعودی به این کشور از سال ۱۹۹۰ محسوب می‌شود که روز یکشنبه انجام شد. آخرین سفر یک مقام بلندپایه سعودی به عراق مربوط به سفر بندر بن‌سلطان، سفیر وقت عربستان در آمریکا بود. وی ماموریت داشت تنش‌های روبه رشد بین بغداد و واشنگتن در بهار ۱۹۹۰ را کاهش دهد.

صدام حسین در تابستان همان سال کویت را اشغال و تهدید کرد به عربستان حمله می‌کند. ریاض مدت‌ها بر این اعتقاد بود که حمله ۲۰۰۳ آمریکا به عراق، به واسطه روی کار آوردن اکثریت شیعه در این کشور، صرفا باعث پیشبرد منافع ایران شده است. سعودی‌ها سال‌ها از گشودن سفارتخانه در عراق یا اعزام سفیر به این کشور خودداری کردند و نمی‌خواستند به دولت عراق مشروعیت ببخشند. سرانجام عربستان سفیر خود را به عراق اعزام کرد اما سال گذشته او با عصبانیت از نفوذ ایران در عراق انتقاد کرد و به کشور فراخوانده شد. با توجه به موارد یاد شده، سفر جبیر به عراق تغییری شگفت‌انگیز در رویکرد عربستان محسوب می‌شود. جبیر نشست با نخست‌وزیر عراق را مثبت خوانده و گفته است ۲ کشور برای همکاری در جنگ با تروریسم توافق کردند.

ظاهرا سعودی‌ها تصمیم گرفته‌اند برای اتخاذ رویکردی متفاوت در قبال عراق تلاش کنند. آنها امید دارند تعامل سطح بالاتری با دولت عراق ایجاد کنند. در واقع سفر وزیر خارجه عربستان به عراق به معنای قبول با تاخیر واقعیت است.

اقلیت سنی عراق در آینده قابل پیش‌بینی، کنترل کشور را دوباره به دست نخواهند گرفت. تشکیلات رهبری عربستان بیش از یک دهه است این واقعیت را انکار می‌کند. نشست عمان که ۲۷ مارس در اردن برگزار می‌شود و قرار است ملک سلمان نیز در آن شرکت کند، نشستی مهم برای این پادشاه است. هدف این نشست به نمایش گذاشتن وحدت جهان عرب و حمایت از عبدالله دوم، پادشاه اردن است که با موجی از چالش‌ها در داخل و خارج مواجه است.