پاسخ محمد خاتمی به درخواست‌ کاندیداتوری

خبرگزاری ایسنا: یک کاندیدای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری گفت: سوزاندن سرمایه هنر نیست، اگر سرمایه‌ای هست باید آن را به نحوی به کار برد که مشکلات‌مان را اندک اندک حل کند.

حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی در دیدار اعضای ستاد جوانان اصلاح‌طلب که از وی خواستند تا با در نظر گرفتن آینده ایران به عنوان کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری آینده در صحنه حضور داشته باشد، اظهار کرد: خواست تاریخی ملت ما و انقلاب‌مان این بوده است که صاحب نظامی مردم‌سالار و پیشرو باشیم. از این رو نیز مردم ما به جمهوری اسلامی رأی داده‌اند و جمهوری مقتضای عصر ماست.

وی خاطرنشان کرد: ذهن بشر در دنیای پیشرفته امروز جز حاکمیت مردم بر سرنوشت خود را نمی‌پذیرد. جمهوری مستلزم این است که افراد اعم از حاکم و غیرحاکم در درجه اول شهروند باشند و شهروند بودن را بپذیرند و آن را در خود احساس کنند و فرهنگ متناسب با مردم‌سالاری و جمهوریت شکل بگیرد. و این کاری است اصیل و زمان‌گیر که نخبگان و روشنفکران باید انجام دهند.

وی ادامه داد: تحقق جمهوری مستلزم تبدیل رعیت به شهروند است. امیر المؤمنین علیه السلام در مقام حاکم نخستین کسی است که در مقابل حق والی از حق رعیت صحبت و مردمان را به مطالبه آن حق تشویق می‌کند. احساس این‌که تک تک افراد در مقابل والی و حاکم حق دارند و حاکم در مقابل مردم مسوولیت. مسأله‌ای بسیار حیاتی و مهم است اگر مردم به این نتیجه نرسند حاکمان خیلی زود می‌توانند بساط استبداد را بگسترانند و اگر حاکمان این حس را نداشته باشند جامعه با موانع متعددی برای استقرار جمهوری مواجه می‌شود و جمهوری اسلامی از این حکم مستثنی نیست.

این کاندیدای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری افزود: کانت فیلسوف نام‌آور قرن هجدهم میلادی مطلب مهمی دارد که به مطلب امیرالمؤمنین علیه‌السلام نزدیک است. ضابطه اخلاق چیست؟ آن چیزی که می‌خواهی و انجام می‌دهی، باید به گونه‌ای باشد که بپذیری به صورت قانون عام درآید. اگر می‌خواهی دروغ بگویی برو به وجدانت رجوع کن؛ آیا حاضری که دروغگویی قانون عام باشد؟ اگر می‌خواهی خیانت و نقض عهد کنی، حاضری همه نیز این کار را بکنند؟ قطعاً حاضر نیستی؟ باید به حاکمان مستبد گفت که استبداد اگر دائمی شود و عام شود طبعاً اگر شخص دیگری هم به جای آنان بیاید بتواند استبداد کند؛ آیا این را می‌پسندند؟ به کسی که شکنجه می‌کند اگر بگویند شهروند دیگری به جای تو بنشیند می‌پسندی که او هم شکنجه‌گر باشد؟ این حس اگر در میان مردم و حاکمیت جا افتاد گام اول جمهوری و دموکراسی را برداشته‌ایم.

وی گفت: من بر این باورم که امروز ما شاهد حضور دوگونه تفکر و رویکرد هستیم که از درون یکی استبداد در می‌آید و دیگری حاکمی را می‌پسندد که در درجه اول شهروند و مسوولیت‌پذیر باشد و بعد حاکم. کار بزرگ، رواج و ترویج تفکر درست در جامعه و تبدیل آن به گفتمان است. اگر جامعه به این رشد برسد دیگر دغدغه این‌که چه کسی حاکم باشد را نخواهیم داشت؟ می‌خواهم بگویم که به اصلاحات به این صورت می‌نگرم که باید در این زمینه و به این صورت کار کرد. اگر قانونی را نمی‌پسندیم تلاش کنیم به صورت مسالمت‌آمیز و در مسیر رسمی آن قانون به قانون بهتری تبدیل شود. اگر نابسامانی و ناهنجاری است بکوشیم به سازوکاری برسیم که به صورت مدنی قابل اصلاح باشد. این را محور کار قرار دهیم چشم‌انداز بهتری پیش‌رو خواهیم داشت. مهم این است که کاری کنیم که زمینه چنین کار و مسوولیتی فراهم شود.

وی یادآور شد: در انتخابات دوره قبل گفتم که دل‌مان می‌خواهد جمع کثیری، به خصوص از جوانان که گرد هم آمده‌اند آزادانه دور هم جمع باشند و بحث و گفت‌وگو کنیم و سازوکار فعالیت‌های مسوولانه اجتماعی و سیاسی را پیدا کنیم، ولی نتیجه کار این شد که بسیاری از همین بچه‌ها الان گرفتار مشکلات متعددند. آقایان کروبی و موسوی و خانم رهنورد همچنان در حصر به سر می‌برند؟ باید همه تلاش ما این باشد که شرایط مزبور ادامه پیدا نکند و دوباره تکرار نشود.

خاتمی با بیان این‌که «الان قصد ندارم در باب نامزدی خود برای ریاست جمهوری اعلام نظر کنم» سوال کرد که اگر به هر دلیل شرط حضورش فراهم نباشد، آن روز آنان که امیدوار بودند چه حالی پیدا می‌کنند؟ و ادامه داد: بعضی می‌گویند بیایید، همه چیز روشن می‌شود، ما پشت شما می‌ایستیم. من به فکر اصلاحات و به فکر جماعتی هستم که به هر حال به من لطف دارند.

وی با بیان این‌که «موقعیت حساسی است و کار دشوار و در عین حال مردم طبعاً مطالباتی دارند» ابراز عقیده کرد: اگر تمام ارکان نظام و نهادهای مسوول یا غیرمسوول و قدرتمند همه همراهی کنند سال‌ها طول می‌کشد که به نقطه صفر برنامه چهارم برگردیم، یعنی شرایط سال ۸۴. مردم می‌خواهند تورم، بیکاری، تحریم‌ها رفع شود، ولی چه کسی می‌تواند قول بدهد که اگر کارشکنی ها و موانع باشد می‌تواند چنین کاری را بکند. اگر منصفانه برخورد کنند، می‌توان کاری کرد، اما اگر همه در مقابل هم قرار بگیرند، به کشور لطمه جدی وارد می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنانش نیز اظهار کرد: آیا می‌توان این انتخابات را تبدیل به فضایی کرد که دشمنی‌ها بیشتر نشود و زمینه ایجاد دیالوگ فراهم آید؟ باید رویه‌ها عوض شود.

این کاندیدای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری گفت: من خودم را کسی یا سرمایه‌ای نمی‌دانم، ولی از نظر اجتماعی و بین‌المللی وجهه و پتانسیل‌هایی ایجاد شده است. سوزاندن سرمایه هنر نیست، اگر سرمایه‌ای هست باید آن را به نحوی به کار برد که مشکلات‌مان را اندک اندک حل کند و این امر نه راحت‌طلبی است، نه شانه از زیر بار مسوولیت خالی کردن، ولی در هر حال باز هم می‌اندیشم و امیدوارم همه ما درست بیاندیشیم.