نگاهی به تغيير «سينمايي» وزير ارشاد

الهام نداف در روزنامه اعتماد نوشت: از آبان ٩٥ تا آخرين ماه سال، پنج ماه سرنوشت‌ساز را در حوزه فرهنگ و هنر دولت يازدهم رقم زد. در اين فرصت كوتاه و بعد از جايگزيني سيدرضا صالحي‌اميري به جاي علي جنتي به عنوان وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، زمزمه‌هاي تغيير در بخش‌هاي مختلف هنري و فرهنگي شنيده مي‌شد.

بيشتر اين تغييرات اما متوجه سينما بود. سينمايي كه اگر نگوييم حواشي آن از حوزه موسيقي بيشتر بود، حتما با آن برابري مي‌كرد.

همان روزها رييس سازمان سينمايي در گفت‌وگو با رسانه‌هاي مختلف، تا جاي ممكن شايعه رفتنش از وزارتخانه ارشاد را رد مي‌كرد: «ما هستيم و با آقاي صالحي‌اميري همكاري كامل داريم. از آنجايي كه آقاي صالحي‌اميري در جريان كار و پيگير هستند و قول مساعدت جدي را به ما داده‌اند.»

او اما در ادامه با بالا گرفتن گمانه‌زني‌ها، با انتشار متن و عكسي در صفحه اينستاگرام خود، خداحافظي‌اش با صندلي رياست سازمان سينمايي را محتمل‌تر كرد: «امروز پنجشنبه سيزده آبان ورودي روستاي برغان كرج. يكي گفت: نماز كردند؟ گفت: آري. گفت: آه. گفت همه نماز من از آن تو. آن آه تو از آن من. شمس تبريزي و من مي‌گويم: همه سازمان‌هاي جهان ازجمله سازمان سينمايي از آن تو و اين حال و نمازت از آن من.»

با اين همه اما وزير ارشاد تازه وارد، ترجيح داد صبوري كند و بزرگ‌ترين رخداد سينمايي كشور با همان تركيب مديريتي برگزار شود. جشنواره‌اي كه براي ايوبي حكم راه رفتن روي لبه پرتگاه را داشت؛ برگزاري آبرومند آن مي‌توانست ورق را به نفع او برگرداند و عكس اين مساله مانعي براي ادامه راه او در سازمان سينمايي بود. در انتهاي راه اما همه‌چيز دست به دست هم داد تا تغيير در سازمان سينمايي مهم‌ترين دستاورد جشنواره سي و پنجم فجر باشد.

تصميم هيات انتخاب براي كنار گذاشتن فيلم‌هايي چون «كاناپه» كيانوش عياري، «يه وا» آناهيد آباد و «هجوم» شهرام مكري، «لرد» محمد رسول اف و «كارت پرواز» مهدي رحماني و همچنين بازماندن فيلم‌هاي در خور توجه بخش مسابقه از ليست نامزدهاي نهايي و نحوه داوري، ارزيابي و... شرايط را براي انتقاد منتقدان فراهم كرد. در اين بين نمي‌توان از نقش برنامه «هفت» به عنوان تنها برنامه سينمايي پرمخاطب و بهروز افخمي و مسعود فراستي در ملتهب كردن فضا گذشت.

بالاخره ايوبي براي آخرين بار به عنوان سخنران و رييس سازمان سينمايي، بار ديگر ارادت خود را به سينماگران در مراسم بزرگداشت اصغر فرهادي نشان داد و تا آخرين لحظه به حواشي و شايعات تن نداد. با وجود اعلام برخي سايت‌ها مبني بر استعفاي او تا دوشنبه ١٦ اسفندماه در اتاق خود ماند و به استعفا تن نداد. از همين رو صالحي‌اميري دست به كار شد و حكم بركناري ايوبي و انتصاب محمدمهدي حيدريان را صادر كرد.

حكمي كه شبانه در رسانه‌هاي و فضاي مجازي دست به دست شد: «جناب آقاي محمد مهدي حيدريان؛ با سلام انتصاب شما را به سمت معاون وزير و رييس سازمان سينمايي تبريك مي‌گويم. خدمت به سينماي پرافتخار ايران توفيقي بزرگ و فرصتي بي‌بديل است. در انجام اين رسالت خطير بسان همه اهالي سينما همراهتان هستيم. اميدوارم با درايت و تدبيرتان جوانه‌هاي اميد نورسته در عرصه سينما روزبه‌روز شكوفا و شكوفاتر شود. موفقيت روزافزون‌تان را از خداوند بزرگ خواستارم.»

حيدريان چهاردهمين مديري است كه بعد از انقلاب به عنوان مشاور وزير ارشاد و رييس سازمان سينمايي، حكم مي‌گيرد. او پيش از اين در دوران وزارت احمد مسجد جامعي، دو سال و نيم معاون سينمايي وزارت ارشاد بود و با محمد آفريده مديرعامل مركز گسترش سينماي مستند و تجربي مدير انجمن سينماي جوان، جعفر صانعي‌مقدم مديركل اداره نظارت و ارزشيابي و عليرضا رضاداد مديرعامل بنياد سينمايي فارابي همكاري كرد.

به موجب اين حكم، صالحي‌اميري در گفت‌وگوي كوتاهي عنوان كرد در وزارت ارشاد، گردش مديريتي اتفاق مي‌افتد و ريزش مديران بي‌معناست: «آقاي ايوبي از مديران خوب ما در وزارت ارشاد هستند كه با ما همكاري مي‌كنند، ما در وزارت ارشاد گردش مدير داريم اما ريزش مدير نداريم. مبناي اصلي عمل ما در وزارت ارشاد، خلاقيت، نوآوري و به كارگيري تجربه‌هاي تازه در حوزه‌هاي مختلف است و آقاي حيدريان هم از مديران باسابقه و توانمند حوزه سينما بوده‌اند كه پيش از اين مشاور عالي بنده بود. آقاي ايوبي نيز از مديران باسابقه فرهنگي محسوب مي‌شوند كه همچنان با وزارتخانه ارشاد همكاري خواهند داشت و ما از تجربه و ظرفيت ايشان حداكثر استفاده را مي‌كنيم.»

حيدريان صبح سه‌شنبه ١٧ اسفندماه بعد از توديع و معارفه غيررسمي در كنگره سراسري مديران و مسوولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به اتاق خود در سازمان سينمايي رفت. حجت‌الله ايوبي اما غايب اين مراسم بود و عليرضا تابش مديرعامل بنياد فارابي، حبيب ايل‌بيگي معاون نظارت و ارزشيابي و رمضانعلي حيدري‌خليلي معاون توسعه فناوري سازمان سينمايي در اين مراسم حيدريان را همراهي مي‌كردند. هنوز مشخص نيست وزير ارشاد چه سمتي براي ايوبي در نظر گرفته است. با رفتن او از سازمان سينمايي، سرنوشت بعضي از اتفاقات نيز در هاله‌اي از ابهام قرار مي‌گيرد. همان اتفاقاتي كه زمان مديريت او در سازمان سينمايي باب شد. برپايي گروه هنر و تجربه براي نمايش آثاري كه به هر دليلي فرصت اكران در سينماها را ندارند، يكي از همين‌ها است.

اين گروه سينمايي پيش از اين مورد هجمه برخي منتقدان قرار گرفته بود و حالا با از دست دادن يكي از مهم‌ترين سالن‌هاي سينمايي خود در سينما فرهنگ، به نظر مي‌رسد بيش از گذشته به حاشيه رانده شود. همچنين يكي از اقدامات ايوبي جدا كردن بخش بين‌الملل جشنواره فجر از بخش ملي آن بود. اين جشنواره سال گذشته با مديريت رضا ميركريمي برگزار شد و امسال نيز اين فيلمساز مديريت آن را برعهده دارد. با اين همه تغيير در شكل برگزاري اين جشنواره هم اتفاق دور از ذهني نيست.

دوران مديريت ايوبي در سازمان سينمايي، حواشي فراواني به همراه داشت. البته او هيچ‌وقت به اين حواشي تن نمي‌داد، اما شايد بزرگ‌ترين معضل او در سازمان سينمايي، روي پرده نرفتن فيلم‌هايي چون «رستاخيز»، «خانه پدري»، «عصباني نيستم»، «ارادتمند، نازنين، بهاره و تينا»، «كاناپه» و سرنوشت نامعلوم «آشغال‌هاي دوست داشتني»، همچنين كشمكش بر سر پخش تيزر فيلم‌هايي سينمايي از شبكه جم و عدم حمايت رسانه ملي از توليدات سينمايي باشد.