تحقق تورم تک رقمی در ایران پس از ۲۵ سال

عصر ایران: قرائن و شواهد موجود نشان می دهد که نرخ تورم ایران در کل سال ۱۳۹۵ تک رقمی شده و به زیر ۱۰ درصد می رسد. به این ترتیب در سال ۱۳۹۵ کمتر از ۱۰ درصد از قدرت خرید پول کاهش پیدا می کند.

تک رقمی کردن تورم یکی از دستاوردهای کلیدی دولت یازدهم است که در راس آن حسن روحانی قرار دارد. او یکی از شعارهای انتخاباتی اش در سال ۱۳۹۲ را کنترل تورم اعلام کرد و او و کابینه اش توانسته اند با سیاست هایی که در پیش گرفته اند بیش از ۳۰ درصد از نرخ تورم را کاهش بدهند.

آخرین بار که ایران نرخ تورم تک رقمی را تجربه کرد در سال ۱۳۶۹ بود و با نرخی ۹ درصدی. این تنها نرخ تورم تک رقمی بوده است که در همه سال های پس از جنگ هشت ساله حاصل شده بود. پیش از آن هم در سال ۱۳۶۴ نرخ تورم تک رقمی شده و به ۶.۹ درصد رسیده بود.

با تک رقمی شدن نرخ تورم در سال ۱۳۹۵، تعداد سال هایی که بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ تورم تک رقمی داشته ایم به ۳ فقره خواهد رسید یعنی سال های ۱۳۶۴ و ۱۳۶۹ و ۱۳۹۵.

نرخ تورم در ایران تغییرات قیمتی حدود ۳۸۰ نوع کالا و خدمت را محاسبه می کند. از سال ۱۳۱۶ به بعد که بانک ملی وقت نرخ تورم کشور را محاسبه می کرد و در دهه ۳۰ و با تشکیل بانک مرکزی، این بانک نرخ تورم مناطق شهری را محاسبه کرده است فقط در سال های ۱۳۱۷، ۱۳۱۸، ۱۳۲۳، ۱۳۲۶، ۱۳۳۰، ۱۳۳۱، ۱۳۳۲، ۱۳۳۴، ۱۳۳۵، ۱۳۳۶، ۱۳۳۷، ۱۳۳۹، ۱۳۴۰، ۱۳۴۱، ۱۳۴۲، ۱۳۴۳، ۱۳۴۴، ۱۳۴۵، ۱۳۴۶، ۱۳۴۷، ۱۳۴۸، ۱۳۴۹، ۱۳۵۰، ۱۳۵۱، ۱۳۵۴ تورم تک رقمی و زیر ۱۰ درصد داشته ایم یعنی در ۲۵ سال در بازه زمانی ۱۳۱۶ تا ۱۳۵۷.

در محدوده زمانی ۱۳۱۶ تا ۱۳۵۷ در سال های ۱۳۲۴، ۱۳۲۵ و ۱۳۲۹ تورم منفی داشته ایم و بیش ترین تورم منفی در این دوره مربوط به سال ۱۳۲۹ است و با منفی ۱۷.۲ درصد.

بیش ترین تورم در سال های قبل از انقلاب مربوط به سال های ۱۳۲۲ است و با ۱۱۰.۵ درصد و در محدوده زمانی ۱۳۲۲ تا ۱۳۵۷ بالاترین تورم مربوط به سال ۱۳۵۶ بوده است با ۲۵.۱ درصد.

در دوره بعد از انقلاب بالاترین میزان نرخ تورم در سال ۱۳۷۴ بوده است و با ۴۹.۴ درصد. در محدوده زمانی سال های ۱۳۷۶ تا ۱۳۹۱ بالترین تورم در سال ۱۳۹۱ بوده است و با ۳۰.۵ درصد.

دولت دوم محمود احمدی نژاد با سیاست هایی که در پیش گرفت و عمدتا در پی سیاست های انبساطی بود و توجه ویژه ای به چاپ اسکناس بدون پشتوانه داشت و مسکن مهر را با این نوع پول که تورم زا بود شروع کرد نرخ تورم را در تیر ماه ۱۳۹۲ به ۳۷ درصد رساند.

این ۳۷ درصد تورم به معنای کاهش ۳۷ درصدی قدرت خرید است یا برای پرداخت اولین مبلغ یارانه نقدی در سال ۱۳۸۹، حدود ۵ هزار میلیارد تومان از بانک مرکزی قرض کرد و آن را پس نداد.

در انتخابات خرداد ۱۳۹۲ که نرخ تورم بیش از ۳۰ درصد بود، حسن روحانی در بخش وعده های اقتصادی، موضوع کنترل تورم را مطرح کرد.
روحانی با تشکیل کابینه و توفیق نسبی در اداره کشور و انجام مذاکرات و حصول توافق هسته ای که متن آن توافق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) نام گرفت، یکی از حوزه های تورم زا را که تورم انتظاری بود، کنترل کرد. در نهایت نرخ تورم در خرداد 1392 تک رقمی شد و به زیر 10 درصد رسید.

نرخ تورم دوازده ماهه منتهی به بهمن 1395 به 8.7 درصد رسیده است. نرخ تورم نسبت به نرخ تورم دی ماه امسال، یک دهم درصد افزایش داشته است و به طور کلی با میانگین گرفتن از تورم های 11 ماه اول امسال به نرخی حدود 9 درصد می رسیم. با توجه به این که در اسفند اتفاق خاصی رخ نداده و افزایش قیمت جهشی و شوک آور در آخرین ماه سال جاری نداشته ایم، انتظار می رود نرخ تورم دوازده ماهه منتهی به اسفند در محدوده زیر 10 درصد بماند.

نرخ تورم سال 1395 در اوایل سال 1396 توسط بانک مرکزی اعلام می شود. با توجه به این که در روزها و هفته های پایانی سال 1395 افزایش قیمتی جهشی نداشته ایم، لذا به نظر می رسد نرخ تورم تک رقمی خواهد شد.

بر این اساس برای اولین بار از سال 1369 به بعد، نرخ تورم ایران تک رقمی می شود و این دستاورد برای دولت روحانی ثبت می شود. پس از 25 سال که جامعه ایرانی تورم دو رقمی و بالاتر از 10 درصد را تجربه کرد، فرصتی فراهم آمد تا در سال 1395 نرخ تورم تک رقمی تجربه شود و بخش عمده ای از این تک رقمی شدن تورم به سیاست های دولت برمی گردد.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که از این به بعد دولت باید به طور جدی به رونق بخشیدن به اقتصاد و حل معضل اقتصاد توجه ویژه ای داشته باشد. به هر رو جامعه ایرانی از سال 1395 به سال 1396 عبور می کند که تورم تک رقمی را برای نخستین بار و بعد از 25 سال تجربه کرده است. باید دید و منتظر ماند که آیا این تورم تک رقمی حفظ خواهد شد و سیاست های دولت در خصوص کنترل تورم و ایجاد اشتغال به چه صورت خواهد بود و آیا پس از کنترل تورم، به منظور ایجاد اشتغال، افزایش تورم و احیانا تورم دو رقمی عملا مورد پذیرش قرار خواهد گرفت یا نه.