«سبد رای روحانی» را چه چیزهایی تهدید می‌کند؟

فرارو: کمتر از ۱۰ روز تا آغاز نام نویسی کاندیداهای دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری باقی مانده است و در کنار گمانه زنی‌ها درخصوص نامزد‌ها و تاکتیک‌های احتمالی جریان‌های سیاسی، یکی از مسائل مهمی که مورد بررسی قرار گرفته، مسئله سبد رای حسن روحانی در انتخابات پیش رو است.

این روز‌ها حسن روحانی واپسین ماه‌های حضور خود در پاستور را به عنوان یازدهمین رئیس جمهور کشورمان سپری می‌کند و تلاش دارد تا با حضور در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری که قرار است ۲۹ اردیبهشت ماه سال جاری برگزار شود، زمینه را برای ادامه حضور خود در پاستور فراهم کند.

اما این مسئله تاحدود زیادی پیچیده و تفاوت زیادی با سال ۹۲ دارد. حالا دیگر روحانی یک کارنامه چهارساله دارد که می‌تواند تاثیر بسیاری بر سبد رای او بگذارد. تاثیراتی که از نگاه دو جریان سیاسی کشور یعنی اصلاح‌طلبان و اصولگرایان در بعضی موارد منفی است و در بعضی دیگر مثبت.

همین مسئله موجب شده است که این سوال مطرح شود که آیا بار دیگر حضور روحانی می‌تواند زمینه ساز حضور مردم پای صندوق‌های رای باشد و رای مثبت آن‌ها را با خود همراه کند؟

آرای خاکستری در هاله‌ای از ابهام

تقریبا ۷۲ ساعت مانده به زمان رای گیری انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری بخشی از آرای خاکستری که به نوعی همیشه حضورشان در انتخابات با، اما و اگرهای بسیاری همراه است و بعضا در به پای صندوق‌های رای نمی‌روند، تصمیم گرفتند که در آن دوره برای حمایت از حسن روحانی وارد میدان شده و نام وی را بر برگه‌های رای‌گیری نوشته و در صندوق بیاندازند.

اما همانطور که در چند سطر بالاتر به آن اشاره شد، حضور این گروه در هر انتخاباتی در هاله‌ای از ابهام به سر می‌برد و همچنان مشخص نیست که آیا آن‌ها حاضر هستند بار دیگر از روحانی حمایت کنند یا خیر. اما واضح است که عدم حضور آن‌ها می‌تواند تهدید جدی برای سبد رای رئیس جمهور باشد و اگر او نتواند حمایت و اعتماد دوباره آن‌ها را جلب کند، با یک ریزش آرای قابل توجهی مواجه می‌شود.

حامیان سابق و ناراضیان فعلی

یکی دیگر از مواردی که معمولا هر رئیس جمهور یا سیاستمداری که از طریق انتخابات، وارد عرصه می‌شود، عدم رضایت برخی حامیان است که در کارزارهای سیاسی با رای مثبت خود، پیروزی آن‌ها را رقم زده اند. این مسئله درخصوص حسن روحانی نیز صدق می‌کند.

زیرا زمانی که وی در انتخابات سال ۹۲ حضور پیدا کرد جدا از مسئله حمایت مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی و رئیس دولت اصلاحات، توانست به واسطه وعده‌های مختلف در حوزه‌های سیاست داخلی و خارجی، اقتصاد، فرهنگ و... تعداد زیادی از مردم را با خود همراه کند. اما او موفق نشد که به تمامی وعده‌های خود عمل کند و همین مسئله نارضایتی تعداد قابل توجهی از حامیان او را به همراه داشت که البته نگاه دو جریان سیاسی به این مسئله با یکدیگر متفاوت است.

اصلاح طلبان معتقدند که حسن روحانی شاید توانسته باشد در حوزه سیاست خارجی اقدامات بسیاری از جمله دستیابی به برجام، انجام داده باشد، اما متقابلا در سیاست داخلی نتوانسته موفقیت چندانی کسب کند. به همین دلیل است که حسین مرعشی در یکی از گفت‌وگو‌های خود می‌گوید: ما سیاست‌های کلی آقای روحانی را تایید می‌کنیم، اما در عرصه سیاست داخلی همه سیاست‌های دولت را تایید نمی‌کنیم. ما منتقد وزارت کشور بوده و هستیم.

البته این تن‌ها انتقاد اصلاح طلبان از روحانی نیست و صادق زیبا کلام معتقد است: متاسفانه مجبورم دولت یازدهم را در این درس رد کنم و نمره قبولی به آن نمی‌دهم. دولت روحانی در خصوص مسئله رفع حصر هیچ اقدامی نکرده است، درباره آزادی بیان، آزادی مطبوعات، آزادی زندانیان سیاسی نیز هیچ اقدامی نکرده است. در واقع دولت در زمینه حقوق شهروندی و آزادی‌های مدنی به‌جز یکسری شعار و سرگرمی با منشور حقوق شهروندی واقعا هیچ کار دیگری نکرده است.

از سوی دیگر حامیان دولت (اعم از اصولگرایان و اصلاح طلبان) در یک مسئله با یکدیگر اتفاق نظر دارند و آن هم مسئله اقدامات اقتصادی دولت است. آن‌ها هرچند در میزان با یکدیگر اختلاف دارند، اما در مجموع معتقدند که دولت نتوانسته وضعیت معیشت مردم را طی چهار سال بهبود چندانی ببخشد و حتی رکود و افزایش نرخ بیکاری هم به آن افزوده شده است.

همچنین عدم رضایت بخشی از مردم هم باید به این لیست اضافه شود. زیرا برخی از اقشاری که در سال ۹۲ به حسن روحانی رای داده بودند این روز‌ها وضعیت اقتصادی را یکی از دلایلی می‌دانند که موجب شده تمایل آن‌ها برای رای مجدد به روحانی را تحت تاثیر قرار دهد و مانع از تکرار آن شود؛ بنابراین همراه شدن دوباره این منتقدان و ناراضی‌ها یکی دیگر از چالش‌های پیش روی حسن روحانی است. البته شاید فعالان و جریان‌های سیاسی با توجه به شرایط موجود حاضر باشند بار دیگر او را حمایت کنند، اما ایجاد رضایت در افکار عمومی قطعا بزرگترین چالش پیش روی روحانی خواهد بود.

حملات تندرو‌ها و تاثیر بر سبد رای روحانی

یکی دیگر از مسائلی که می‌تواند بر سبد رای حسن روحانی تاثیر منفی بگذارد، حملات تندرو‌ها به دولت است. مسئله‌ای که حتی حمیدرضا جلایی‌پور هم به آن اشاره کرده است. او معتقد است که رای جمع کردن برای روحانی در شرایط کنونی کار سختی است. چون شبکه عظیم رسانه‌ای تندروهای مخالف او کوشش می‌کنند مقصر اصلی مشکلات اقتصادی مردم را روحانی معرفی کنند؛ لذا دعوت از مردم خصوصا از اقشار ضعیف برای رای دادن به روحانی کار سختی است. وی پایه نگرانی خود را نظر سنجی انجام شده‌ای می‌داند که در آن وضع روحانی خوب نبوده است.

او این مسئله را اینگونه تشریح می‌کند که توجه به نتایج یک نظر سنجی اخیر هم، این نگرانی را تایید می‌کند. وجه خوب این نظر سنجی این است که تهرانی‌ها اقلا شصت درصد در انتخابات شرکت می‌کنند. اما رای به روحانی بیست و هفت درصد بوده که کم است. در ترمینال جنوب (که شهرستانیهای عزیز بیشترند) و مترو (که اقشار متوسط و متوسط پایین بیشتر حضور دارند) وضع روحانی خوب نبوده است. وضع روحانی در بخش‌های اصلی شهر خوب است. البته چهل درصد هم هنوز تصمیم نگرفته اند که به چه کسی رای بدهند.

تاثیر نفوذی‌ها بر سبد رای روحانی

اما عملکرد و حملات تندرو‌ها تن‌ها مواردی نیستند که می‌توانند تاثرات منفی بر سبد رای روحانی بگذارند، زیرا به عقیده برخی از تحلیلگران سیاسی حضور مدیران میانی می‌تواند برای حسن روحانی خطرناک باشد. آن‌ها بر این باورند که مدیران ارشد و میانی که ممکن است در آستانه انتخابات چرخش‌هایی داشته باشند باید سامانی به خود بگیرند.

این یکی از مسائلی بود که حامیان دولت طی این سال‌ها بار‌ها و بار‌ها به روحانی متذکر شده بودند. زیرا حضور این افراد حتی طی این چهار سال بار‌ها و بار‌ها موجب شده بود که در شهرهای مختلف شاهد تبلیغات علیه دولت باشیم که می‌تواند تاثیر بسیاری بر افکار عمومی داشته باشد.

در مجموع هرچند پیش‌بینی انتخابات بسیار دشوار است، اما واضح است که خطر‌ها و تهدیدهای بسیاری در اطراف سبد حسن روحانی در گردش هستند که می‌تواند او را در مسیر پیروزی و حضور مجدد در انتخابات با مشکلات زیادی مواجه کند. او شاید طبق نظر سنجی اخیر دانشگاه مریلند آمریکا محبوبیت ۶۹ درصدی داشته باشد، اما قطعا با مشکلات بسیاری در ایام انتخابات مواجه خواهد بود که تجربه و مهارت او در سیاست را به چالش خواهند کشید.