اصولگرایی و غربالگری نخبه سالارانه؟

جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مهمترین ائتلاف های اصولگرایی، در آستانه انتخابات دوازدهم ریاست جمهوری با غربالگری نامزدهای خود، نخستین تجربه و تمرین های نخبه سالاری را می آزماید تا شاید بتواند پایانی برای ناکامی های سیاسی این جریان بجوید.

خبرگزاری ایرنا: جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مهمترین ائتلاف های اصولگرایی، در آستانه انتخابات دوازدهم ریاست جمهوری با غربالگری نامزدهای خود، نخستین تجربه و تمرین های نخبه سالاری را می آزماید تا شاید بتواند پایانی برای ناکامی های سیاسی این جریان بجوید.

تحولات مربوط به جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی موسوم به «جمنا» که اکنون در صدر تشکل های جریان اصولگرایی قرار گرفته و داعیه دار اصلی ایجاد اتحاد و انسجام میان چهره ها و گروه های این جریان به شمار می آید، نگاهی بسیاری از ناظران سیاسی را به خود معطوف داشته است.

جمنا پس از اعلام موجودیت در اوایل دی ماه ۹۵، پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم را هدف گذاری کرد و با برگزیدن شورای مرکزی فعالیت های سیاسی خود را آغاز کرد.

این ائتلاف پس از فعل و انفعالات درونی به فهرستی چهارده نفره برای نامزدهای ریاست جمهوری رسید و بنا بر اعلان اعضای شورای مرکزی جمنا، از میان ده تن از پراقبال ترین اعضای فهرست، پنج نفر به مرحله نهایی غربالگری وارد خواهند شد.

در این ارتباط، امروز پنجشنبه ۱۷ فروردین دومین مجمع ملی جبهه مردمی برگزار می شود که در آن یکی از موارد مهم بحث کاهش نامزدهای جبهه از ۱۰ نفر به پنج نفر با رای مستقیم حاضرین سه هزار نفره است. به گفته «یحیی آل اسحاق» عضو شورای مرکزی جمنا در نهایت به این شورا اختیار داده می‌شود، به تناسب شرایطی همچون توجه به نظرسنجی های مردمی تا روزهای نزدیک به انتخابات و نیز شانس بالای نامزد برای تایید صلاحیت در شورای نگهبان، دست آخر یک نفر را به عنوان نامزد نهایی معرفی کند.

از دید تحلیلگران سیاسی، فرایندی که جمنا تاکنون پیموده یکی از نخستین تجربه های آریستوکراسی (نخبه سالاری) در جریان اصولگرایی است تا پس از ناکامی در انتخابات ریاست جمهوری خردادماه ۹۲ و حاصل نشدن نتیجه مطلوب در انتخابات مجلس دهم، با عبور از سد واگرایی به سوی پیروزی گام بردارند.

* دشواری های جمنا برای اجماع میان اصولگرایان

جمنا هر چند از آغاز فعالیت تلاش کرد در جایگاه یگانه تشکل اثرگذار و بسیج کننده توان اصولگرایان برای دستیابی به ریاست جمهوری دوازدهم قرار گیرد اما با چالش های جدی در این زمینه روبرو بوده و هست. اعلام موجودیت تشکل های موازی چون «جبهه پیشرفت، رفاه و عدالت» نمودی از این چالش ها بود.

در ادامه و در آستانه اعلام اسامی نهایی نامزدهای انتخاباتی، خودداری برخی نامزدهای فهرست چهارده نفره از امضای میثاق نامه جمنا سبب شد تا شکاف ها در این ائتلاف بیشتر خودنمایی کند. از این منظر، فاصله گرفتن و جدایی دبیر پیشین شورای امنیت ملی از جمنا نشان داد «جبهه پایداری» به عنوان یکی از تشکل های رادیکال اصولگرا حسابی جدی روی همسازی با جمنا باز نکرده است. با این حال، زمزمه های باقی ماندن نام رییس کنونی کمیته امداد امام خمینی (ره) در فهرست پنج نفره جمنا از دید شماری از تحلیلگران به معنای حفظ برخی پیوندها بین این تشکل و پایداری ها است.

شکاف دیگر در جمنا به واسطه اعلان عدم تمکین «حزب موئتلفه اسلامی» به تصمیم جمنا برای حذف نامزد موئتلفه از فهرست احتمالی پنج نفره پدیدار شد تا جایی که دبیرکل این حزب سنتی و قدیمی اصولگرا اعلام کرد با قاطعیت از نامزد مورد نظر موئتلفه تا پایان رقابت ها حمایت می کند.

از سوی دیگر، برخی از اعضای فهرست با فعالیت های بیرون از برنامه ریزی های جمنا به دنبال تاثیرگذاری بر تصمیم نهایی این تشکلند. اعلام موجودیت جریان مردمی انقلابی فرزندان نسل سوم روح الله با عنوان «جماران» و با شعار «ما ۳۳ میلیون نفر» از دید برخی ناظران تلاشی است تا اعضای جمنا را به سوی اجماع روی جوانترین عضو فهرست این تشکل سوق دهد یا در صورت لزوم پایگاهی مجزا برای حمایت از این نامزد قرار گیرد.

* جمنا و تجربه ای آریستوکراتیک

در بسیاری از مردمسالاری های غربی، نامزدهای نهایی راه یافته به انتخابات ریاست جمهوری فرایندی آریستوکراتیک یا به عبارتی نخبه سالارانه را می پیمایند.

در کشوری چون فرانسه شاهدیم که نامزد سوسیالیست ها برای انتخابات آتی این کشور در رای گیری درون حزبی با مشارکت جمعیتی یک و نیم میلیون نفری، به گود رقابت با نامزدهای دست راستی فرستاده می شود. در انتخابات مقدماتی احزاب اصلی آمریکا برای انتخابات نهایی ۲۰۱۶ این کشور نیز «هیلاری کلینتون» و «دونالد ترامپ» به ترتیب با آرای حدود ۱۶ میلیون و سیزده و نیم میلیون نفری دموکرات ها و جمهوریخواهان وارد رقابت نهایی شدند.

اینک شورای سه هزار نفره جمنا نیز مامور تعیین نامزدها و در نهایت نامزد نهایی این تشکل شده است تا با استفاده از الگویی نخبه سالارانه چهره ای رای آور و قوی را وارد آوردگاه انتخاباتی سازد، هر چند از دیدگاه برخی ناظران گزینش نامزد نهایی از ملاحظات کلان تری پیروی کرده و الگوی کنشگری نخبه سالارانه الزاما به معنای نخبه سالاری تمام عیار اصولگرایان برای اجماع روی نامزدی واحد نخواهد بود.