مأموريت جديد اعراب خاورميانه براي بريتانيا

محمدمهدي مظاهری استاد دانشگاه در وقایع اتفاقیه نوشت:درشرايطي‌که در هفته‌هاي اخير، ايرانيان طعم خوش تعطيلات نوروزي را تجربه مي‌کردند، مردم بريتانيا هفته‌هايي توأم با ترس و ناامني و البته تجربه جدايي و جدايي‌طلبي را پشت سر گذاشتند.

روز چهارشنبه، دوم فروردين (۲۲ مارس) يک مرد مهاجم با خودرو چند عابر را روي پل وست‌مينستر در قلب لندن و کنار ساعت بيگ‌بن و پارلمان بريتانيا زير گرفت و سپس با چاقو يک مأمور پليس را هدف قرار داد. وقوع اين حمله تروريستي، آن هم در مناطقي از پايتخت بريتانيا که مرکز اماکن سياسي و تردد توريست‌هاست و انتظار تدابير امنيتي بالا از آن مي‌رود، بار ديگر خلأهاي امنيتي کشورهاي قدرتمند اروپايي و نفوذ و عمليات نسبتا راحت عناصر تندرو در اين کشورها را به رخ مردم بريتانيا و اروپا کشيد و آنها را در ترس و ناباوري جديدي فرو برد اما بهت و سرگرداني مردم بريتانيا به نگراني از وقوع عمليات‌هاي تروريستي در اين کشور ختم نشد. ترزا مي، نخست‌وزير بريتانيا، روز سه‌شنبه، هشتم فروردين، نامه‌اي را امضا کرد که براساس آن، رسما خروج کشورش از اتحاديه اروپا آغاز شد و اين يعني شروع روندي تازه در عرصه‌هاي مختلف زندگي سياسي، اقتصادي و اجتماعي مردم بريتانيا.

طرفداران برگزيت که خواهان به‌دست‌گرفتن قوانين و کنترل مهاجرت به کشورشان بودند، حال بايد از بازار مشترک کالا و خدمات اروپايي خارج شوند زيرا رهبران اتحاديه اروپا مي‌گويند اگر بريتانيا حرکت آزادانه مردم در کشورهاي عضو را نپذيرد، نمي‌تواند در بازار مشترک باقي بماند. ازدست‌دادن دسترسي آزاد به اين بازار مشترک که حدود ۵۰۰ ميليون نفر را دربرمي‌گيرد، مي‌تواند تأثيرات کوتاه‌مدت و ميان‌مدت متعددي بر شرکت‌هاي بين‌المللي و بخش مالي و خدمات بريتانيا داشته باشد. ادامه نفوذ و تسلط بريتانيا بر متصرفاتش در ساير مناطق جهان نيز از ديگر مسائلي بوده که تحت‌تأثير خروج آنها از اتحاديه اروپا قرار گرفته است. حاکميت بريتانيا بر جبل‌الطارق، يکي از نمونه‌هاي بارز اين امر است که در روزهاي اخير و متأثر از آغاز فرايند خروج بريتانيا از اتحاديه اروپا، به دردسري تازه براي اين کشور تبديل شده است. جبل‌الطارق، بخشي از شبه‌جزيره‌اي در جنوب اسپانياست و کنترل آن از سه قرن پيش در اختيار بريتانيا بوده اما اسپانيا همچنان بر آن ادعاي ارضي دارد.

مطابق پيش‌نويس دستورالعمل مذاکرات اتحاديه اروپا با بريتانيا، توافق‌هاي ميان اين دو شامل جبل‌الطارق نخواهد شد، مگر آنکه بريتانيا به‌طور جداگانه در‌اين‌زمينه با اسپانيا به توافق برسد. به‌اين‌ترتيب، با استراتژي جديد اتحاديه اروپا، بريتانيا ممکن است ناچار باشد به‌جز مذاکرات خروج از اتحاديه اروپا، با اسپانيا نيز درباره جبل‌الطارق مذاکره کند. اسکاتلند نيز که در سال ۱۷۰۷ به پادشاهي انگليس پيوست تا عنوان رسمي «پادشاهي متحده بريتانيا» همراه با ولز و ايرلند شمالي شکل بگيرد، حال در روزهاي اخير (۱۰ فروردين ۱۳۹۶/ ۳۰ مارس)، در نامه‌اي رسما خواهان آن شده که دولت اسکاتلند بتواند همه‌پرسي استقلال از بريتانيا را برگزار کند. چنين مسائلي نشان مي‌دهد مقامات بريتانيا در ماه‌ها و سال‌هاي پيش‌رو دغدغه‌ها و مشغله‌هاي متعددي را در حوزه‌هاي گوناگون پيش‌رو خواهند داشت و اين امر حداقل در کوتاه‌مدت، اقتصاد، امنيت و رفاه اجتماعي مردم بريتانيا را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد.

باوجود‌این مقامات بريتانيايي مي‌کوشند در رويکرد به مسائل داخلي و بين‌المللي به‌گونه‌اي عمل کنند که تا حد ممکن از شوک و نگراني به مردم بريتانيا کاسته شود. طراحي سفر سه‌روزه ترزا مي‌ به خاورميانه به‌ويژه اردن و عربستان، مشخصا براي کاستن از تبعات منفي خروج از اتحاديه اروپا صورت مي‌گيرد.

خانم مي‌ بعد از سفر به اردن اعلام کرد که مستشاران نظامي بريتانيا را به‌منظور کمک به اين کشور برای مقابله با داعش به اردن اعزام خواهد کرد؛ مستشاراني که هرچند همچون نمونه‌هاي سابق در عراق، کمک چنداني به مبارزه جدي با داعش نمي‌کنند اما حداقل مي‌توانند اين پيام را به مردم بريتانيا برسانند که کشورشان همچنان نقشي فعال و مؤثر در عرصه‌هاي جهاني دارد. در سفر خانم مي به عربستان نيز به احتمال زياد، مقامات سعودي موظف مي‌شوند تا پاسخ حمايت‌هاي بي‌دريغ نخست‌وزير بريتانيا به‌ويژه در نشست‌هاي اخير شوراي همکاري خليج‌فارس را بدهند و با پترودلارهاي خود از آسيب و تزلزل اقتصاد بريتانيا پس از خروج از اتحاديه اروپا جلوگيري کنند.

به‌اين‌ترتيب به نظر مي‌رسد هرچند حملات تروريستي، خروج از اتحاديه و ادعاهاي استقلال‌طلبي، وضعيتي دشوار و پرچالش را براي بريتانيا رقم زده اما مقامات اين کشور مي‌کوشند همچون هميشه، تاريخ اين برهه پرالتهاب را نيز با سياست‌ورزي و باج‌گيري از کشورهاي مختلف پشت سر بگذارند.