عمان، پنجره‌ای به سوی اعتدال منطقه

حسن هادی . کارشناس روابط بین‌الملل در شرق نوشت: ویژگی‌های خاص و منحصربه‌فرد سلطنت عمان به‌ عنوان یک کشور عربی، از عمان کشوری آرام و درعین‌حال تأثیرگذار ساخته است. پیشینه تاریخی و قومی مردمان این کشور آنها را از سایر اعراب متمایز می‌کند. مردمی آرام، مبادی‌آداب، مهربان و خونگرم.

در این کشور خشونت و دعوا معنی ندارد. مانیفست تغییرناپذیر این کشور عرب‌زبان قانون‌مداری آمیخته با دین‌مداری است؛ خصیصه‌ای که به‌ صورت خیره‌کننده وحدت و احترام متقابل و امنیت را بر جامعه مستولی کرده است. سلطان به‌ عنوان شخص اول مملکت، مورد احترام و اعتماد بوده و تصمیماتش فصل‌الخطاب امور است.

شخصیت متین و بی‌حاشیه سلطان‌قابوس و مدیریت کارآمد او، از وی چهره‌ای محبوب در میان مردم ساخته است. از میان هیاهو و غوغاسالاری برخی کشورها که داعیه‌های مختلفی در سر دارند، سلطنت عمان با وجود اینکه کشوری مونارشی است، با اعتدال و با رویکردی شبیه به سوسیال- دموکراسی که مدلی کاملا غربی است، با هژمونی سنتی توانسته است وفاق ملی و آزادی‌های مشروع و قابل قبولی در حوزه مذهب و مدنیت به وجود آورد. اقوام مختلف تحت حمایت قانون آمیزه‌ای از آزادی‌های غربی را در این کشور تجربه می‌کنند.

تأمین امنیت داخلی با تکیه بر احترام به قانون و وحدت، ویژگی بارز این کشور است. همه اینها را وقتی کنار هم می‌گذاریم، در‌می‌یابیم این کشور خانه امن یا حیاط‌خلوت منطقه است، ظاهرا دیگر کشورهای عربی و حتی غربی نیز بدشان نمی‌آید در منطقه پرمخاطره‌ای مانند خاورمیانه کشوری وجود داشته باشد که با اعتدال و بی‌طرفی نقش میانجی و آشتی‌دهنده را ایفا کند، همه کشورها کم‌وبیش با خلق‌و‌‌خو و آرامش این کشور آشنا هستند و به آن احترام می‌گذارند. سلطنت عمان با سیاست و دقت مثال‌زدنی وظیفه دیده‌بانی را در خلیج‌فارس به عهده گرفته است و به‌خوبی جهت‌گیری‌های ناموزون و نسنجیده تصمیم‌سازان منطقه را با ملایمت به سمتی هدایت می‌کند که کمترین آسیب به منافع کل منطقه وارد نشود.

عمان با تداوم سیاست تنش‌زدایی‌ای که به نظر می‌رسد تاکنون نیز انتخاب چندان بدی نبوده است، توانسته اعتماد کشورهای همجوار را به‌خوبی جلب کند. صرف‌نظر از اینکه اوراق پرحدس و گمان داستان آینده این کشور چگونه و به دست چه کسانی ورق خواهد خورد، همه‌چیز حاکی از آن است که ساختار و زیربنای سیاسی این کشور که کاملا با سیاست داخلی آن آمیخته است و سال‌هاست با چیره‌دستی و تجربه سلطان، طراحی و برنامه‌ریزی شده، تغییر چندانی نخواهد کرد. این نقش‌آفرینی هرچند بسیار دشوار و جلب ‌نظر همه کشورها به آن نیز دشوارتر است، اما درحال‌حاضر بهترین گزینه برای سلطان‌قابوس و متحدان غربی و منطقه‌ای‌اش به شمار می‌رود.

ایران به ‌عنوان بزرگ‌ترین قدرت منطقه که طولانی‌ترین مرز آبی را در شمال خلیج فارس با کشورهای عربی دارد، نمی‌تواند از سوی هیچ کشوری به‌خصوص کشور عمان نادیده گرفته شود. تنگه هرمز و موقعیت خاص آن که در جنوب و شمال با تعامل بسیار هماهنگ دو کشور، سال‌هاست بر عبورومرور کشتی‌ها و ناوهای خارجی نظارت دارند، ضرورت این وفاق بین‌المللی را نمایان می‌‌کند.

دست‌اندازی قدرت‌های بزرگ در طول تاریخ به منطقه زرخیز خلیج فارس آرامش را از این منطقه گرفته است و ظاهرا گریزی هم از آن وجود ندارد. در هر برهه‌ای، به بهانه‌های مختلف این منطقه صحنه تاخت‌وتاز و قدرت‌نمایی کشورها بوده است. اعتدال تنها مُسکن آرامش‌بخش در این نقطه از کره‌زمین است. تمام قدرت‌ها بدون استثنا، باید از حریم تنش و درگیری‌های سیاسی خود را دور نگه دارند. کوچک‌ترین تنش در این منطقه بهانه حضور بیگانگان و سوداگران مرگ را فراهم می‌‌کند.