واکاوی هدف اصلاح‌ طلبان در انتخابات پیش‌ رو

تابناک: تب و تاب ثبت نام کاندیدا های دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری فروکش کرده است و پرونده همه ۱۶۳۶ داوطلب برای بررسی صلاحیت ها راهی شورای نگهبان شده است، در این فرصت کمتر از ۱۰ روزه تا اعلام رسمی گزارش بررسی های شورای نگهبان، اما آنچه قوت گرفته است پیش خوانی تاکتیک رقبای کارزار این انتخابات از سوی تئورسین های دو جریان است.

دو جریان اصلی سیاسی کشور- اصولگرایان و اصلاح طلبان- این روزها بشدت پیگیر اوضاع و احوال یکدیگر هستند و کوچکترین تحرکات سیاسی یکدیگر را رصد می کنند و در وصفش تحلیل ها ست که روانه میدان انتخاباتی می کنند. میدانی پر حاشیه و جنجال آفرین که در حال حاضر قریب به ۲۸ کاندیدای بالقوه دارد که البته در این میان به نظر می رسد فقط ۴ تن نقش افرین باشند و ۲۴ نفر دیگر یا شانس تایید صلاحیت ندارند و اگر هم نظر مثبت شورای نگهبان شامل حالشان شود بیشتر به نظاره گر رقابت های ۴ کاندیدای اصلی می مانند.

این افراد شاید گاه بواسطه مناظره های انتخاباتی به گرم ترکردن تنور انتخابات هم کمک کنند. این درحالی است که حضور انتخاباتی «سید ابراهیم رئیسی و محمد باقر قالیباف» از یک سوی گود و کاندیداتوری «حسن روحانی و اسحاق جهانگیری» در سوی دیگر حائز اهمیت و توجه ویژه است .

برچسب کاندیدای «پوششی» یا کاندیدای «ثانی» عنوانی مشترک است که در این دوره از رقابت ها بر پیشانی کاندیداتوری قالیباف و جهانگیری خورده، برچسبی که سبب می شود حضور انتخاباتی آن دو مستقل از ورود رئیسی و روحانی بی معنی جلوه کند و رقابت جدی شیخ دیپلمات و سید خراسانی را محرک و عامل اصلی به میدان آمدنشان - قالیباف و جهانگیری بدل کند.

آنچه مسلم است این که رقابت میان این ۴ چهره بسیار جدی و تنگاتنگ است. مصاف رئیسی و روحانی از یک سو و رودرویی اقای شهردار و اقای معاون اول از سوی دیگر سبب خواهد شد که رقابت های دوازدهمین دوره انتخابات پیش رو به انتخاباتی ویژه و بی مانند بدل شود.

در این میان اما ورود «اسحاق جهانگیری» به میدان انتخابات آن هم در آخرین لحظات ثبت نام از کاندیداهای ریاست جمهوری، حائز اهمیت و قابل بررسی است . جهانگیری اگرچه همواره کاندیدای بالقوه ای در جناح اصلاح طلب به شمار رفته است، اما تاکنون هرکز ردای کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری بر تن نکرده و اگر گاهی هم مثل سال ۹۲ کاندیدا شده است، به نفع یکی از کاندیداها کناره گیری کرده است؛ در سال ۹۲ به نفع آیت الله هاشمی و امسال هم شاید به نفع حجت الاسلام روحانی.

او اگر هم سودایی در سر داشته در گعده دوستانه اش پنهان مانده و رسمی نشده است. به همین دلیل هم صاحب نظران بر این باورند که ورود یکباره «اسحاق جهانگیری» به میدان رقابت های انتخاباتی پیش رو قطعا یک تاکتیک انتخاباتی از سوی جریان اعتدالگرایان - اصلاح طلبان است. تاکتیکی که دستکم می تواند پیشبرنده سه هدف از سوی ائتلاف اعتدالگرایان - اصلاح طلبان باشد .

«کمک به حسن روحانی در مناظرات انتخاباتی به دلیل داشتن نگاه دقیق آماری و اطلاع از همه امور دولت»، «قابلیت جذب اجماع اصلاح طلبان و اعتدلگرایان در صورت رد صلاحیت حسن روحانی»، «داشتن مقبولیت نزد بزرگان برای تایید صلاحیت و عبور از فیلترشورای نگهبان» سه فاکتور و عاملی است که جهانگیری را وادار به اعلام کاندیداتوری ذیل نام «حسن روحانی» کرد. در زیر اهمیت و چرایی سه هدف کاندیداتوری جهانگیری را به تفکیک بررسی کرده ایم

مکمل روحانی در مناظرات انتخاباتی

صاحب‌نظران و تحلیلگران اصلاح طلب بر این باورند که هرکدام از نامزدهای جریان رقیب وارد گود انتخابات بشود، مهم‌ترین برنامه انتخاباتی و تبلیغاتی خود را نقد و تخریب برنامه دولت یازدهم قرار می دهند . استراتژی که استارتش ازنطق‌های زمان ثبت‌نام خورده شد و نطق «محمدباقر قالیباف» هم در انتقاد جدی از ضعف های دولت یازدهم بارزترین مصداقش بود. نطقی که به همه شایعات در باره کاندیداتوری دوگانه رئیسی - قالیباف وجه و اعتبار بیشتری داد و این شایعه را قوت بخشید که در صورت برد رئيسی در انتخابات، قالیباف،گزینه مناسبی برای معاون‌اولی خواهد بود؛ به نظر می رسد اطلاع از آمار و ارقام و نطق محکم شهردار تهران مکمل خوبی برای سبک و منش ارام رئیسی خواهد بود و به‌این‌ترتیب در مواجهه با رئیسی- قالیباف، باید کسی در کنار روحانی قرار می‌گرفت که بتواند نقش مکمل را به بهترین شکل ایفا کند.

در برابر این چینش، مهم‌ترین ابزار رویارویی، به‌ویژه در فرصت مناظره‌ها، حضور یکی از نزدیک‌ترین چهره‌ها به روحانی و دولت او بود. به همین دلیل هم بود که جهانگیری، به عنوان نامزد موردنظر این تز انتخاباتی برگزیده شد. جهانگیری اقتصادان مطلع، زیرک و خوش حافظه است و همین سه خصوصیت کافی است که بهترین گزینه برای کمک رساندن به روحانی در مناظرات انتخاباتی باشد ، ضمن اینکه جهانگیری درمقام معاون اول روحانی طی ۴ سال گذشته در جریان همه امور مربوط به دولت قرار گرفته و همین اطلاعات بهترین فاکتور برای مددرسانی به روحانی است.

در همین راستا هم بود که جهانگیری در روز ثبت نامش گفت :« من در متن همه جریانات بودم. برای همه این شرایط را باز می‌کنم و از کارنامه دولت دفاع می‌کنم. در هیچ مقطعی میان معاون‌اول و رئیس‌جمهور چنین رابطه جدی‌ای وجود نداشته است. من روحانی را شخصیت عزیز، ارزشمند، خوش‌فکر و صاحب اندیشه می‌دانم. ایشان به من علاقه دارند. گاهی ساعت‌ها مشورت می‌کنیم.»

البته سخنان اخیر «محمدرضا عارف» رئیس فراکسیون امید مجلس نیز تایید کننده این موضوع است به گفته او نامزدی معاون اول رییس‌جمهور تصمیم شورای عالی اصلاح‌طلبان بود. ما تصمیم گرفتیم به جز آقای روحانی نامزد دیگری در انتخابات داشته باشیم که آقای جهانگیری هم قبول کردند و این دو قطعاً در یک گروه هستند و عملکرد دولت را توضیح می‌دهند.

مقبولیت بالا بین اصلاح طلبان و اعتدالگرایان

بحث وارد کردن کاندیدای پوششی یا کاندیدای احتیاطی به عرصه رقابت ها از آذر ماه سال گذشته از سوی اصلاح طلبان مطرح شد. اصلاح طلبان می دانستند که اصولگرایان در انتخابات پیش رو قطعا با یک کاندیدا وارد میدان نخواهد شد و در آن صورت تنها ماندن روحانی مقابل چند رقیب اصولگرا کار را برای روحانی سخت می کند. به همین دلیل هم آنها طرح کاندیدای ثانی را مطرح کردند، اما یافتن فردی که هم مقبول باشد و هم مشهور و هم اینکه در دقیقه نود به نفع روحانی عرصه رقابت های را ترک کند، کار دشواری بود.

اصلاح طلبان و اعتدالگرایان گزینه های متعددی داشتند، اما اصرار رئیس جمهوری بر دولتمرد بود این کاندیدا یافتن گزینه نهایی را دشوار کرد تا اینکه در نهایت از میان «محمد شریعتمداری، محمد علی نجفی و اسحاق جهانگیری» قرعه به نام جهانگیری افتاد و ۸ ساعت مانده به پایان ثبت نام ها توافق اصلاح طلبان، اعتدلگرایان و شخص رئیس جمهوری بر سر ورود جهانگیری قطعی شد و او به میدان آمد تا در قالب کاندیدای احتیاطی هم کمک رسانی روحانی باشد و هم اینکه اگر شایعاتی که در مورد رد صلاحیت روحانی وجود دارد قوت گرفت، ائتلاف اصلاح طلبان و اعتدالگرایان عرصه را به رقیب واگذار نکند و فردی را داشته باشد که هم مقبول باشد و هم توانمند. مقبول به این معنا که بتواند محل اجماع اصلاح طلبان و اعتدالگرایان باشد. توانمند هم به این معنا که بر امور اجرایی مسلط باشد.

جهانگیری جز معدود اقتصادانان فعالان سیاسی اصلاح طلب است که در طرف مقابل و در بین جناح رقیب نیز دارای مقبولیت سیاسی- اجتماعی است و بزرگان نیز همواره به او نظر مثبتی داشته اند. در کنار این پیش زمینه فرا حزبی، اما نام جهانگیری از اواخر بهمن ماه گذشته به عنوان کانال ارتباطی اصلاح‌طلبان با مقام معظم رهبری بیش از پیش بر سر زبان‌ها افتاد.

در ان ایام مرگ ناگهانی آیت الله اکبرهاشمی رفسنجانی ، برخی از فعالان جریان اصلاح‌طلب را بر آن داشت تا درباره لزوم حفظ کانال ارتباطی با مقام معظم رهبری فکر کنند. همان روزها جهانگیری خود درباره چگونگی انتخابش به خبرنگاران گفت : «ما با دوستان و بزرگان اصلاح‌طلب مذاکره‌ای داشتیم؛ آنها تأکید کردند که این کار انجام شود. من هم با آقای رئیس‌جمهور مشورت کردم و نهایتا به این نتیجه رسیدم که این ملاقات انجام شود که انجام هم شد. هم درباره شرایطی که مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی داشت، صحبت شد و هم شرایط اصلاح‌طلبان. درباره موقعیت، جایگاه و نقش آنها در انقلاب و نظام و نیز درباره سران اصلاح‌طلب هم صحبت شد. نظرات مقام معظم رهبری، نظرات بسیار روشنی راجع به افراد و جریان اصلاح‌طلب است و استقبال خیلی خوبی انجام شد. من به سهم خودم سعی می‌کنم تا آنجا که امکان دارد، در ایجاد و برقراری این کانال ارتباطی تلاش کنم. اینکه همیشه با جریان اصلاحات ارتباط داشته باشند، از تأکیدات مقام معظم رهبری بود.»

با توجه به این میزان مقبولیت جهانگیری در جناح راست است که اصلاح طلبان و اعتدالگرایان تصمیم گرفتند جهانگیری را به عنوان کاندیدای پوششی راهی میدان انتخابات کنند؛ چرا که هم در مسیر احراز صلاحیتش مانع جدی وجود ندارد و هم اینکه مهره مقبول دو جریان اصلی سیاسی کشور است و حاشیه سازی ها برای او به حداقل ممکن خواهد رسید.

درنهایت اینکه «اسحاق جهانگيري» که لباس معاون اول «حسن روحاني» را بر تن دارد،به این دلیل در آخرين دقايق مهلت نام نویسی در انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری ثبت‌نام كرد تا نشان دهنده برنامه اصلاح طلبان برای راي جلوگيري از تحقق هدف تك دوره‌اي كردن دولت روحاني از سوی رقبای اصولگرايشان است. این تاکتیک جدید و نورس اصلاح طلبان نمایانگر این امر است که آنها حاضر نیستند عرصه قدرتی را که چنگ زده اند با تدابیر سیاسی رقیب به راحتی واگذار کنند و برای هر گام رقیب برنامه و تاکتیک خاص خود را دارند.