حدادعادل: اگر «سعدی» نبود،«حافظ» نمی درخشید

خبرگزاری مهر: همایش سعدی و ویکتور هوگو عصر سه شنبه ۲۹ فروردین با حضور غلامعلی حداد عادل رئیس فرهنگستان و زبان و ادبیات فارسی و رئیس بنیاد سعدی و مدیران و چهره های فرهنگی کشور در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.

حداد عادل در این برنامه گفت: از سال ۶۵۵ که گلستان با تصریح خود سعدی تالیف شده کتاب درسی زبان آموزی، فارسی آموزی و ادب آموزی در سراسر قلمرو فارسی زبانان بوده و به اندازه ای در جای خودش خوش نشسته که بی رقیب و بی بدیل شده است. این کتاب نه تنها در مکتب خانه های ایران کتاب درسی بوده بلکه در همه قلمروهای فارسی زبان رکن اصلی درسی شده است؛ در شبه قاره هند، آسیای میانه، آسیای صغیر و شمال آفریقا گلستان، کتاب درسی بوده است. یک تحقیق لازم است تا چاپ های مختلف گلستان در هند بررسی شود. از وقتی گلستان تدوین شده باقی کتابهای ادبی درسی را کنار زده و آنها را منسوخ کرده است. این کتاب حتی توانسته جا را برای رقیبی چون کلیله و دمنه تنگ کند این اتفاق هم با وجود همه زیبایی ها و ظرفیت هایی که کلیله و دمنه دارد اتفاق افتاده است. سنت گلستان خوانی هنوز هم منسوخ نشده گرچه ضعیف شده است.

رئیس بنیاد سعدی در ادامه سخنانش افزود: همه ادیبات و نویسندگان و شاعران ما و همه بزرگان فرهنگمان سر سفره سعدی نشسته و از گلستان بهره برده اند. نقش گلستان در قوت بخشیدن به زبان و ادب فارسی در ذهن و روح فارسی زبانان و ایرانیان شبیه نقش شیر مادر دراستحکام بخشیدن به استخوان های بدن است یعنی کسی که در ادبیات فارسی، گلستان نخوانده باشد مانند کودکی است که شیر مادر نخورده باشد.

متاسفانه امروز، گلستان نقش محوری خود را در زبان و ادب فارسی از دست داده است. اگر به دانش آموزان زبان فارسی می گوییم یک بیت شعر بخوانند و نمی توانند، دلیلش فراموش کردن سعدی و گلستان است. ۶۰ سال پیش که من در کلاس ششم ابتدایی تحصیل می کردم به عنوان تکلیف تعطیلات نوروز به ما گفتند باید یک نسخه از گلستان سعدی با تصحیح محمدعلی فروغی را بخرید و یک بار از ابتدا تا انتها آن را بنویسید. این تکلیف توسط یک مدرسه معمولی دولتی به ما محول شد و به یاد دارم که کل تعطیلات مشغول رونویسی از گلستان بودم.

وی ادامه داد: «جلال آل احمد هم گفته است فکر نکنید با انقطاع از قدیمی ها می توان داستان نویسی و خلق اثر ادبی کرد. من تا به حال ۵۷ بار گلستان را تدریس کرده ام».سعدی بین شاعران فارسی شاعری است که بیشتر از دیگران آثارش به زبانهای دیگر ترجمه شده است. در این زمینه ببینید که انگلیسی ها چند ترجمه در هند از سعدی ارائه داده اند.

حداد عادل در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به شعر حافظ گفت: اگر سعدی نبود حافظ، حافظ نمی شد. یعنی باید ۱۰۰ سال پیش ازحافظ، سعدی می آمد تا حافظ بدرخشد. جالب است که این دو هیچگاه دیگری را به فراموشی نکشانده اند چون می گویند دو شمع روشن در کنار هم همدیگر را خنثی می کنند اما در مورد سعدی و حافظ این اتفاق نیفتاده است. همچنین گفته شده اگر همه متون کهن و منابع ادبیات فارسی نابود شود و فقط اشعار حافظ و سعدی باقی بماند می توان با کتابهای این دو، زبان فارسی را دوباره بازسازی کرد. جالب است که زبان امروز ما همان زبان تلفیقی سعدی از فارسی و عربی است چون سعدی به میزان استفاده از لغات عربی در زبان فارسی تعادل بخشیده است و اگر این تعادل کم و زیاد شود این زبان از حالت زیبایی اش خارج می شود.

سخنران بعدی این مراسم طهمورث ساجدی استاد زبان فرانسه دانشگاه تهران بود که به بیان مطالبی درباره تاریخ قرون وسطی و منابع موجود از تاثیر سعدی و ادبیات فارسی و فرانسه و اروپا پرداخت.