هدیه برجام به میدان نفتی آزادگان

روزنامه اعتماد: شرکت اینپکس ژاپن دوباره مطالعه خود را برای توسعه میدان نفتی آزادگان جنوبی آغاز کرد.

اين خبري است كه ديروز اعلام شد. هرچند ژاپني‌ها در يك سال و نيم گذشته مذاكرات رسمي و غيررسمي بسياري براي حضور دوباره در پروژه‌هاي نفتي ايران داشته‌اند، اما اعلام حضور آنها براي مطالعه ميدان نفتي آزادگان مي‌تواند نشانه جدي بودن آنها براي حضور در صنعت نفت ايران باشد. البته سابقه حضور ژاپني‌ها در ميدان نفتي آزادگان به دوران اصلاحات برمي‌گردد. اتفاقي كه علي ماجدي سفير وقت ايران در ژاپن آن را نقطه عطف روابط ايران و ژاپن و سياست خارجي فعال دوران اصلاحات ياد مي‌كند كه البته با آغاز دولت احمدي‌نژاد ژاپني‌ها هم مثل شركت‌هاي نفتي خارجي از صنعت نفت ايران رفتند.

در سال‌هاي گذشته هميشه توسعه اين ميدان نفتي با پيچيدگي‌هاي گوناگوني همراه بوده؛ البته در رده مهم‌ترين موانع توسعه اين ميدان تحريم‌هاي بين‌المللي قرار مي‌گيرد كه اجازه فعاليت شركت‌هاي خارجي در ميادين نفت و گاز ايران را با محدوديت مواجه كرده بود. هرچند نوع سازه‌هاي زمين‌شناسي و پيچيدگي‌هايي كه در برداشت ازاين ميدان وجود دارد، از ديگر موانع بوده كه نياز به استفاده از تكنولوژي‌هاي روز را الزام مي‌بخشد، با اين حال مانع بزرگ تحريم‌ها سبب شده تا عراق زودتر دست به كار شود و برداشت‌هاي خود را از بخش شمالي اين ميدان آغاز كند.

ركن‌الدين جوادي، معاون وزير و مديرعامل وقت شركت ملي نفت ايران در همين رابطه گفته بود: «پس از تذكرهاي مكرر كتبي و شفاهي و در نهايت ابلاغ اخطار كتبي به پيمانكار چيني اين طرح در اوايل زمستان سال گذشته، شركت سي.ان.پي.سي. براي پيشبرد پروژه، قول مساعد داد و با وجود اينكه حدود يك ماه پس از اخطار ٩٠ روزه نيز به اين شركت براي تجديدنظر در روند پروژه فرصت داده شد، از سوي پيمانكار اقدام موثري انجام نشد و به دليل عدم پايبندي اين شركت به تعهدهاي خود در اين مدت زماني، حكم خاتمه قرارداد اين شركت در طرح توسعه ميدان آزادگان جنوبي صادر مي‌شود. »

پس از اخراج چيني‌ها در اوايل ارديبهشت ماه ١٣٩٣، وزارت نفت تلاش‌هاي خود را براي پيدا كردن پيمانكاري مناسب افزايش داد. اين مباحث ادامه داشت تا آنكه در نخستين روزهاي سال گذشته، خبر امضاي قرارداد با شركت فرانسوي توتال مخابره شد. بيژن زنگنه درباره امضاي قرارداد محرمانگي توسعه ميدان آزادگان جنوبي به عنوان يكي از بزرگ‌ترين ميادين نفتي ايران، گفته بود: « سند محرمانگي توسعه اين ميدان نفتي بين شركت ملي نفت ايران و توتال فرانسه امضا شده است. »

ترديدي نيست كه بازگشت اينپكس به آزادگان مرهون توافق برجام است. توافق هسته‌اي ايران و ١+٥ سبب شد تا دست دولت براي مذاكره با شركت‌هاي خارجي بازتر شود و اميدواري‌ها براي افزايش توليد در اين ميدان قوت بگيرد.

دست شدن دست مقامات وزارت نفت در مذاكره با شركت‌هاي خارجي، بي‌شك يكي از مهم‌ترين دستاوردهاي برجام است. برجام هر چند هنوز موفق نشده تمام بن‌بست‌ها را باز كند، اما در باز كردن راه براي صنعت نفت و گاز بسيار موفق عمل كرده است. تمامي آمارها حاكي از نقش چشمگير نفت در رشد اقتصادي سال گذشته دارند، البته اگر قيمت نفت و بازار جهاني آن، دچار مشكلات اخير نمي‌شد، امروز وضعيت اقتصادي كشور متفاوت‌تر هم بود. مهم‌تر آنكه در حالي كه بسياري از توليدكنندگان عمده نفت به ويژه كشورهاي تك‌محصولي به انواع امراض اقتصادي و نارضايتي‌هاي اجتماعي دچار شدند، ايران موفق شده تا بحران‌ها را تا حدي تعديل كند. مقايسه اقتصاد ايران با كشوري مانند ونزوئلا مويد همين نكته است. اين كشور امريكاي جنوبي در سال‌هايي كه قيمت نفت بيش از صد دلار بود موفق شد به ارقام رشد بي‌سابقه‌اي برسد، با اين همه كاهش شديد قيمت نفت اقتصاد اين كشور را بحران‌هاي زيادي رو به‌رو كرد كه احتمال سرنگوني نيكولاس مادورو، رييس‌جمهوري اين كشور را هم افزايش داده است.

بازگشت ژاپني‌ها به صنعت نفت و پيش از آن بازگشت توتال، در سايه ثبات در مراودات ديپلماتيك اقتصاد كشور اتفاق افتاده است، موضوعي كه اقتصاددانان ادامه اين راه را براي توسعه پايدار توصيه مي‌كنند.