جای نگرانی نیست، بویینگ‌ها سر موعد می‌رسند

روزنامه اعتماد نوشت: خرید هواپیما به قدری جذاب است که هر بار که خبری در خصوص خرید، مذاکره و حتی بررسی درخواست خرید هواپیما مطرح می‌شود می‌تواند یکی از پر بیننده‌ترین اخبار را رقم بزند.

حالا اگر اين خبر با چاشني رفع تحريم‌هاي چند دهه‌اي هم گره بخورد كه كشش براي مطلع شدن از سرانجام آن بيشتر مي‌شود. خبر خريد هواپيماهاي غربي بعد از نزديك به چهار دهه در ماه‌هاي پاياني سال ٩٥، هم همين جذابيت را داشت. زماني كه وزير راه و شهرسازي و قائم‌مقامش در امور بين‌الملل پاي قراردادهاي هواپيمايي را با غول‌هاي بزرگ دنيا امضا مي‌كردند، ناگفته پيدا بود كه حرف و حديث‌هاي بسياري براي همكاري با غول‌هاي بزرگ مطرح خواهد شد.

اين تصميم‌گيري‌ها و رفع تحريم‌ها زماني جدي‌تر شد كه مالك تازه كاخ سفيد امريكا در حال تغيير بود و رييس‌جمهورتازه امريكا نيامده براي ايران خط و نشان كشيده بود. دونالد ترامپ از همان روزهاي رقابت‌هاي انتخاباتي بارها از بازگشت تحريم‌هاي ايران سخن گفت و توافق هسته‌اي با ايران را توافق بد خوانده بود. به نظر مي‌رسيد كه اين امر توافق برجام و قراردادهايي كه به مدد برجام صورت گرفته را متاثر كند.

هر چند كه اين تغيير و تحولات تا ماه‌هاي پاياني سال گذشته تاثير مستقيمي روي روال مذاكرات انجام شده نداشت و در نهايت هر دو غول بزرگ هواپيمايي دنيا با ايران قرارداد امضا كردند اما حرف و حديث‌ها ادامه دارد. حتي وقتي نخستين هواپيماهاي ثبت سفارش شده به نام ايران‌اير وارد آسمان ايران شد، فقط رسانه‌هاي منتقد مدتي سكوت كردند و دوباره روز از نو روزي از نو.

خبر از انصراف ايران از خريد هواپيمايي داد كه قرار است نهايتا تا چند ماه آينده وارد ايران شود و حتي موجب شده بود وزير راه و شهرسازي چندي پيش در مورد آن واكنش خاصي نشان داد.

از سوي ديگر شركت هواپيماسازي بويينگ در مذاكرات خود با مقامات ايران‌اير اعلام كرده بود هما هواپيماي ۷۷۷ را بدون پيش‌قسط بردارد؛ اما قسط اول آن را نصف قيمت اعلامي خود عنوان كرده بود؛ با توجه به اينكه هما قرار بود اين هواپيما را ۱۵۰ ميليون دلار خريداري كند، بايد ۷۵ ميليون دلار را در نخستين ماه به بويينگ پرداخت مي‌كرد كه قطعا نمي‌توانست در ماه نخست اين مبلغ را پرداخت كند. ضمن اينكه يك شركت ليزينگ ايرلندي كه در كار ليزينگ هواپيما براي مشتريان بويينگ است، حاضر به فاينانس ۱۰۰ ميليون دلار از هزينه خريد ۷۷۷ شده بود؛ اما درخواست كرده بود كه بانك مركزي ايران براي هما ضمانتنامه صادر كند كه بانك مركزي از اين كار استنكاف كرده بود.

هما را مجبور به خريدبويينگ تركيش‌اير كردند

به گفته اين مقام آگاه در هما، ايران‌اير به دليل ناتواني در تهيه مبلغ مورد نظر بويينگ و همچنين تمايل به ارايه آموزش‌هاي لازم به كروي پروازي اين هواپيماي مدرن، چندان مايل به دريافت هواپيماهاي بويينگ مندرج در قرارداد نبود؛ اما به دليل اصرار مقامات ارشد وزارت راه و شهرسازي حاضر به مذاكره با بويينگ براي دريافت ۷۷۷ تركيش ايرلاينز شد.

همچنين گفته مي‌شود، مديران ايران‌اير با اين استدلال كه تنها در صورت دريافت هواپيماهاي بويينگ در فواصل زماني قيد شده در قرارداد مي‌توانند منابع ارزي تهيه كنند، به مديران وزارت راه و شهرسازي اعلام كرده‌اند كه اين هواپيماها تا ۲ سال نخست مي‌توانند مبالغ اقساط را تامين كنند و پس از آن در ۲۸ سال مابقي، همه درآمدهاي پرواز اين بويينگ‌ها، سوددهي براي هماست.

به گفته اين مقام مسوول در ايران‌اير، ايرباس نيز قرار بود ۴ فروند ۳۳۰ به هما تحويل دهد؛ اما هواپيمايي جمهوري اسلامي تنها ۲ فروند آن را تحويل گرفت؛ قرار است ايرباس‌هاي خريداري شده در مدت كوتاه چند ماهه، در سيكل پروازي داخلي فعاليت كرده و سپس وارد سيكل پروازهاي خارجي شوند .

امكان انصراف وجود ندارد

قرارداد ايران‌اير با بويينگ در حد ديپلماتيك و فراتر از قرارداد شركتي منعقد شده است. اين قرارداد توسط شخص عباس آخوندي، وزير راه و شهرسازي و فخريه كاشان، قائم‌مقام وي مذاكره و نهايي شده است و به هيچ‌وجه امكان انصراف از اين قرارداد وجود ندارد گواينكه هواپيماي مذكور پس از شرايطي كه براي كشور تركيه و ايرلاين اين كشور ايجاد شد هم‌اكنون به تحت سفارش ايران در سالن رنگ در حال طي كردن مراحل رنگ است.

اصلا بحثي بر سر انصراف از خريد وجود ندارد و كرو پروازي آماده پرواز به سمت مسكو هستند تا مراحل آموزش تخحصصي و فني را ببينند. انعكاس اخباري مبني بر انصراف ايران از اين قرارداد تنها به جهت همزماني با زمان بررسي قراردادهاي خارجي امريكا توسط شوراي امنيت ملي اين كشور مطرح مي‌شود كه به نوعي شانتاژ سياسي است و تاثيري در روند قرارداد ندارد.