محبیان: از تجربیات اصلاح طلبان باید درس گرفت

صبح نو نوشت: دکتر امیر محبیان، استاد دانشگاه و مدیر عامل خبرگزاری آریا؛ از کسانی است که در فرایندهای منتهی به انتخابات شورای دوم و مجلس هفتم نقش داشته است و به اذعان خودش استراتژی حرکت اصولگرایان در انتخابات شورای دوم را تدوین کرده است. وی معتقد است اگر جریانی بتواند در انتخابات شورای شهر موفق شود این به معنای آن است که توانسته سطح مقبولیت خود را بالا برده و احتمال پیروزی‌اش در انتخابات ریاست جمهوری افزایش می‌یابد.

شما از افرادی بودید که در برنامه‌ریزی‌های اصولگرایان برای انتخابات شورای شهر در سال ۸۲ حضور داشتید. اصولگرایان و آن موقع جبهه آبادگران، با چه استراتژی در انتخابات شوراها شرکت کردند؟

در آن شرایط وضعیت اجتماعی و احتمال رأی اصولگرایان خوب نبود. تخریب‌های اصلاح‌طلبان بسیار شدید و در تخریب چهره اصولگرایان تأثیر گذاشته بود تا حدی که احتمال پیروزی ضعیف بود. در میان تشکل‌های اصولگرا در آن زمان، جامعه مهندسین با هدایت مهندس باهنر بسیار فعال بود و پروژه شورای شهر عملاً در اختیار جامعه مهندسین بود. درآن زمان بحث تخریب چهره زیاد مطرح بود؛ پیشنهاد کسانی چون من آن بود که به‌دلیل تخریب اصلاح‌طلبان لازم است که ما ویترین تشکیلات را تغییر دهیم.

روزی در جامعه مهندسین، مهندس باهنر از من خواست که در طبقه نخست با حضور کاندیداهایی که دکتر احمدی‌نژاد معرفی کرده است، جلسه‌ای داشته باشم و تحلیل خودم را ارائه کنم. در آن جلسه من مدل «موتور روشن چراغ خاموش» را مطرح کردم. اساس آن هم این بود که ما را نزد افکار عمومی تخریب کرده‌اند؛ اگر با تصویر پیشین جلو برویم تخریب خواهیم شد و تشکیلات آبادگران را دوستان با همین منطق ایجاد کرده بودند. منطق این بود که اگر با چراغ روشن جلو برویم، حتماً امکان رأی را از دست خواهیم داد. با موتور خاموش هم به‌جایی نخواهیم رسید پس با موتور روشن ولی چراغ خاموش جلو برویم تا مردم نه بر اساس تبلیغات تخریبی رقیب که بر اساس توانایی‌ها در انتخابات شرکت کنند و رأی بدهند. چهره‌ها هم تقریباً به استثنا چند نفر ناشناخته بودند. بر این مبنا البته با ناامیدی بسیار حرکت اما نتیجه گرفته شد.

وقتی مدل موتور روشن چراغ خاموش را مطرح کردید، در میان مجموعه‌ای که آن روز برای اصولگرایان سیاست‌گذاری می‌کردند، مخالفی هم وجود داشت؟

شرایط به نحوی بود که عملاً همه به درستی و ناگزیر بودن این استراتژی اذعان داشتند و نتایج بعد هم درستی آن را اثبات کرد.

خنثی کردن تخریب رقیب از طریق اتخاذ استراتژی درست که توسط اصولگرایان در انتخابات شورای دوم اتخاذ شد، چگونه رخ داد؟

تخریب متأسفانه همیشه وجود دارد ولی نحوه واکنش به تخریب‌ها خود باید از استراتژی هوشمندانه تبعیت کند. بعضی از تخریب‌ها باید حتماً پاسخ داده شود زیرا با مبانی در تعارض است. بعضی از تخریب‌ها باید مورد توجه قرار نگیرد زیرا هدف از تخریب مذکور اساساً درگیر کردن ما در حاشیه‌های نامرتبط است. بعضی از تخریب‌ها هم چون غیر منصفانه و نادرست است موجب تخریب وجهه تخریب‌گر و به نفع تخریب‌شده خواهد بود.

مهم‌ترین عوامل موفقیت لیست ناشناخته آبادگران در انتخابات شوراها در سال ۸۲ را در چه می‌دانید؟ چه روندی طی شد تا به پیروزی منجر شد؟

حرکت بر اساس تحلیل واقع‌بینانه از شرایط؛ خنثی کردن تخریب رقیب از طریق اتخاذ استراتژی درست؛ معرفی کاندیداهای تقریباً ناشناخته فاقد خصلت حساسیت برانگیزی؛ فعالیت شدید و با انگیزه برخی اصولگرایان؛ اشتباهات و جدال‌های درونی اعضای اصلاح‌طلب شورای شهر در آن زمان.

ظاهراً در سایر شهرهای کشور نیز اصولگرایان پیروز شدند. این موضوع درست است؟

آن زمان ما نمی‌دانستیم که به‌دلیل افراط‌های اصلاح‌طلبان و چالش‌های خسته‌کننده آنها با هم؛ جامعه از آنها روی برگردانده است. این واکنش منفی مردم به یک موج بازگشت تبدیل شده بود البته واقعاً ما از آن تحلیل دقیق نداشتیم اما خستگی مردم از درگیری‌ها را احساس می‌کردیم. این موج سراسری شده بود و مقصر اصلی آن هم خود اصلاح‌طلبان بودند.

خطای اصلی آنها چه بود؟

آنها چرخش اجتماعی را ندیده بودند و با غرور بسیار تصور می‌کردند که جریان اصولگرا اساساً از صحنه سیاست حذف شده است. به محض این که به قدرت رسیدند، شروع به تسویه‌حساب میان خود کردند. شورای شهر تهران نماد آن بود. درگیری‌ها مردم را خسته کرد و مردم دریافتند که آنها، آن چنان باهم درگیرند که وقتی برای حل مسائل آنها ندارند.

به نظر شما پیروزی اصولگرایان در انتخابات مجلس هفتم و سپس تصاحب کرسی ریاست جمهوری نهم، ارتباطی به وضعیت عملکرد آنها در شورای دوم داشت؟

انتخاب‌های سیاسی کشور ما به گونه‌ای طراحی شده که عملاً نوعی از تسلسل را ایجاد می‌کند. پیروزی در شورای شهر می‌تواند نمادی از احتمال موفقیت در سایر انتخاب‌ها باشد.

در حال حاضر چه کمکی می‌توان از تجربیات آن دوره شورا برای اصولگرایان در انتخابات آتی گرفت؟

از تجربیات منفی اصلاح‌طلبان باید درس گرفت. مردم با هیچ جریانی پیمان ابدی نبسته‌اند. به‌جای بحث‌های بیهوده باید به خدمت بدون منت به مردم پرداخت. به درک و شعور مردم باید اطمینان کرد. خدمت همیشه مورد تقدیر خدا و مردم قرار می‌گیرد.

اهمیت شورای شهر برای اصولگرایان چیست؟

شورای شهر از دو جهت اهمیت دارد؛ نخست به‌دلیل این که با سیاست‌گذاری خود قادر است مدیریت شهری را هدایت کرده و عملاً شهرداران را هدایت کند. دوم اینکه نزدیک‌ترین نقطه تماس مردم با مسوولان بوده و مردم سریعاً کارآمدی یا ناکارآمدی جریانات را درک می‌کنند. بنابراین اگر جریانی بتواند در انتخابات شورای شهر موفق شود، این به معنای آن است که توانسته سطح مقبولیت خود را بالا برده و احتمال پیروزی‌اش در انتخابات ریاست جمهوری افزایش می‌یابد.

در حال حاضر شرایط و نگرش اجتماعی نسبت به اصولگرایان و اصلاح‌طلبان را در حوزه مدیریت شهری چگونه می‌بینید؟

مدیریت شهری به‌ویژه در تهران از منظر عمومی تصویری نسبتاً رضایت‌بخش را به‌وجود آورده است هر چند که می‌دانیم شهرداری به‌خاطر ماهیت و کارکرد خود، اساساً اعتراض‌برانگیز است.