نقطه مثبت مناظره ها، «ادامه‌دادن برجام» بود
سال ٩٢، تورم و مذاکرات هسته‌ای که بی‌پایان به‌نظر می‌آمد، موضوعات داغ مناظره‌ها و تبلیغات انتخاباتی بود؛ اما این روزها کمتر به این موضوع‌ها اقبال می‌شود. تورم مهارشده و سیاست خارجی بهبود‌یافته در این چهار سال، موجب شده کاندیداها کمتر درباره این موضوع‌ها نگران و دل‌مشغول باشند.
روزنامه شرق: سال ٩٢، تورم و مذاکرات هسته‌ای که بی‌پایان به‌نظر می‌آمد، موضوعات داغ مناظره‌ها و تبلیغات انتخاباتی بود؛ اما این روزها کمتر به این موضوع‌ها اقبال می‌شود. تورم مهارشده و سیاست خارجی بهبود‌یافته در این چهار سال، موجب شده کاندیداها کمتر درباره این موضوع‌ها نگران و دل‌مشغول باشند.
اگرچه مناظره‌ها در موضوعات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دسته‌بندی شده؛ اما عمدتا نامزدهای رقیب حسن روحانی به جای پاسخ مشخص، دغدغه‌های خود را طرح و اتهاماتی بدون ارائه سند طرح می‌کردند.
در مناظره‌ها، سؤالات مجری در حوزه سیاست خارجی عمدتا به بحث «برجام» محدود شد؛ ولی برخی از شش کاندیدا که اکنون با انصراف قالیباف و جهانگيري، چهار نفر شده‌اند، در هنگام صحبت درباره موضوع‌های دیگر نیز گریزی به برجام زده و مواضعی علیه این توافق اتخاذ می‌کردند؛ اغلب هم به بهانه نقد عملکرد دولت روحانی. این در حالی است که اغلب کاندیداها درباره موضوعات مختلف برنامه ویژه‌ای اعلام نکردند و برنامه خود را تنها به این موکول می‌کردند که کارشناسان حاضر در ستادهایشان، روی این موضوع‌ها کار کرده‌اند.
سیاست خارجی هم از این قاعده مستثنا نبود و برنامه مشخصی در این حوزه از کاندیداهای رقیب روحانی نمی‌توان دید. بررسی برخی اظهارات آنها می‌تواند نشان دهد هر کدام در سیاست خارجی چه استراتژی را دنبال می‌کنند؛ اگرچه در این بین، استراتژی حسن روحانی و اسحاق جهانگیری در حوزه سیاست خارجی به دلیل عملکردشان در دولت یازدهم مشخص است و از اظهاراتشان هم پیداست که همین سیاست را ادامه خواهند داد؛ سیاست تعامل با دنیا و توجه به همه کشورها، هم کشورهای بزرگ و هم کشورهای کوچک و پرهیز از تنش‌زایی و ایجاد بحران در رابطه با همسایگان و کشورهای تأثیرگذار منطقه. بدیهی است که این دو کاندیدا درباره برجام چگونه عمل می‌کنند و این برنامه را تا زمانی‌که طرف مقابل به تعهداتش وفادار مانده باشد، ادامه می‌دهند.
ابراهیم رئیسی، کاندیدایی است که می‌گوید باید با کشورهای عربی و همسایگان ارتباط خوبی برقرار کرد؛ اگرچه این کلیتی در عرصه دیپلماسی است؛ اما نمی‌توان واکنش طرف مقابل را پیش‌بینی کرد. همان‌طور که سال ٩٢ حسن روحانی بعد از اعلام پیروزی و پیش از ورود به پاستور، در اولین نشست خبری‌اش از بهبود رابطه با عربستان سخن گفت؛ اما این پیام به‌درستی در این کشور بزرگ و تأثیرگذار عربی، دریافت نشد؛ زيرا حوادث داخلی کشور عربستان نیز در این وضعیت تأثیرگذار بود. رئیسی در یکی از اعلام موضع‌هایش، چنین سیاستی را اعلام کرد: «کشورهای جهان فقط شامل چند کشور نمی‌شوند، کشورهایی در حوزه آمریکای لاتین، آفریقا و آسیا و اروپای شرقی وجود دارند». این سیاست غریب نیست؛ هشت سال دولت احمدی‌نژاد با سیاستی مشابه این گذشت. تمرکز بر کشورهای آفریقایی و کوچک جهان که منجر به هبه اموال و پول ایران شد. رئیسی در اظهارنظری به تلویح، دیپلماسی دولت روحانی را «نگاه ملتمسانه» توصیف کرده بود که با واکنش محمد جواد ظریف و روحانی مواجه شد.
در بحبوحه انتخابات، یک ملاقات خارجی ابراهیم رئیسی خبرساز شد و آن هم دیدار او با نماینده تام‌الاختیار پوتین بود؛ اگرچه بعدها اعلام شد که رستم مینیخانوف، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین در امور ادیان مذهبی و رئیس‌جمهور تاتارستان است. این دیدار حاشیه‌هایی در پی داشت و ستاد او توضیح داد که به درخواست استانداری انجام گرفته است.
در سابقه ذهنی ایرانیان، دیدار یکی از اصولگرایان با نیک براون، مدیرکل وقت وزارت خارجه انگلیس قبل از انتخابات ٧٦ از یاد نرفته. این دیدار در شکست نامزد اصولگرایان در این انتخابات تأثیرگذار بود.
رئیسی در یکی از اظهارات خود از قاسم سلیمانی یاد کرد و نشان داد در صورت پیروزی در انتخابات، استراتژی موجود در منطقه را ادامه می‌دهد. حضور برخی چهره‌ها در ستاد رئیسی، نشان می‌دهد در سیاست خارجی اگر استراتژی مشابه احمدی‌نژاد را دنبال نکند، سیاست سعید جلیلی را ادامه می‌دهد. جلیلی، مذاکره‌کننده بیانیه‌خوان سابق، فریدون عباسی، رئیس انرژی اتمی دوران احمدی‌نژاد و علی باقری، معاون جلیلی در مذاکرات، در ستاد رئیسی حضور دارند.
محمدباقر قالیباف گزینه تأمل برانگيز دیگری در بین کاندیداها بود که در عرصه سیاست خارجی مدعی دنبال‌کردن مواضعی بود. او که از «دیپلماسی شهری» سخن می‌گفت، معتقد بود می‌توان این استراتژی را در جهان دنبال کرد. او از دیپلماسی اقتصادی هم حرف زده بود که البته در اولویت برنامه دولت یازدهم نیز بوده و سفر هیئت‌های بزرگ اقتصادی کشورهای جهان به ایران و همراه‌شدن تجار با وزیر خارجه در سفرهای مختلف، شاهد این ادعاست. قالیباف که تاکنون تجربه مدیریت در حوزه‌های مرتبط با دیپلماسی را نداشته، گفته بود در برنامه‌اش داشتن «وزارت امورخارجه و تجارت بین‌الملل» را دنبال می‌کند. او در بحث دیپلماسی از «شهدای مدافع حرم» هم حرف زده بود. قالیباف پیش از نفس‌گیرشدن ماراتن انتخابات، به نفع ابراهیم رئیسی انصراف داد.
اذعان همه کاندیداها به ادامه‌دادن برجام و حفظ این برنامه تازمانی‌که طرف مقابل به تعهداتش عمل کند، جزء نکات مثبت مناظره‌ها بود که در رسانه‌های خارجی نیز با استقبال مواجه شد. در ادامه، عمده مواضع کاندیداهای انتخاباتی در حوزه سیاست خارجی را مرور می‌کنیم.
ارسال نظر