توانمندسازی زنان، اولویت شورای شهر پنجم

روزنامه آرمان - نگین باقری: عدم برنامه‌ریزی برای رفع آسیب‌های اجتماعی تبعات ناگواری را با خود به همراه دارد. اینک با روی کار آمدن اعضای جدید شورای پنجم شهر تهران، انتظارات زیادی برای حل مسائل اجتماعی پیش روی آنهاست.

شهربانو امانی، منتخب مردم تهران در پنجمین دوره انتخابات شورای شهر تهران، درباره راهکار شورای پنجم برای رفع مسائل و آسیب‌های اجتماعی در گفت‌و‌گو با «آرمان» می‌گوید: امیدوارم در ارتباط با کاهش آسیب‌های اجتماعی و فرایند ورود و خروج آنها در طول چهار‌ساله آینده به درستی پیش برویم. البته یک تعهد نانوشته در مورد زنان شورا وجود دارد و آن اینکه آنها در تمام کمیسیون‌ها توزیع شوند. زنان شورای پنجم شهر تهران قطعا در راستای کاهش آسیب‌های اجتماعی، داشتن یک شهر امن، تصمیمات شفاف و به قول یکی از دوستان، شهرداری شیشه‌ای پیش خواهند رفت. ضمن اینکه گزارش‌های اجتماعی را بر مبنای توانمندسازی زنان و حل معضلات اجتماعی در دستور کار قرار خواهیم داد.

ارزیابی شما از حل مسائل و آسیب‌های اجتماعی تهران چیست و چرا تاکنون در این حوزه به موفقیت چشمگیری دست نیافته‌ایم؟

در مورد آسیب‌های اجتماعی صحبت‌های زیادی شده و کارشناسان بسیاری در این حوزه اعلام‌نظر کرده‌اند. به ویژه صاحبنظرانی که از زمان دولت یازدهم تاکنون به نوعی کشور را مدینه فاضله ندیده‌اند. البته در گذشته کارشناسان حوزه اجتماعی اجازه ورود و مصاحبه نداشتند و در واقع این مساله سرپوش گذاشتن روی مشکلات کشور به حساب می‌آمد، اما در دولت یازدهم این قفل از زبان کارشناسان حوزه اجتماعی برداشته و پیمایش و پژوهش‌های اجتماعی در حوزه‌های مختلف از جمله آسیب‌های اجتماعی خیلی جدی مطرح شد، تا جایی که این گزارش‌ها به مقام معظم رهبری هم رسید و قرار شد در بازه زمانی مشخص گزارش‌هایی به ایشان ارائه شود. پدیده آسیب‌های اجتماعی معلول علت‌های بسیاری است.

اگر چنانچه در حوزه اقتصادی حکمرانی خوبی اتفاق نیفتد اثرات آن در آسیب‌های اجتماعی نمایان می‌شود. برای مثال اگر وزارتخانه آموزش‌و‌پرورش وظیفه خود را به خوبی انجام ندهد به افزایش آسیب‌های اجتماعی کمک خواهد کرد. از سوی دیگر، چنانچه در اقصی نقاط کشور خدمات‌رسانی به مردم با مشکل مواجه شود، در کلانشهرها با آمار افزایش آسیب‌های اجتماعی رو به رو خواهیم شد. به عبارت دیگر برخی پدیده‌ها، آسیب‌های اجتماعی نوپدید هستند. البته به حد کافی کارشناسان و دانشگاه‌ها در حوزه آسیب‌های اجتماعی مطالعات زیادی داشته‌اند و نتایج قابل اجرایی را در دست دارند، اما هنوز آن‌چنان که باید به آنها پرداخته نشده است. برای مثال جابه‌جایی جمعیت و مهاجرپذیر بودن کلانشهرها باعث شده که بیش از ۱۱‌میلیون نفر حاشیه‌نشین در کلانشهرها داشته باشیم، حتی در مقاطعی سعی شد که برای تثبیت جمعیت کلانشهرها شهرک‌های اقماری ایجاد کنند که آن هم به هدف مورد نظر نرسید، چرا که بسته همه جانبه‌ای مدنظر نبود.

اکنون کارتن‌خوابی، گورخوابی، اعتیاد، کودکان کار و خیابان و... معضلات کلانشهر تهران هستند. همچنین زنان بسیاری مهاجرند و از شهرهای مختلف به تهران آمده‌اند و این مساله بستری برای ایجاد بحران‌های اجتماعی است و اگر به این موارد در بازگو کردن دغدغه‌ها و برشمردن علت‌ها توجه نکنیم، نمی‌توانیم معلول‌ها را از بین ببریم. ضمن اینکه باید از بزرگ شدن آسیب‌های اجتماعی هم پیشگیری شود. درواقع باید فهرست کنیم که آسیب‌های اجتماعی چیست. برای مثال می‌توانیم خشونت‌های مختلف را مبدا آسیب‌های اجتماعی بدانیم و بگوییم که خشونت خانگی به نوعی تولیدکننده آسیب اجتماعی است. اگر عزم و اراده همگانی برای حل آسیب‌های اجتماعی همگانی شود تاثیرگذار خواهد بود. به ویژه اگر سمن‌ها و نهادهای غیردولتی وارد این حوزه شوند می‌توانیم بگوییم که به کاهش آسیب‌های اجتماعی کمک می‌شود.

با وجود این، قوای مختلف از جمله قوه قضائیه معاونت پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را بر عهده دارند، چه بسا این مساله باعث شده که قوه قضائیه از وظایف اصلی خود فاصله بگیرد. از این رو نظارت و تقویت سمن‌ها، نهادهای اجتماعی و خیریه‌ها کارگشا خواهد بود. البته باید به این نکته اشاره کنیم که بیشتر آسیب‌دیدگان تصمیمات غیرکارشناسی زنان و دختران هستند و اگر در مبدا با آسیب‌های اجتماعی به عنوان مساله، نه معضل برخورد کنیم، اثربخش است. منظور از نظارت دولتی بر سمن‌ها حاکمیتی است که شامل قوه قضائیه، مقننه، مجریه و سایر دستگاه‌ها می‌شود. اگر نهادهای اجتماعی بزرگ‌تر شده و در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها شریک شوند با هرینه کمتر می‌توان بخش مهمی از آسیب‌های اجتماعی را سامان داد و بهبود بخشید. در واقع اگر از مبدا شروع کنیم باید بر توانمندسازی و توان‌افزایی جامعه و شهروندان سرمایه‌گذاری کرده و شهروند شایسته، پاسخگو، مطالبه گر و مسئول را تربیت کنیم.

خلأهایی در زمینه تربیت شهروند شایسته وجود دارد. چگونه باید در این راستا حرکت کرد؟

در کشورهای پیشرفته آموزش‌های اجتماعی را از سنین پیش‌دبستانی شروع می‌کنند. از این رو اگر چنانچه این آموزش‌ها نهادینه شود در مورد توانمندسازی شهروندان بسیار تاثیرگذار است. در واقع شهروندان مسئول می‌توانند در ارتباط با اداره کشور و کلانشهرها هزینه‌ را پایین بیاورند. البته باید این هزینه در آموزش مهارت‌های مختلف در روستاها و شهرها سرمایه‌گذاری شود، حتی در حاشیه‌نشین‌ها باید نهضت آموزش همگانی راه بیفتد و این نهضت آموزش همگانی در اصلاح رفتارهای آسیب‌زا سهیم است. البته در حقوق شهروندی باید شاخص‌های شهروند مطلوب را هم در نظر گرفت.

در واقع باید کشور را برای خودمان بدانیم. این در حالی است که در انتخابات دولت دوازدهم ۴۰‌میلیون نفر پای صندوق‌های رأی آمدند و نشان دادند که کشور خود را دوست دارند. باید این فرایند نهادینه شود که شهروندان کشور را مال خود بدانند. باید درب نهادها و سازمان‌های حاکمیتی به روی مردم باز باشد و آنها گوش شنوایی برای درک مشکلات مردم شوند. از سوی دیگر، مردم هم باید درست راهنمایی شوند. قرار نیست همه مشکلات را افراد حل کنند. اگر شهروندان مسئول تربیت کنیم، می‌توانند مشکلات خودشان را حل کنند. فقط باید قانون شفاف و هدف مشخص باشد.

در کشورهای پیشرفته حاکمان هوشمندانه شهرها را اداره می‌کنند. زمانی بنر «به کودکان نه گفتن را بیاموزیم» در سطح شهر زده شد و تاثیرات مثبتی داشت. بنابراین آموزش در همه ابعاد زندگی انسان راهگشاست و اگر تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها شفاف و شهروندان هم مشارکت داشته باشند طبیعی است که دستاورد خوبی خواهیم داشت، چرا که تجربه هشت سال جنگ تحمیلی نشان داده وقتی مردم پای صحنه باشند دست به دست مشکلات را مرتفع خواهند کرد. از این رو باز تاکید می‌کنم سمن‌ها، نهادهای صنفی، سیاسی، محیط‌زیستی، اجتماعی، هنری و... به عنوان بخش غیر دولتی باید تقویت شوند.

راهکار شورای پنجم برای رفع مسائل و آسیب‌های اجتماعی چگونه است؟

منتخبان شورای پنجم شهر تهران ۱۴ مرداد قسم یاد کرده و مستقر خواهند شد. شورای پنجم برنامه بالادستی دارد و در چارچوب اسناد توسعه، سند چشم‌انداز تبیین شده است. این شورا‌درصدد است که دولت محلی تشکیل دهد تا دولت محلی و دولت ملی بتوانند با هم ارتباط ارگانیک و شریانی داشته باشند. از این رو حل و فصل بخش مهمی از مشکلات کشور در تهران نتایج خوبی را با خود به همراه دارد، چرا که اگر اداره تهران با یک حکمرانی خوب محقق شود در شهرهای دیگر تاثیرگذار است. به عبارت دیگر، هر اتفاق، تصمیم و برنامه‌ای که در تهران به عنوان پایتخت بیفتد به عنوان الگویی در کل کشور ساری و جاری می‌شود. شورای چهارم ۳۱ نفر عضو داشت و شورای پنجم ۲۱ نفر عضو دارد.

منتخبان شورای پنجم در همان چارچوب وظایفی دارند و جلسات غیررسمی‌ای را تشکیل داده‌اند. در واقع تمام وظایف و تقسیم کار به صورت غیررسمی مشخص شده است و در تلاش هستیم کمیسیون‌ها را با کاهش نفرات ساماندهی کنیم. با وجود این، کمیسیون‌ها را بر اساس تسهیلات، تجارب و علائق موقتی شکل داده‌ایم تا مورد بازخوانی و بازشناسی قرار بگیرند. همچنین برنامه‌ای را شورای عالی ارائه داده و در چارچوب آن شورای شهر نیز برنامه‌های خود را پیشنهاد خواهد کرد و امیدوارم در ارتباط با کاهش آسیب‌های اجتماعی و فرایند ورود و خروج آنها در طول چهار‌ساله آینده به درستی پیش برویم. البته یک تعهد نانوشته در مورد زنان شورا وجود دارد و آن این است که آنها در تمام کمیسیون‌ها توزیع شوند.

زنان شورای پنجم شهر تهران قطعا در راستای کاهش آسیب‌های اجتماعی، داشتن یک شهر امن، تصمیمات شفاف و به قول یکی از دوستان شورای شیشه‌ای پیش خواهند رفت. ضمن اینکه گزارش‌های اجتماعی را بر مبنای توانمندسازی زنان و حل معضلات اجتماعی در دستور کار قرار خواهیم داد.