فتنه ترامپ بر جان عربستان و قطر

روزنامه ایران: در حالی که تلاش‌های منطقه‌ای برای میانجیگری و کاستن از تنش‌های دیپلماتیک بین عربستان سعودی و قطر ادامه دارد و امیر کویت در ادامه دیدارهایی که با مقامات ریاض و مقامات دوحه داشت.

دیروز چهارشنبه به امارات سفر کرد تا با مقامات اماراتی نیز در این باره تبادل نظر کند، به نظر می‌رسد، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا نه تنها علاقه‌ای به پایان یافتن رویارویی دیپلماتیک عربستان و دوستانش با قطر ندارد بلکه می‌کوشد، بر تنور این التهاب و بحران بدمد و اوضاع کنونی را وخیم‌تر کند. در همین راستا، رئیس جمهوری امریکا سه‌شنبه شب به وقت امریکا در شبکه اجتماعی توئیتر دو توئیت جنجال برانگیز در حمایت از ریاض و علیه دوحه منتشر کرد و پس از آن با ملک سلمان، پادشاه سعودی به صورت تلفنی گفت‌و‌گو کرد.

جانبداری صریح ترامپ از ریاض در دو پیام توئیتری‌اش برخلاف سیاست‌های رسمی امریکا بود و از همین رو با واکنش‌های شدید داخلی هم از سوی نمایندگان و سناتورهای کنگره و هم از سوی برخی از اعضای کابینه ترامپ از جمله رکس تیلرسون، وزیرخارجه و هم از سوی برخی کشورهای جهان مواجه شد و این واکنش‌ها باعث شد، رئیس جمهوری امریکا طبق روال همیشه مواضع خود را نرم‌تر کند و در گفت‌و‌گوی تلفنی با ملک سلمان، پادشاه عربستان بر ضرورت اتحاد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس تأکید کند.

حال این سؤال در ذهن افکار عمومی جهان به وجود می‌آید که چطور ممکن است رئیس جمهوری قدرتمندترین کشور جهان در فاصله چند ساعت و در دو موضع‌گیری جداگانه ابتدا خواستار منزوی شدن قطر (در دو پیام توئیتری) که یکی از 6 عضو شورای همکاری خلیج فارس است شود و سپس خواستار اتحاد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس. بویژه اینکه در شرایط حساس کنونی منطقه خاورمیانه جانبداری کشوری مانند امریکا از ریاض می‌تواند به برخی کشورها که تاکنون با در نظر گرفتن برخی ملاحظات حاضر به اعلام موضع رسمی خود نشده بودند، جسارت دهد و بر شدت تنش‌های به وجود آمده بیفزاید و به کور شدن این گره دیپلماتیک کمک کند.

گواه این ادعا نیز کشورهایی مانند اردن، موریتانی و مراکش و دانشگاه الازهر مصر هستند که دیروز به جبهه عربستان سعودی، امارات، بحرین، مصر، مالدیو، دولت شرق لیبی و دولت مستعفی یمن پیوسته و علیه قطر موضع گرفتند؛ موریتانی با قطع روابط، اردن با پایین آوردن سطح روابط و بستن دفتر نمایندگی شبکه خبری الجزیره در این کشور، مراکش با کنسل کردن تمام پروازهایش از قطر و دانشگاه الازهر نیز با قطع روابط.

بازهم بی‌خبری مقامات امریکایی از تصمیمات ترامپ

این پیام‌های توئیتری آنقدر جنجال برانگیز بود که مقام‌های امریکایی بسرعت واکنش نشان داده و به نوعی از موضع ترامپ اعلام برائت کردند. به گزارش شبکه خبری سی‌ان‌ان، سناتور کروکر رئیس کمیته روابط خارجی سنای امریکا که از چهره‌های مهم جمهوریخواه به شمار می‌رود، در این باره گفت، از خبرنگاران شنیده است که ترامپ علیه قطر توئیت کرده و از شنیدن آن جا خورده است.‏ وی با تعجب به خبرنگاران گفته است: کی؟ پرزیدنت؟ چه وقت این حرف را زده است.‏

سناتور بن کاردین، یک عضو حزب دموکرات در کمیته روابط خارجی سنای امریکا نیز درباره توئیت ترامپ گفت: ‏خب، شما که پرزیدنت را می‌شناسید! همه این کشورها از عربستان، بحرین، امارات تا مصر و قطر کارهای ناپسندی مرتکب شده‌اند، اما اتحاد آنها برای ما ‏اهمیت دارد.‏

استیو بنن، تحلیلگر مشهور تلویزیون‌ ام اس ان بی‌سی امریکا نیز با انتقاد شدید از توئیت‌های ترامپ گفت، این مواضع خطرناک‌ترین توئیت ترامپ بوده که پیامدهای جدی برای نیروهای امریکایی مستقر در قطر خواهد داشت.‏ لیندسی گرام، از سناتورهای بانفوذ جمهوریخواه نیز در مصاحبه با تلویزیون فاکس نیوز با انتقاد غیر مستقیم از توئیت رئیس جمهوری امریکا علیه ‏قطر گفت: من نمی‌خواهم قطر دچار انزوا شود.‏ از ترامپ می‌خواهم که اشتباه گذشته برای خارج کردن زودهنگام نیروهای نظامی را انجام ندهد. این کار باعث به هم ‏ریختن همه برنامه‌ها برای ریشه کن کردن داعش خواهد شد.‏

ترامپ در حالی از عربستان حمایت کرده‌است که رکس تیلرسون، وزیر خارجه امریکا روز دوشنبه گفته بود، قطع روابط کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با قطر ‏کمکی به مبارزه علیه تروریسم در منطقه یا در سطح جهانی نمی‌کند‎.‎ علاوه بر تیلرسون، جیمز ماتیس، وزیر دفاع امریکا نیز در قبال بحران به وجود آمده بین کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس موضع مخالف موضع ترامپ را دارد و این مسأله نشان می‌دهد، رئیس جمهوری این بار هم بدون مشورت و بدون رسیدن به اجماع؛ حداقل در درون کابینه خود اقدام به موضع‌گیری شخصی و اعلام حمایت از ریاض کرده است. پنتاگون روز سه‌شنبه نیز بار دیگر قطر را به خاطر میزبانی از پایگاه هوایی امریکا و دادن «تعهدی ماندگار در قبال امنیت منطقه‌ای» مورد تحسین و تمجید قرار داده بود.

حمایت آلمان و ترکیه از قطر

علاوه بر واکنش‌های داخلی به حمایت ترامپ از عربستان، برخی کشورهای خارجی از جمله آلمان نیز به این مسأله واکنش نشان دادند. زیگمار گابریل، وزیر امور خارجه آلمان در گفت‌و‌گو با روزنامه آلمانی «هاندلس بلات»، ضمن حمایت تلویحی از قطر و انتقاد از اقدام هماهنگ برخی از کشورهای جهان عرب در قطع روابط خود با قطر، ترامپ را به تشدید تنش‌ها در خاورمیانه متهم کرد و گفت: تشدید این بحران به نفع هیچ‌کس نخواهد بود. خاورمیانه هم‌اکنون به لحاظ سیاسی و نظامی مشابه یک انبار باروت است. مناقشات مذهبی، قومی، سیاسی و ایدئولوژیک در حال حاضر نیز سبب بروز تفرقه و جدایی میان رژیم‌های سلطنتی حاشیه خلیج فارس شده است. وی در این مصاحبه با انتقاد از نحوه رفتار کشورهای جهان عرب با قطر، آن را روند «ترامپیزه» کردن روابط خواند و گفت: ترامپیزه کردن روابط در منطقه‌ای که هم‌اکنون نیز گرفتار بحران است، کاری بس خطرناک است و بشدت نگران «تشدید وخامت اوضاع» و تأثیر آن بر کل منطقه خاورمیانه است.

وزیر خارجه آلمان همچنین از توافق تسلیحاتی امریکا با عربستان انتقاد کرد و گفت: آخرین قرارداد عظیم نظامی که میان رئیس جمهوری امریکا و رژیم‌های سلطنتی حاشیه خلیج فارس منعقد شد، خطر یک مسابقه تسلیحاتی جدید را افزایش می‌دهد. وی با اشتباه خواندن سیاست کنونی امریکا در منطقه خاورمیانه گفت، آلمان قطعاً سیاست خارجی متفاوتی را در پیش می‌گیرد.