زلزله ای که دنیای عرب را لرزاند

ایجاد «ناتوی عربی» بزرگترین دستاورد آل سعود در نشست ۳۱ اردیبهشت ماه به شمار می رفت، اما سران سعودی فکر نمی کردند که این اتحاد خودساخته حتی ۵ روز هم دوام نیاورد.

خبرگزاری ایرنا: ایجاد «ناتوی عربی» بزرگترین دستاورد آل سعود در نشست ۳۱ اردیبهشت ماه به شمار می رفت، اما سران سعودی فکر نمی کردند که این اتحاد خودساخته حتی ۵ روز هم دوام نیاورد.

نشست ریاض که با تلاش فراوان آل سعود در ۳۱ اردیبهشت ماه گذشته در ریاض و با حضور دونالد ترامپ رییس جمهوری آمریکا و سران ۱۷ کشور عربی - اسلامی و نمایندگانی از حدود ۵۰ کشور جهان برگزار شد، فقط برای یک کشور منفعت داشت و آن هم آمریکا بود.

ترامپ که در سفری چند روزه به منطقه و برخی از کشورهای جهان ابتدا در 30 اردیبهشت ماه به عربستان سفر و دو روز بعد مستقیم راهی سرزمین های اشغالی شد، توانست از سفر به عربستان بیش از 400 میلیارد دلار به جیب بزند.

آل سعود که برای برگزاری نشست ریاض و ایجاد ناتوی به اصطلاح عربی برای مقاصد شوم خود در منطقه تلاش زیادی نموده و هدیه ۴۰۰ میلیارد دلاری به رییس جمهور آمریکا پرداخت کرده بودند، پنج روز بعد در روز جمعه (پنجم خرداد) با یک شوک خبری مواجه شد؛ شوکی که تمام رویاهای آل سعود را برای هدایت ناتوی عربی به باد داد و تمام آرزوهای آل سعود برای به دست گیری رهبری جهان عرب را به هوا داد.

شاید کمتر کسی فکرش را می کرد که انتشار یک فایل صوتی منتسب به امیر قطــر که در آن از ایران و جنبش های مقاومت حزب الله و حماس حمایت کرده بود تا این اندازه آل سعود و مقامات و رسانه های کشورهای عربی را عصبانی کند که منجر به قطع روابط دیپلماتیک بشود.

همه چیز طی ۵ روز پس از جلسه ترامپ با سران چند کشور اسلامی در عربستان آغاز شد؛ هنگامی که خبرگزاری رسمی قطر، اظهاراتی به نقل از امیر این کشور منتشر کرد که پس از مدتی تحت تأثیر فشارها تکذیب گردید، اما به شدت خبرساز و پر حاشیه شد.

در اظهاراتی که به تمیم بن حمد آل ثانی منتسب شده است، وی درباره روابط کشورش با ایران یادآور می شود که «ایران وزنه‌ای منطقه‌ای و اسلامی به شمار می رود که نمی توان آن را نادیده گرفت و قطر روابط قوی با آمریکا و ایران را حفظ می کند.»

امیر قطر در این سخنان تصریح کرده بود: «دامن زدن به اختلاف با ایران به عنوان کشوری قدرتمند که ثبات منطقه را تضمین می کند، به مصلحت نیست؛ ایران یک قدرت اسلامی است و هیچ عقلانیتی در دشمنی با ایران وجود ندارد.»

شیخ تمیم بن حمد آل خلیفه همچنین از حزب الله لبنان به عنوان جنبش مقاومت و از حماس به عنوان نماینده واقعی مردم فلسطین یاد کرده بود؛ این اظهارات به سرعت در رسانه های عربی و منطقه ای بازتاب داشت.

این سخنان جنجالی امیر قطر موجب شد که رسانه‌های سعودی و اماراتی حملات تندی را علیه امیر قطر کلید بزنند و وی را به دلیل حمایتش از رابطه با ایران، به ایجاد دو دستگی میان کشورهای عربی متهم ‌کنند.

در واکنش به اظهارات امیر قطر، عربستان روز دوشنبه (15 خرداد 96) به همراه امارات، بحرین، مصر، دولت شرق لیبی، جزایر مالدیو و رئیس جمهوری فراری و مستعفی یمن با ادعای حمایت قطر از تروریسم و افراط گرایی و دخالت در امور داخلی دیگر کشورها، روابط سیاسی و دیپلماتیک خود را با دوحه قطع کرد.

در پی این اقدام، قطر با ابراز تاسف از تصمیم عربستان و کشورهای یاد شده در قطع روابط با این کشور، آن را غیرقابل توجیه دانست و گفت که ادعاهایی که موجب اتخاذ این تصمیم شده، نادرست است.

در روزهای اخیر عربستان، امارات و بحرین به غیر از قطع روابط، تمامی مرزهای زمینی، دریایی و هوایی خود را با قطر بستند.

همچنین بحرین در پاسخ به درخواست آل سعود، دیپلمات های خود را از دوحه فرا خواند، ترددهای هوایی و دریایی با قطر را قطع و به تمامی نمایندگی های سیاسی قطر ۴۸ ساعت مهلت داد، خاک بحرین را ترک کنند. در بیانیه وزارت خارجه بحرین آمده است که شهروندان قطر باید ظرف دو هفته از بحرین بیرون بروند.

وزارت خارجه قطر نیز در واکنش به تصمیمات عربستان و متحدانش اعلام کرد که اقدامات چند کشور عربی برای قطع روابط با این کشور توجیهی ندارد و بر اساس ادعاهای بی‌اساس و نادرست صورت گرفته است.

با تامل در روند اختلاف میان عربستان و قطر و حمایت برخی از کشورهای از این دو کشور، عملا طرح ناتوی عربی که عربستان پایه گذار آن بود از بین رفت؛ هرچند عربستان به دنبال یارگیری در سطح منطقه و بین الملل در زمینه اختلاف با قطر می باشد، اما تلاش های آل سعود راه به جایی نخواهد، چرا که هم اکنون ریاض در مشکلات عدیده اقتصادی به خاطر پایین آمدن قیمت نفت و باتلاق جنگ یمن گیر کرده و هر روز در این باتلاق بیشتر فرو می رود.

باید تاکید کرد که اختلاف میان عربستان و قطر و شعله ور شدن روز به روز آن، به رخدادی تبدیل خواهد شد که آل سعود به راحتی از آن جان سالم بدر نخواهد برد و جهان عرب نیز بی تاثیر از آن نخواهد بود.